Bouw Cleo VI + Siamese Ceasar II (met biasautomaat?)

[Otto S]

Een nieuw onderwerp: De bouw van een Cleo VI voorversterker en een Siamese Ceasar II eindversterker. Beide ontwerpen zijn van Triode Dick. Het wordt een Siamese Ceasar II omdat ik op één chassis zowel de versterker voor het linker en het rechter kanaal ga bouwen.

Maar eerst even iets over mezelf, want dit is mijn eerste post op dit forum: Ik ben Otto en woon in Den Bosch. Ik ben van origine een civiel ingenieur. Ik heb geen achtergrond in elektronica. Wel ben ik vanaf mijn jeugd gefascineerd door geluidsinstallaties. Toen nog niet in de geluidskwaliteit, maar vooral in de techniek. Ik haalde oude tv’s uit elkaar omdat ik het binnenwerk met die grote elektro-mechanische onderdelen zo interessant vond (en de buizen zo lekker plofte als je ze kapot gooide ). Ik heb ooit nog een Philips bouwdoos gehad en elektronica van Fischer Technik. Maar verder dan dat is het bij mij nooit gegaan met elektronica. De lessen natuurkunde op de middelbare school over de coulomb, ampère en de wet van Ohm zijn al die jaren gelukkig wel blijven hangen.

De afgelopen 30 jaar heb ik meerdere luidsprekers gebouwd. Maar dit waren allemaal bouwpakketten met al uitgedokterde filterontwerpen. Vlak voor de corona pandemie kwam ik op het spoor van de Bottlehead Crack OTL hoofdtelefoon buizenversterker https://bottlehead.com/product/crack-1- ... lifier-kit/. Een bouwpakket die iedereen die een beetje handig is in elkaar kan zetten. Hiervoor is het niet nodig dat je verstand van elektronica hebt. Gewoon exact de beschrijving volgen. Wat me hielp was dat over de bouw van deze versterker veel informatie en instructiefilms op internet te vinden waren. Met name over veiligheid en allerlei verbeteringen. De geluidskwaliteit van de standaard Crack vond ik matig. Maar inmiddels heb ik de versterker zover verbeterd dat de geluidskwaliteit verslavend is geworden. Het zaadje om verder te gaan in de zelfbouwaudio was geplant….

En nu dus de Cleo VI en de Siamese Ceasar II! Ik besef me dat dit best een ambitieuze stap is, maar onder de noemer ‘no guts, no glory’ heb ik besloten het toch maar te gaan doen. Met de voorbereidingen ben ik ca. anderhalf jaar geleden begonnen. Dit keer wil ik wel begrijpen hoe elektronica werkt en hoe de versterker is opgebouwd. Een klein jaar geleden ben ik lid geworden van deze site. Ik vond een hoop artikelen en oude lesboeken waarvan ik al veel heb geleerd. Maar ik sta er nog steeds van versteld hoeveel kennis jullie hebben. Zover ben ik nog lang niet (en zal ik waarschijnlijk ook nooit komen ).

Afgelopen najaar heb ik de kasten voor de Cleo en de Siamese Ceasar gemaakt. Ongeveer 6 weken geleden ben ik begonnen met het elektronische deel van de Cleo. Dit gaat gestaag. Twee stappen vooruit, één stap achteruit. Ik vind het soms best moeilijk, maar het resultaat mag er al best zijn vind ik.
Hieronder een paar foto’s van de Cleo in opbouw en de kast van de Siamese Ceasar.

[Barry2001]

Welkom hier Otto.

[hardbats]

Welkom Otto!

Dat ziet er al heel netjes uit!

[Kappa7]

Welkom!
Je bouwt netjes zo te zien en de Cleo is een mooi project om te bouwen.
Leuk dat je het hier wil delen.

[Otto S]

Dankjewel allemaal. Ik vind het ook erg leuk om te doen!

@Hardbats; ik heb je ontmoet op de luisterdag vorig jaar in Hengelo. Ik was toen erg onder de indruk van je Liionidas open baffle luidsprekers. Vorige week wilde ik ook naar de luisterdag gaan maar een griepje dwong me thuis te blijven. Ik had je nieuwe creatie graag willen horen. Wat je hebt gebouwd ziet er in ieder geval erg indrukwekkend uit. Die zullen niet passen bij mijn nog te bouwen 2x8w single ended versterker maar het is wel inspirerend.

