Eerste zelfbouw - loop wat vast, graag wat hulp!

[Pjotr]

Dan krijg je flinke kamerresonanties in het laag met een dreunende bas. REW kan dat voor je simuleren. Het is een truc om een kleine gesloten kast toch bas te geven (boekenplankbox). Ik houd steeds tenminste 1 meter afstand van box tot muur, vloer of plafond voor een open en transparant geluid met breed stereobeeld.

Duh, dat is toch geen kamerresonantie? Dat is gewoon de baffle step die je tegen de muur en in een boekenkast vrijwel niet hebt en een meter er af wel vrij fors. Tegen/in de muur speelt hij in het laag dan ong 6dB luider dan een meter er van af. Je moet dus sowieso weten waar je de speaker gaat plaatsen. Daarbovenop krijg je dan nog wel roommodes en roomgain.

[Wieger61]

Inderdaad, zowel als. Kamerresonanties uiten zich in roommodes en roomgain. Door een akoestische bron te plaatsen in een drukbuik, de wanden, worden alle eigenresonanties van de kamer aangeslagen wat gedreun oplevert of een zwak laag versterkt ten koste van natrillen van de toon. De bafflestepvergroting komt daarbovenop waardoor de box veel donkerder klinkt, is mijn ervaring. Van de muur verandert dat afstandafhankelijk dus frequentieafhankelijk. Je kun je ook roommodes onderdrukken door de speaker in knopen te plaatsen.

[Pjotr]

Nu is het wel zo dat de baffle step een versterking in het midden is van 6 dB bij ca 500 - 1000 Hz en niet een verzwakking in het laag. Om dat recht te trekken moet je dus dat midden gaan verzwakken en dat pleit ernstig om laag en midden+hoog apart te versterken en te corrigeren.

[Wieger61]

Als je de box tegen de muur zet, is voor de zeer lage frequenties de hele muur de baffle. Afhankelijk van de afstand tot de muur en de frequentie verandert dat effect. Vanaf 500 Hz telt van de muur af alleen de speakerbaffle mee. Wat je daarvan hoort hangt er ook er vanaf in welke buiken of knopen je luistert.

[Pjotr]

Het is een tamelijk flauwe eerste orde shelving curve zonder scherpe knikken. Gisteren daarvan weer een frappant voorbeeld gehoord: Jaren '70 Philips MFB met een baffle van zeg 30cm breed. Die kunnen met hun MFB best aardig bas weergeven maar waren duidelijk ontworpen destijds om aan de muur te hangen c.q. boekenplank plaatsing. Op 1m afstand van de muur op stands totaal geen bas onder de zeg 100Hz. Tegen de muur geplaatst en het plaatje was weer netjes met diepe bassen.

[Wieger61]

Interessant. Gesloten kast zonder LWT.

[Wieger61]

Mijn lage -3dB punt van de box ligt op de laagste grondtoon van de kamer waardoor die resonantie wat gedempt wordt.

[Pjotr]

Je kunt er in zijn algemeenheid verder niet heel van zeggen. Mijn kleine subs (2 stuks met 8" woofers ieder) komen van zichzelf tot iets van 58Hz. Met de roomgain/resonantie heb ik een flinke bult op ca 30Hz. Met de MiniDSP met REW getuned haal ik makkelijk vlak tot 30Hz zonder extra versterking. Een aparte LT is daarbij overbodig, dat doet REW automagisch al.

[Wieger61]

Zeker automagisch: hoe trek de sub door van 58 naar 30 zonder LT?

[Shadow]

Linkwitz Transform?

[Pjotr]

Zeker automagisch: hoe trek de sub door van 58 naar 30 zonder LT?

Gaat wat off-topic nu, maar toch waar het naar toe gaat voor een betere laagweergave. Door de room mode (resonantie) op 30Hz die extra gain levert en wat PEQ'ers in te stellen. REW heeft een z.g.n. "Auto Equalizing" functie. Aan de hand van de gemeten room curve op de luisterplaats en een target room curve die je opgeeft, bepaalt REW de filters voor je die je in MiniDSP (of andere DSP) kunt inladen. Dat gaat natuurlijk alleen in het laag werken. Met roomreflecties hogerop gaat dat niet. Die moet je echt met akoestische middelen aanpakken.

