Serieus, die hittegolven in NL verbleken hierbij, non-stop 35-40 graden en luchtvochtigheid maximaal.....
(wel veel mooie dingen gezien!!)
Maar goed, kon het niet laten om daar niks te bouwen.
Zeker niet toen mijn vriendin voor wel 15 hele dollars dit schattig radiotje op de kop wist te tikken.
Een Philco 41-225C uit het jaar 1941 maarliefst.
Schoonvader die (inmiddels gepensioneerd) instrumentmaker bij IBM is geweest en een vriendin die nogal in de kunst en design zit.
Dus iedereen had wel meningen en leuke ideeën! Het was helemaal compleet door oude gereedschap van opa te kunnen gebruiken!
Hier maar even een "verslagje" hoe het grofweg gegaan is.
Ook is dit projectje echt typisch op de improvisatie toer gegaan.
Use What's Available (nouja zoveel mogelijk)
Zo moest ik oa ook het schema vrij letterlijk uit mijn geheugen graven.
Dat is namelijk echt op z'n Sander de Waal (KT88) manier gegaan. (rip
)Op een kladje and as you go zeg maar. Gelukkig had ik het kladje nog
Anyway, helaas was het radiotje wel echt een misfitje, van alles was er kapot en niet compleet.
Speaker was weg, eindtrafo was weg, helft van de buizen, de knoppen, alle elco's en condensatoren totaal vergaan, speakerdoek gerafeld en het had zeker weer wat liefde nodig.
Na wat overleggen, besloten om het als een bruikbaar apparaat van te maken, vooral omdat zij helemaal weg is van zulke oude radio's (lucky me).
Nu zag ik het niet zo zitten om dit helemaal origineel te gaan maken, vooral omdat dit typisch zo'n oude beestje was dat direct aan lichtnet hangt.
Daarnaast is het merendeel van de componenten gewoon nergens meer te vinden, heel duur, of wordt het echt zo'n jarenlange zoektocht.
Het moest ook nog wel enigszins economisch blijven, dus een leuke uitdaging!
Dus dan maar zelf iets verzinnen!Uiteraard wel in echt in dezelfde spirit en stijl als het origineel, maar puristen kunnen hier beter stoppen!!
Ze zijn trouwens sowieso niet veel waard
Het idee was om rond iets van 5-8W uit te komen qua output power.
Het moest een AUX ingang hebben, een bluetooth module en het liefst ook nog een platenspeler voorversterker.
De schakelknoppen aan de bovenkant zouden hier voor gebruikt worden.
Deze waren trouwens origineel als een soort presets voor de radio.
Best wel geavanceerd voor 1941! Dat werd gedaan met kleine verstelbare condensatortjes.
Mijn schoonpa en ik hebben ook verwonderd over de hele mechanische constructie.
Man, wat een aandacht en mechanische vernuft. Zou tegenwoordig veel te duur zijn!
Ook leuk te zien dat er destijds nog weinig standaard was!
Na wat meten, uitgevonden dat een 4 inch speaker nog wel zou passen. 3 inch zou eventueel ook nog kunnen.
Ivm met de constructie moest de achterkant wel open blijven, anders zou het een kookplaat gaan worden ivm de warmte.
Dus technisch gezien wordt dat een soort van openback dipool, het liefst dus wel een speakertje met een Q van rond 0,5-0,8 oid.
Uiteraard fullrange en we wilde toch ook nog wel iets van bass hebben voor een lekker geluidje, dus Fs liefst rond de 60-75Hz ofzo.
Op die manier kunnen we evt altijd nog een highpass inschakelen om zo de radio een meer vintage geluid te geven.
Met een bepaald budget in gedachte, heel wat (Boxsim) simulaties later, kwam ik eigenlijk uit op een paar smaakjes die verkrijgbaar zijn in de VS.
Visaton FR10-8
Dayton PC105
Dayton DMA105
Hoewel mijn voorkeur een van de Dayton's was geweest, toch voor de Visaton gegaan, puur omdat ik die bij Mouser kon bestellen gelijk met een hoop andere componenten.
Ok, dat was de "akoestiek" in een nutshell, nu het electronica gedeelte.
De originele buisbezetting is typisch jaren 40/50, zie schema (pdf)
Gebruikte buisjes, 7C7, 7A8, 7B7, 7C6 en 35A5 met een 35Z3 voor gelijkrichting.
Om te gloeien, allemaal lekker in serie aangesloten direct aan de ehm 110V.
De buizenvoeten zijn allemaal type Loctal tube.
Dus ik ben eens het online radiomuseum ingedoken om te kijken of er wat leuke en interessante buisjes waren rond het jaar 1941.
Mijn oog viel al heel snel op 14A6, wat kennelijk nog een familielid is van de 12A6. (bekender buisje in de US of A). Best geinig ding, niet teveel gloeistroom nodig, kan ook iets hogere spanning hebben dan de 12A6.
7.5W totale dissipatie.
Omdat single ended uitgangstrafo's nogal aan de prijs zijn en anders wel heel weinig vermogen, toch maar eens gekeken naar een leuk push-pull.
Helaas zijn dit soort dingen in de VS een beetje grotere uitdaging ivm hoge verzendkosten.
Dus toch maar even bij oude vertrouwde Mouser kijken.
Ik kwam al snel uit bij de Visaton TR 10.16 een beetje vergelijkbaar met een Conrad trafotje waar ik in het verleden mee hebt gespeeld.
Dit zijn 100V trafotjes. Voor iets van 5-8W moet dat vast wel lukken.
Ze kunnen trouwens absoluut NIET voor single ended worden gebruikt trouwens!