[hardbats]

Ik stuur ze actief aan met Hypex Fusion FA503 versterkers. Een totaal van 1100watt per kant.
Ik ga er even van uit dan 8 watt te weinig is, dat is het voor de Liionidas ook en die waren toch wel wat efficiënter dan deze creatie.

[Otto S]

Nee, die illusie had ik ook niet. Eerst dit maar eens tot een goed einde brengen…

[Otto S]

In het schema van Dick van Merwede voor de Cleo VI staat parallel aan weerstand R3 een elco C2 van 220uF. Deze condensator is optioneel. Kan iemand mij uitleggen waarom deze optioneel is en waarom ik hem wel of niet zou willen toepassen?

Zie schema:

[douwebakker]

Met deze elco is de versterking hoger, en de vervorming ook. Heb je voldoende versterking zonder dan kun je deze beter weglaten.

[Otto S]

Dankjewel Douwe! Duidelijk! Dan laat ik de elco weg. Ik kan hem altijd later nog toevoegen als dat nodig is.

[Otto S]

Een update; ik heb afgelopen weken niet veel aan de Cleo kunnen werken. Maar dit weekend heb ik een grote stap kunnen maken. Hij (zij ) is af. Alle waardes meten volgens het schema van Dick van Merwede. Het display, volume en de ingangs-selector werken zoals het moet. Geen rook en geen kortsluiting. Vervolgens heb ik mijn dac aangesloten en een oude koptelefoon op een van de uitgangen. En toen… geluid! Mooi geluid voor zover ik dat kon beoordelen, maar wel met een flinke brom op het linker kanaal .

De brom is er ook als er geen signaal aanwezig is en is onafhankelijk van het volume. Als ik het volume harder zet verdwijnt de brom in het geluid en is het niet meer hoorbaar. Direct na het aanzetten van de versterker hoor ik nog geen brom, maar in de 3 - 4 seconden daarna komt de brom op.

Ik ben nog niet op zoek geweest naar de oorzaak, dat komt aankomende week wel weer. Ik heb zelf we een idee dat het misschien wel kan liggen aan het feit dat ik de massakabel van de afscherming, van zowel het ingaande signaal naar de versterkertrap als het uitgaande signaal naar de uitgangen, op het chassis samen heb gebonden met de bedrading van de D3a heater .

Als een van jullie een idee heeft wat de brom kan veroorzaken en/of tips heeft waar te beginnen met het onderzoek naar de oorzaak van de brom, dan hoor ik dat graag.

Zie foto’s hieronder van het resultaat. Op de brom na ben ik heel tevreden

[douwebakker]

Dag Otto, het ziet er allemaal erg mooi afgewerkt uit. Jammer van de brom. Ik zou je graag met je meedenken, maar zou je de schema’s kunnen posten.
Douwe

[Otto S]

Dag Douwe,

Dank voor je compliment. Dat er een brom in zit vind ik jammer, maar die krijg ik er wel uit. Het zou ook wel te mooi zijn als het in een keer helemaal goed was. Ik hoop alleen dat het geen puzzel van weken wordt…

De brom is niet afhankelijk van de volumeknop. M.a.w de brom klinkt niet harder of zachter als ik aan de volumeknop draai. Klopt mijn analyse dan dat de brom dan achter de laatste buis (6H30) van het linker kanaal op het signaal komt? Als dat zo is maakt dat het zoeken misschien makkelijker.

Hieronder de schema‘s. Ik ga deze week een paar aanpassingen maken om te zien of dat helpt. Maar fijn dat je mee wilt helpen!

[Ericq]

Heel fraai Otto. Ziet er prima uit. Hoop dat het ook goed gaat klinken. Vraagje, welke transformatoren heb je toegepast?
Grts Ericq

[hardbats]

Hele knappe buizenversterkers otto! Zeer fraai!

[RobertD]

Zit de heater van de d3a wel via een condensator aan massa? Je moet de spanning tussen heater en kathode niet te groot laten worden.
Het kan ook zijn dat je daar een defecte condensator hebt zitten die een beetje dc doorlaat

[Otto S]

Heel fraai Otto. Ziet er prima uit. Hoop dat het ook goed gaat klinken. Vraagje, welke transformatoren heb je toegepast?
Grts Ericq

De transformatoren zijn van AE in Schagen. Het is een set van 2 transformatoren en 4 smoorspoelen die ze speciaal voor de Cleo VI wikkelen. De trafo’s heb ik laten ingieten.

[Otto S]

Hele knappe buizenversterkers otto! Zeer fraai!

Dankjewel!