Hier een aardig filmpje, er zijn er meer:

[Wieger61]

Top!

[Pon-e]

Ja mooi, de SLP corrigeren met een peakfilter, heb is ook gedaan voor mijn speakers. De MLP meting in REW liet een flinke piek zien op ca. 40-45 Hz.

YouTube Filmpje laat ook zien dat je door timedelay ook de onderlinge 'uitdovingen' van de 4 (!) subwoofer kan verminderen. Maar dat laatste lijkt me voor een twee-weg niet zo handig, want dan verschuif je onderling de timing (links en rechts) natuurlijk voor het hele spectrum?

[Pjotr]

Jouw plaatje laat het mooi zien wat je aan room gain kan hebben met subs! Dat hoef je alleen maar glad te strijken zonder extra versterking. Zo ideaal als in dat filmpje zal het zelden worden denk ik. De time delay onderling matchen zoals in het filmpje werkt eigenlijk alleen voor de luisterplaats. Op andere plekken blijft dat een rommeltje of wordt het juist slechter. Hangt van je situatie af of je dat gaat doen. Hier in de algemene woonkamer heb ik het met de 2 aanwezige subs niet gedaan. Het is ook zo dat alleen bulten (t.g.v. resonanties) storen. Smalle dips (t.g.v. interferenties) doen dat eigenlijk niet, dat mis je gewoon niet. Daar veel aan gaan prutsen maakt het er niet mooier op meestal. De storende bulten weg werken en het overall recht trekken is al een hele verbetering! Een kamer heeft akoestisch ook een eigen "kleur". Ontkleuren hoeft nou ook weer niet maar het moet wel een prettige kleur zijn. Dit is ook wel een aardige over de laagdilemma's: https://www.audiosciencereview.com/foru ... ass.47138/

[Pon-e]

Even weer een update van de speakers zonder basreflex:

Speakers weer in de grondverf (ik gebruik Zinsser BIN voor gronden van MDF, geeft goede afdichting van de zijkanten/gefreesde gedeelten):

En daarna met een spuitbus afwerken:

Achterkant vol met Flamex (uitsparing is voor de beschermingscondensator tweeter)

Allebei:

Ik heb er ook stands bijgemaakt:

De voeding komt in een eigen doosje:

En achterop komt het versterkerbordje:

Heb toch gekozen om een relaisbordje te gebruiken voor de in-/uitschakelpiek. Het blijkt ook dat als je realtime aanpassingen gaat doen in het filter (in Sigma Studio) je dan ook soms flinke dreunen en ploppen hoort (bijv. bij aanpassen LWT). Ik kan dan mooi even via de relais (heeft een apart drukknopje) de speakers offline zetten (signaal gaat dan over de 4 witte weerstanden). Werkt helemaal prima, geen geplop meer. Hond is ook erg blij!

[Pon-e]

Metingen:

Er waren wat piekjes te zijn bij 3-4 kHz, waarschijnlijk toch wat diffractie. Heb dit gecorrigeerd in Sigma Studio voor 0 graden gecorrigeerd (ik heb de speakers ingedraaid naar me toe staan).

Maar bij andere hoeken hou je dit dan wel:

En gekeken op MLP: ingedraaid vs rechtuit (=30 gr. tov ingedraaid)

De impulsresponse:

En excess group delay:

En ook kijken naar de ruimte resonantie in het laag, corrigeren met een peakfilter:

Nou, hier moet ik nog in gaan finetunen, ook irt tot de LWT die erop zit.

[Pon-e]

Zonder basreflex vind ik het echt een stuk strakker klinken en zeker het laag veel meer duidelijker. Geen gebrom en gerommel meer, de basnoten hoor je gewoon echt duidelijk en afzonderlijk. Ben heel blij met het resultaat tot nu toe.


Afgelopen Luisterdag van het Noorden in Assen kunnen testen:

Dat klonk daar ook best mooi. Alleen bleek de ruimte toch wel mee te doen in het laag. We hebben de opstelling een kwartslag gedraaid en dan hoor je weer bij andere frequenties/passages die resonanties. Zat gelukkig niet in de speakers, maar in de ruimte.
Wel ook een vermoeden dat de Linkwitz Transform toch wel wat vervorming geeft, zeker bij hogere volumes. En uiteraard geeft dat meer bas en dus meer ruimteresonanties. Dus daar is nog werk aan de winkel om daar de goede balans in te vinden!