Deze hebben namelijk geen luchtspleet, dus je jaagt de trafo gelijk de verzadiging in!
Even op een kladje, geschatte vermogen met deze buizen; 2 x 7.5W x 65% = 9W
Dat is meer dan zat, kunnen we de trafo eventueel zelfs nog in ultra-linear mode zetten (foei, dat is modern!
)De primaire impedantie lijkt ook in orde.
Deze kan worden geschat met R = V /sqrt( Pwinding * Rspeaker) = 100V / sqrt(0.625*8) = 16k.
(deze heb ik later trouwens ook gecontroleerd en gemeten)
Daar moest uiteraard nog even een paar triodes bij voor onder de fase inverter, gain stage, en voor de RIAA preamp.
Voor Loctal socket buisjes zijn er niet heel veel smaakjes.
Standaard werd er veel 7F7 gebruikt, maar besloten voor de 12V variant, de 14F7 te gaan.
Een "high-mu" buisje, met een mu van 70, dus dat moet wel redelijk goed komen.
De hele 12V (ook voor de uitgangsbuizen) keuze is uiteindelijk een beetje een dansspel geweest tussen schema, verkrijgbaarheid en vooral de minimale ruimte in dit radiotje.
Van de buitenkant lijkt het namelijk heel wat, maar het wordt al heel snel, heel erg vol.
Na flink wikken en wegen, uiteindelijk toch voor de gloei van een 12V compacte Meanwell gegaan.
Voor de hoogspanning is een Triad VPS230-110 gegaan. Deze heeft primair als secundair zowel 115V of 230V.
In theorie zou dat uitkomen op 230*1.41 = 324V.
Met een simpele MOSFET capaciteit volger kunnen we dat mooi naar beneden regelen.
Ik had trouwens graag voor een buisgelijkrichter gegaan, maar dat ging het gewoon echt niet worden qua ruimte en warmte.
De trafo kan zo'n 25W leveren, na wat rekenen moet dat wel uitkomen.
Sja, de rest is eigenlijk een groot samenspel van loadlines tekenen, LTSpice simulaties maken en kijken wat er zowel verkrijgbaar is.
Samen met heel veel tripjes naar een ouderwetse surplus winkel aldaar!
Dat inmiddels onze vaste snoepwinkel is geworden (ik spreek voor meerdere personen).
Bakken vol met allerlei dingen, buizen, variacs, potmeters, dingetjes.
Daar gaan we zeker nog een keer terug, als iemand bv nog eens heel specifiek vintage 1W instelpotmeters zoekt?
(die hier in EU bijna niet te vinden zijn)
Het schema kun je hier vinden, er zullen vast fouten inzitten, nogmaals, dit is in een paar dagen in elkaar gezet en het merendeel vanuit het hoofd terwijl ik de componenten aan het solderen was.
Lekker old skool en nostalgisch (ja dat lukt dus niet met moderne meerlaags PCB's met allerlei DSP's, versterkers en microcontrollers)
Vooral gekozen voor gemak en wat ik toevallig had qua componenten.
Eerst eindversterker gedeelte opgebouwd en daarna de fase draaier en pre-gain buis.
R7 is in dit geval best kritisch, als deze te laag is, zakt de gain als een malle in.
Daar kwam ik tijdens het testen en direct simuleren in LTSpice ook achter.
De audio signalen zijn allemaal mono gemaakt.
Vandaar ook de typische schakeling voor het RIAA gedeelte.
Daar ben ik trouwens helaas niet meer echt aan toegekomen, volgende keer weer wat te doen!
Het circuit is puur point-to-point gesoldeerd met een dikke ster-aarde rond the voeding elco's.
Helaas heb ik hier geen foto's van
(was wel een beetje een wespennest) Hoewel het sowieso niet mijn mooiste werk is geweest
Maarja dat krijg je met kabels allerlei en een 40 jaar oude Weller die enkel AAN kan.
Ik was trouwens echt verrast hoe stil het versterkertje was, terwijl de speaker toch best gevoelig is.
Geen brom, geen ruis, niets. Nouja als je oor in de speaker stopt.
Nog wel een andere opmerking.
Uiteindelijk was de totale gain toch wat aan de lage kant, vooral met smartphones en ook wel met de bluetooth module.
Helemaal nadat ik het speaker filter (bafflestep) actief wilde doen middels een negatieve feedback lus (niet te zien in het schema) bleef er niet zoveel meer van over.
Ik denk dat de UL-mode laat voor wat het is, en gewoon naar pentode mode ga.
Dat scheelt toch weer iets. Eventueel zou ik ook nog voor een bootstrap kunnen gaan tussen V3.1 en V3.2 (gain triode en fase draaier).
Dat moet ik nog even bekijken.
De afwerking is ook een heel ding geweest.
Uiteindelijk is het dit geworden, ik vind zeer goed gelukt al zeg ik het zelf!
Helaas hebben we nog niks kunnen vinden voor de knoppen.
Ook zit het scherm met de frequenties een beetje scheef, hoewel dat origineel ook al een beetje was.
Er moet ook nog een raampje in, hoewel we daar wel wat ideeën voor hebben.
De originele indicatielamp werkt ook. Daar wil ik uiteindelijk een 12V versie voor gaan gebruiken.
Er zit nu een voltagedropper in, maar die verstookt net even teveel naar mijn mening.
Anyway, inmiddels is het een zeer lang relaas geworden.
Mochten er vragen over bepaalde keuzes oid zijn, hoor ik het wel!
Ohja, AM/FM deel komt er ook ooit nog eens in (die werkt met de draaiknop), maar had nu geen prioriteit