[Otto S]

Zit de heater van de d3a wel via een condensator aan massa? Je moet de spanning tussen heater en kathode niet te groot laten worden.
Het kan ook zijn dat je daar een defecte condensator hebt zitten die een beetje dc doorlaat

Dank voor het meedenken Robert! De heater heb ik inderdaad via een condensator aan de massa verbonden. Wel een goede vraag van je, want die condensator heb ik op het schema bijna over het hoofd gezien. Maar wat bedoel je met de spanning tussen heater en kathode niet te groot laten worden en hoe zou dat te maken kunnen hebben met de brom in alleen het linker kanaal?

Ik heb zojuist nog een paar zaken gecontroleerd en de afstand tussen draden met AC en DC provisorisch vergroot. De brom die bleef. Het zit hem dus niet in de onderlinge beïnvloeding op die plekken in de versterker.

Een paar zaken vallen mij op:

• Na het aanzetter van de versterker duurt het 4-5 seconden voordat de brom opkomt

• Het geluid wat ik hoor in het linker kanaal vind ik niet een echte brom. Ik vind het lijken op het geluid dat soms uit oude dimmers van bv een schemerlamp komt. Zo’n 50Hz pulserend geluid.

• Zegt het jullie iets dat deze brom dus niet sterker of zachter wordt afhankelijk van de stand van de volumeknop? Is daar iets uit af te leiden?

En Robert, kan een condensator die defect is en een beetje DC doorlaat die 50Hz brom veroorzaken? DC ‘pulseert’ toch niet? Misschien een domme vraag van mij hoor, maar hier schiet mijn kennis van elektronica schiet echt te kort om dit te beredeneren . Want als dat wel de aanleiding van de brom kan zijn, dan ga ik de condensator controleren. Maar dat is veel werk omdat ik daar niet makkelijk bij kan komen. Ik zou dat alleen willen doen als al het andere is uitgesloten.

[democles]

Doordat de D3a als bovenste buis in de SRPP schakeling wordt gebruikt staat er op die kathode 194 volt terwijl de spec,s van de buis max. 120v aangeeft.
We noemen dit de KH waarde. (Kathode/Heather waarde).
De condensator aan de gloei voeding.voorkomt schade aan de buis.

Wissel de buizen om en luister dan weer.
Zit die gelijkgerichte gloeivoeding min wel aan aarde?
Heb je het chassis wel blank geschuurd onder de steraarde?
Beste montage van de steraarde is met een kartering ,die bij het aandraaien van het boutje zich goed in de chassis plaat zet,voor goed contact .

Pas je wel op dat de ommanteling niet de elco pin raakt!!!

In je versterker gebruik je hele mooie onderdelen!
Ik vind het dan jammer dat je elco,s gebruikt met een gezamenlijke min aansluiting.
Mooier was geweest als je elke voeding zijn eigen min gaf (dus 4x elco),dan had je ook een echte gescheiden voeding van links en rechts, die dan op 1 punt verbonden wordt nl. op de steraarde.
Nu lopen de retour stromen van beide versterker helften door elkaar.
En ja de min van de elco is niet alleen een verbinding naar massa,maar ook iets wat bij die versterker trap hoort.

Niet om negatief te doen,ik heb dit ook gedaan en dat werkte ook,maar je leert bij door de jaren.

Nog iets,hier liggen de massa draden te dicht tegen de gelijkrichter buis.
Beter er overheen zeker over de gloei bedrading.

En Robert, kan een condensator die defect is en een beetje DC doorlaat die 50Hz brom veroorzaken? DC ‘pulseert’ toch niet? Misschien een domme vraag van mij hoor, maar hier schiet mijn kennis van elektronica schiet echt te kort om dit te beredeneren . Want als dat wel de aanleiding van de brom kan zijn, dan ga ik de condensator controleren. Maar dat is veel werk omdat ik daar niet makkelijk bij kan komen. Ik zou dat alleen willen doen als al het andere is uitgesloten.

Een condensator laat alleen AC door het blokt DC,als ie lekt gaat er DC naar de versterker schakeling en krijg je brom of sloop je de schakeling,buizen,trafo,s etc,

regel 2 ,Bouw nooit iets waar je nooit meer bij kunt komen!!

[Otto S]

Dag Democles,

Dank voor je goede advies. Ik vind je reactie niet negatief hoor! In tegendeel zelfs. Ik zit met een probleem dat ik met mijn kennis (nog) niet krijg opgelost. Ik kan je adviezen goed gebruiken. Daarbij ga ik ook de Ceasar eindversterker nog bouwen. Deze kennis kan ik daarin meenemen. Ik ben dus blij met je reactie.