[Wieger61]

Gefeliciteerd! Perfecte tegenfasedip en stepresponse. Ben benieuwd naar de karakteristieken onder verschillende hoeken de andere kant op. Een mooie box die goed klinkt. Een strakke bas. Gezocht en gevonden!

Meer bas uit de bas-middentoner betekent meer harmonische vervorming, maar ook intermodulatievervorming in de middentonen door de bas. Het laag moduleert het midden. De diffractiepiekjes van de tweeter kunnen door de nabijheid van een van de zijkanten komen. Een alternatief is de tweeter bovenaan en een beetje uit het midden. Hoge plaatsing, ook in het midden, vlakt de respons af. Met niet teveel uit het midden merk je gemeten op de as nauwelijks iets van de rand, bleek onlangs uit onderzoek door Klang+Ton.

[Pon-e]

Dank je wel! Ben er ook heel blij mee. Is echt genieten van muziek. Oude/bekende nummers klinken opeens een stuk anders, je hoort zoveel meer. En de muziek lijkt ook helemaal rondom de speakers te dansen.

En Satefan en TabCam hebben me ook geweldig geholpen hoor!

Ik ga inderdaad nog de andere kant opmeten. Ik heb nu de rechterbox gemeten en de linkerzijde van de box naar achteren gedraaid, dus de tweeter bleef dicht bij zeg maar. Ga ook eens andersom draaien en dan gaat de tweeter naar achteren. Ik kan altijd de boxen links en rechts omdraaien als dat een beter effect geeft.

Volgens dat onderzoek van Klang+Ton had ik dus beter de tweeter op een andere plek kunnen zetten...

En de bas moet ik inderdaad iets temmen, waarschijnlijk te enthousiast de LWT naar het laag getrokken. Maar hier thuis klinkt het juist wel heel goed.

[Wieger61]

IM vervorming geeft een vet geluid dat aangenaam kan klinken. Toen ik ooit een goedkoop zelfbouwboxje van Philips verving door een zelfbouwstudiemonitor van Tannoy, was ik diep teleurgesteld: m'n bas was tien maatjes gekrompen! Alle vervormingen er uit, begreep ik later pas. Ik ben benieuwd hoe verschillend je boxen los van de bas klinken als je een lage kantelfrequentie in het laag vergelijkt met een twee maal hogere.

[Pon-e]

Je bedoelt om het -3dB punt van het laag om te hoog te schuiven, heb ik nu staan op 30 Hz in de LWT (als ie dat haalt), dan naar 60 Hz zetten?

[Pjotr]

In zijn algemeenheid kun je redelijkerwijs met een LT niet meer dan 9dB boosten in het laag wil je het gezellig houden. Dat is dus niet veel meer dan ca 1/2 octaaf onder Fb.

[Wieger61]

Hoe hoger de toon, hoe minder de conus vibreert, hoe lineairder hij beweegt, hoe minder de middentonen worden gemoduleerd. Dus als je met een hogere kantelfrequentie de bas onder de 60 Hz onderdrukt, zou een relatief beter geluid in de middentonen hoorbaar moeten zijn, bijv transparantere zangstemmen of piano.

[Pjotr]

Dat klopt ook wel naar mijn ervaring. Maar daarmee knapt vooral het lage midden op en worden de bassen zelf een stuk strakker. Als voorbeeld: Je speaker heeft in de kast een Fb van 60Hz en die trek je met een LT naar zeg 45Hz. Een extra 1e of beter 2e orde HP op ca 45Hz doet dan veel goed. Dan heb je van een 2e orde CB wel een 4e orde gemaakt. Maar dat klinkt dan toch fijner. Vergeet ook niet dat je met een LT de speaker in het bereik trekt waar sowieso de harmonische vervorming sterk gaat oplopen.

[Wieger61]

Mogelijk klinkt het lage midden met meer bas beter omdat de boventonen van de bastonen de grondtoon erbij krijgen. (Bij een LWT blijft de afval overigens tweede orde, volgens sommigen beter dan vierde orde: beter impulsgedrag).