Nog een Bill in aanbouw

[j_man]

Hallo allemaal,

het leek me wel leuk om de bouw van mijn Bill hier te documenteren. Ik lees ook met genoegen andere zelfbouwtopics, wie weet wat anderen nog hebben aan mijn ervaringen.

Afgelopen voorjaar begon het weer eens te kriebelen en besloot ik dat ik nu wel eens wilde horen wat het "magische buizengeluid" inhield en zelf een buizenversterker te gaan bouwen. Nou heb ik zelf niet heel veel verstand van elektronica, maar ik kan wel een schema nabouwen (ik draai nu met een zelfbouw Pearl II phonovoorversterker), dus zocht ik naar een goed gedocumenteerd project zodat ik bij vragen op een forum als dit terecht zou kunnen. Als je gaat googelen op "buizenversterker" dan kom je al snel bij Triodedick terecht. Zijn Bill lijkt prima aan mijn voorwaarden te voldoen: meerdere malen gebouwd, geïntegreerde versterker en redelijk wat vermogen (daar schijnen mijn B&W Matrix 804 die er mee aangestuurd moeten worden wel van te houden).

Toen begon de denkfase: zo ongeveer ieder onderdeeltje overpeinzen en tegelijkertijd ook een behuizing ontwerpen. Hier gaat veel tijd in zitten, ik maak mijn fouten het liefst op papier. 1:1 tekeningen op millimeterpapier etc etc. In mei is het bestellen van onderdelen begonnen. Inmiddels is alles zo'n beetje wel binnen. Ik gebruik de EI-kern trafoset van AE, ingegoten in zwart aluminium behuizingen. Al snel werd duidelijk dat dit een heel zware versterker gaat worden: de set ingegoten trafo's en smoorspoelen komt alleen al uit op iets van 26,5 kilo! Ik gok op een totaalgewicht van rond de 35 kilo als hij af is.

De laatste maanden ben ik eigenlijk alleen maar bezig met de behuizing, het soldeerwerk bewaar ik nog even tot later in de herfst en de winter. De behuizing is vrij klassiek: een omlijsting van hardhout (mooi Santos palissander van de Arnhemse Fijnhouthandel), met een bovenplaat van 4mm dik aluminium en een bodemplaat van mdf. Maar goed, jullie willen natuurlijk plaatjes zien, dus hieronder wat beelden van de bouw tot nu toe.

Ik heb wel een kolomboor, maar geen zaag- of freestafel, dus moet ik vaak hele opstellingen bouwen om iets mooi recht te zagen of frezen.

Sponning frezen waar de bovenplaat in moet vallen:

Omlijsting in de lijmtangen:

Omlijsting afgewerkt met 2 lagen Danish oil (eerst tot korrel 3000 opgeschuurd, dan gaat het hout van zichzelf al spiegelen)

Bodemplaat met luchtrooster (achterin de kast komt een kleine regelbare fan voor de koeling):

Achterzijde van de behuizing:

Plaatje voor de ingangen (moet nog gespoten worden). Er komt een kant en klaar kitje in de versterker met 6 relais-geschakelde ingangen.

Bovenplaat afgetekend voor het grote boor- en zaagwerk:

Bovenplaat na het boor- en zaagwerk (3 dagen aan gewerkt):

Dit is hoe ver ik nu ben ben; de bovenplaat en het plaatje van de ingangen gaan nu gespoten worden (primer/metallic/blank). Net als Dick in zijn oorspronkelijke Bill in een licht champagnegouden kleur (Motip 55380, dat leek me wel mooi kleuren bij het warme hout).

Nog wat informatie over verdere bouwplannen: ik ga de schakeling bouwen op gaatjesprint. Ik vind hardwired er altijd zo chaotisch uitzien. Op zich is dit trouwens ook gewoon hardwired, alleen ordent de print de plaats van de onderdelen wat. Als buizen heb ik een Sylvania VT231/6SN7GT, ECC99 gold pin balanced en Electro Harmonix KT88's. Als koppelcondensatoren wil ik Clarity Cap MR's proberen. Ik heb trouwens ook een setje Auricaps om te proberen. Elco's van JJ en Epcos.

Mochten we weer wat plaatjes te melden zijn, dan zien jullie het vanzelf wel in dit topic!

[Barry2001]

Ziet er goed uit, complimenten! Bill is een fijne versterker met plenty power waar je vast veel plezier van zult gaan hebben. Heb 'm zelf ook gebouwd, kan je straks met solderen nog wel wat tips geven. Hardwired kun je ook netjes bouwen hoor, houdt in elk geval in de gaten dat je het signaalpad zo dicht en kort als mogelijk op de buisvoeten houdt.

Waar is dat grote gat aan de achterkant voor met die 6 gaten ernaast?

