Het is dus van belang Zat te bepalen. Daarvoor bestaat een keurige formule, die behalve de lengte van de pijp, ook Zal en Zc bevat. Die Zc de " karakteristieke impedantie" , is de verhouding tussen de druk en de deeltjessnelheid in de pijp, en bij een pijp met dempende vulling, dus ook een materiaaleigenschap van de vulling. Behalve Zc komen we ook nog een voortplantingsexponent (gamma) tegen. Zc wordt berekend uit de parallel schakeling van de stromingsweerstand Rf en een aantal zeer specifieke materiaaleigenschappen. De stromingsweerstand kan worden berekend met een van de " bekende" modellen. zoals die van Pelegrinis ( gebaseerd op capillaire werking van de ruimte tussen de vezels) of Tarnov (gebaseerd op sleepkracht op de vezels). Je moet dan wel precies weten wat de gemiddelde diameter van de vezels, hun pakkingsdichtheid en nog zo wat is. De eerder genoemde specifieke materiaaleigenschappen gaan over de massa, compliantie en wrijvingsweerstand van de vezels, over wel of niet bewegen van de vezels, en de mate van koppeling van de vezels aan de wand en aan elkaar. Je voelt het al, hier maakt een eenvoudige luidsprekerbouwer geen schijn van kans. En eigenlijk willen we die Zat toch wel kennen...
Het proefschrift van Robinson bevat het meeste van deze narigheid, maar uiteindelijk komt hij in de ontwerpfase er ook niet uit, en gaat een vereenvoudigd model matchen met metingen van de impedantie van de driver. Iets dergelijks doet Martin J King ook, en dat zijn dan ook de beste ontwerpadviezen. Robinson werkt met een bepaald soort glasvezel, King met polyester vezel. Die moeten dan wel beschikbaar zijn. Voor wie zelf wil experimenteren zal het wel neerkomen op een soort "koken" een beetje van dit en een beetje van dat, tot het goed klinkt. Het sombere beeld dat Pjotr al schetste.
Misschien zijn er toch nog een par algemene raadgevingen te destilleren?
Maar je hebt wel een punt wat ik herken: Met slappe filters integreren beide gebieden veel fraaier. Maar dan moet de overlap van beide wel voldoende groot zijn zonder afwijkingen. Kwam daar laatst tot mijn positieve verrassing ook weer achter toen ik tweet 2e orde filterde en de mid 1e orde. Was op 3 kHz. Tweet had een Fs van 650Hz en de mid een breedbander tot over de 20kHz. Bij een TL heb je dat vanzelf eigenlijk ook: Voor en achterkant van dezelfde speaker.