Ik ben aan de slag gegaan met je tips:
- De gelijkrichterbuizen heb ik omgedraaid. Geen verschil. De brom blijft in het linker kanaal.

- De steraarde had ik al goed vastgezet met een kartelring. Ik bedenk me echter dat het chassis gemaakt is van geanodiseerd aluminium. Maar de geanodiseerde huid is volgens mij niet een hele goede geleider. Ik ga het chassis onder de steraarde nog een keer goed blank schuren.

- Voor de gloeivoeding van de 6H30 buis heb ik een kant en klare heater-voeding van Tentlabs gekocht. https://www.tentlabsshop.com/DetailServlet?detailID=670 . De min heb ik NIET aan de voeding liggen. Maar op het printplaatje van de voeding zie ik geen aansluiting voor de massa. Ik heb zojuist even aan de uitgang van de voeding gemeten. De ene pool meet 2.7V de andere pool meet 3.6V. Samen is dat de ingestelde 6,3V. Maar dat is wel iets anders dan 0V - 6,3V lijkt mij. Op het printplaatje van de voeding staat wel bij de ene pool ‘-‘ en bij de andere ‘+’. Zie foto hieronder:

Er is geen installatie instructie beschikbaar. Is het dan de bedoeling dat ik de min van de voeding met de massa verbind?

Ik heb voor de bouw van de versterkervoeding de beschrijving en de foto’s van Dick van Merwede op de website van Audio Creative gebruikt. Daar is de voeding ook niet gescheiden. Maar ik begrijp wel wat je bedoelt. Ik zou er nog twee elco’s bij kunnen plaatsen om de voeding gescheiden te maken. Daar heb ik nog ruimte voor. Maar ik ga eerst maar proberen de brom eruit te krijgen. Die aanpassing kan ik later altijd nog doen. Dan merk ik als het goed is ook wat het verschil is.

Ik heb je tips voor de routing van de massakabels meteen maar doorgevoerd. Het ziet er meteen wat opgeruimder uit. Zie foto hieronder. De geweven afscherming kan de pin van de condensator niet raken. De afstand tussen de afscherming en de pin is in werkelijkheid groter dan de foto doet vermoeden.

[Otto S]

Ik heb je tips voor de routing van de massakabels meteen maar doorgevoerd. Het ziet er meteen wat opgeruimder uit.

Helaas maakte dit geen verschil voor de brom…

[democles]

Er is geen installatie instructie beschikbaar. Is het dan de bedoeling dat ik de min van de voeding met de massa verbind?

Ja de min van de gloeivoeding (de min van de 6,3v DC) moet ook aan massa zijn verbonden,anders krijg je brom.

[RobertD]

Wat gebeurt er wanneer je de versterker buizen voor links en rechts wisselt?
Gaat de brom dan mee naar de andere kant?

Ik heb nog niet naar allerlei details op de foto gekeken, maar Democles wel en die heeft heel veel ervaring.

Ik heb eerlijk gezegd geen idee of de min van de Tentlabs printjes ook aan massa moet. Dat moet je in elk geval aan de AC kant van het printje geen verbinding meer met massa hebben.

[democles]

Ja die D3a,s wisselen had ik ook gevraagd.
De gelijkrichters wisselen maakt niet veel uit.
Maar knoop eerst maar eens die gloeivoeding aan massa.
Meet daarna op de kroonsteen van de gloeivoeding of je nog 6,3v DC hebt,niet! regel dan voorzichtig bij met de potmeter op de gloei voeding,
Dus met je multimeter op standje DC de plus op de plus en de min op de min van de kroonsteen,ja op het schroefje..
En maak het chassis onder de ster aarde spic en span!
Waarschijnlijk moet de voeding van de volume print ook naar massa,maar dat is voor later,eerst maar even dit!

En dan nog iets wat me opvalt het tussen schot (plaat) tussen je versterker en volume print maakt waarschijnlijk ook geen goed contact met de bovenplaat,zo doet dat deel niks,geen afscherming geen verbinding met massa.
Je kunt dit nog ondervangen door hetzelfde te doen als je met de achterplaat hebt gedaan.
Een kabeltje naar de bovenplaat leggen (niet naar de steraarde,maar naar een plek op de bovenplaat),maar wel alle anode troep weg schuren,zodat de verbindingen spic en span zijn