Oja, ik weet niet of je er al gedacht had, maar zeker in het begin zul je de bias af en toe bij moeten stellen. Als ik weer een Bill zou bouwen zou ik ervoor zorgen dat je er aan de buitenkant bij kunt, zonder dat de versterker uit het rek moet, op de kop, ding gaat nogal wat wegen. Dus meetbusjes en gaten in de behuizing om bij de potmeters te kunnen met een schroevendraaier.

[sevenup]

Hardwired kan ook wel netjes zijn hoor. Je zou gebruik kunnen maken van terminals zoals: http://www.tube-town.net/ttstore/Parts- ... ::166.html of http://www.tube-town.net/ttstore/Parts- ... ::170.html

Turret boards zijn ook mooi: http://www.tube-town.net/ttstore/Parts- ... :4696.html

Denk dat dat beter bij buizenversterkers past dan experimenteerprint.

Hier een voorbeeld van een hardwired versterker die ik zelf heb gebouwd:

[j_man]

Dat is inderdaad 1 van de nettere voorbeelden die ik gezien heb. Goed we zien wel; mocht het op de print uiteindelijk om wat voor reden niet goed werken kan ik hem altijd nog opnieuw hardwired opbouwen. Ik wil alleen geen extra gaten meer in de bovenplaat om allerlei turret boards oid vast te zetten. Ik vind 91 gaten in die plaat wel zat

[j_man]

Ziet er goed uit, complimenten! Bill is een fijne versterker met plenty power waar je vast veel plezier van zult gaan hebben. Heb 'm zelf ook gebouwd, kan je straks met solderen nog wel wat tips geven. Hardwired kun je ook netjes bouwen hoor, houdt in elk geval in de gaten dat je het signaalpad zo dicht en kort als mogelijk op de buisvoeten houdt.

Waar is dat grote gat aan de achterkant voor met die 6 gaten ernaast?

Oja, ik weet niet of je er al gedacht had, maar zeker in het begin zul je de bias af en toe bij moeten stellen. Als ik weer een Bill zou bouwen zou ik ervoor zorgen dat je er aan de buitenkant bij kunt, zonder dat de versterker uit het rek moet, op de kop, ding gaat nogal wat wegen. Dus meetbusjes en gaten in de behuizing om bij de potmeters te kunnen met een schroevendraaier.

In dat grote gat komt een 6cm computerfan voor de ventilatie (de 6 gaten ernaast zijn voor de luidsprekeraansluitingen). Met regelbare spanning zodat ik hem zo hard mogelijk kan laten draaien zonder dat hij hoorbaar wordt. Met meetbusjes is rekening gehouden. De 4 gaten die je achter een paar KT88 ziet is voor 2x NRS potmetertjes en 2x een meetpen om de spanning bij de 1 Ohm weerstand te meten. Voor dit soort dingen heb ik dankbaar gebruik gemaakt van de bouwervaringen van anderen, ik ben natuurlijk bepaald niet de eerste die met een Bill aan de slag gaat.

[Barry2001]

Een ventilator?? why.. het enige dat warm wordt zijn de buisjes, die staan bovenop..

[j_man]

Binnenin staan ook een paar weerstanden wat vermogen te verstoken. Goed, zonder fan zal het niet mis gaan, maar ik heb in het ontwerp wel meer overkill-keuzes gemaakt volgens mij

[sander1238]

Ziet er keurig uit, topwerk.

Even off topic, hoe bevalt de pearl 2 jou?

[sevenup]

Dat is inderdaad 1 van de nettere voorbeelden die ik gezien heb. Goed we zien wel; mocht het op de print uiteindelijk om wat voor reden niet goed werken kan ik hem altijd nog opnieuw hardwired opbouwen. Ik wil alleen geen extra gaten meer in de bovenplaat om allerlei turret boards oid vast te zetten. Ik vind 91 gaten in die plaat wel zat

Je zou gebruik kunnen maken van bestaande montagegaatjes. Als je langere boutjes gebruikt en een opvulbusje kun je zo'n turretboard zo monteren zonder extra gaten te boren.

[j_man]

Da's inderdaad de truc die ik nu gebruik om de print te monteren; verlengde boutjes van o.a. de buisvoeten...

[j_man]

Ziet er keurig uit, topwerk.

Even off topic, hoe bevalt de pearl 2 jou?

Hij bevalt mij prima. Hij ruist een tikkie meer dan de mc ingang van mijn versterker, maar dat hoor je alleen met je oor tegen de speaker. Geen last van brom. Klinkt uitstekend, al heb ik niet echt high-end oren.

Ook deze is op gaatjesprint trouwens

[ronnydepony]

Ziet er netjes uit, even volgen doordat ik ook met de Bill bezig ben

[ray5150]

Knap stukje werk, die buizenbak. er zijn vast heel wat uren in de kast en bovenplaat gaan zitten.

[j_man]

Dank voor de complimenten! Er zitten inderdaad heel wat uren in (nog afgezien van het denkwerk). Commercieel kan dit niet uit natuurlijk, maar gelukkig is het een hobby. Het houdt je van de straat zullen we maar zeggen

[Muug]

Een ventilator?? why.. het enige dat warm wordt zijn de buisjes, die staan bovenop..

mwof, weet je, de alu bovenplaat van mijn Annastasia wordt in 't midden, tussen de zes lampen, behoorlijk heet (jawel, héét!). Komt wellicht door de elco's die op de plaats er vlak onder hangen. Denk ik. Dus jawel ik kan me voorstellen dat het binnenin Bill behoorlijk warm zal worden.

[j_man]

Zo, de bovenplaat (en het plaatje voor de ingangen) zijn gespoten; zie hier onder voor het resultaat. Er zitten in totaal 12 laagjes op: 3 primer, 3 metallic, 6 blank. Bij die blanke lak had ik na 3 laagjes het idee dat er nog niks op zat (ik spuit vrij dun). Na 5 was het op zich goed, maar hadden zich een paar stofjes erin genesteld. Toen heb ik voorzichtig met korrel 1200 nat geschuurd en er nog een 6e laagje overheen gespoten. Ik ben tevreden zo; beter gaat het niet worden in een niet-stofvrije werkruimte.

[Kappa7]

dat wordt mooi zeg.

[Barry2001]

Goed verf spuiten is best moeilijk, inderdaad eerder te dun dan te dik is de boodschap, in meerdere laagjes. Helemaal stofvrij is lastig thuis, en vergeet niet dat je er nu bovenop zit, valt vaak hard mee als 'ie opgebouwd is.
En nu goed laten uitharden.

[j_man]

Dank! Ja, met een vergrootglas er op zijn er nog wel wat miniplekjes (zit zelfs een klein putje achter 1 van de buizen), maar je bekijkt een versterker niet met een vergrootglas. Het ziet er van een normale afstand gewoon mooi egaal en strak uit.

[ray5150]

In één woord : Prachtig !

[j_man]

Nu wil ik de "putjes" in de volumeknop en ingangskeuzeknop ook in die zilvermetallic kleur schilderen. Ik dacht dan een klein plasje te spuiten ergens en dan met een heel fijn penseeltje de verf aan te brengen op die knoppen. Maar waar kan je acryl spuitverf mee reinigen en verdunnen? Voor als ik uitschiet met het penseel en later het penseel wil reinigen.

[j_man]

Zo, het solderen is voorzichtig begonnen. Eerst maar eens voor 2 kanalen de gelijkrichters voor de hoogspanning, het eerste paar elco's en de bijbehorende spanningsdeler erop gezet. De print komt op zijn kop onder de bovenplaat te hangen. Wel even in de gaten houden dat ik dan straks rond de buisvoeten in spiegelbeeld moet opbouwen

[Kappa7]

Normaal gebruik je een stukje gaatjes print om een schakeling op te bouwen.
Van af daar ga je dan met bedrading naar je buisvoet.
In de opzet die jij hier maakt zou je eigenlijk ook de buisvoeten op de print moeten monteren.
Zo als je nu begonnen bent wordt het erg lastig om een component te vervangen als je alles hebt gemonteerd en je er later achter komt dat er iets niet goed zit.

[democles]

Ik denk dat dit nog niet zo gek is,print als subframe,met de buisvoeten vast aan de bovenplaat.

Zelf doe ik dit met twee alu platen op elkaar,geeft me meer de mogelijkheid verdere schroefgaten te verzinken in het subframe en zo befestigings schroeven op de bovenplaat te vermijden.

Zo als je nu begonnen bent wordt het erg lastig om een component te vervangen als je alles hebt gemonteerd en je er later achter komt dat er iets niet goed zit.

Ja, George heeft gelijk voor de gelijkrichters,beter op een aparte print er boven op.

Nu wil ik de "putjes" in de volumeknop en ingangskeuzeknop ook in die zilvermetallic kleur schilderen. Ik dacht dan een klein plasje te spuiten ergens en dan met een heel fijn penseeltje de verf aan te brengen op die knoppen. Maar waar kan je acryl spuitverf mee reinigen en verdunnen? Voor als ik uitschiet met het penseel en later het penseel wil reinigen.

Misschien met een stukje schilderstape een gaatje maken met een leertang (gaatjes tang voor leer) dit er over plakken en spuiten,niks penseel werk...........

Hele mooie kast trouwens

[j_man]

Ja, als de print eenmaal aan de bovenplaat zit en er iets niet goed is, zal je eerst wat dingen los moeten solderen van de buisvoeten en ster-aarde voor je de print kan afnemen. Des te meer prikkel om het in 1x goed te doen Dat zie ik dan maar als lastig voor de testfase, maar daarna gaat de kast dicht en wil ik er alleen nog maar naar luisteren.

Voor die knoppen had ik ook al gedacht aan iets als gaatje in schilderstape en dan spuiten, maar ik ben bang dat ik die gaatjes niet precies op de door de knop bepaalde grootte krijg en de randen niet mooi strak of goed plakkend zodat er toch nog verf onder kan kruipen etc etc.