Restauratie KEF Reference 104/2

[pappaleo]

Plaatjes komen morgen. Kost me nog even wat tijd.

[pappaleo]

Gisteren bij George een heel gezellige dag gehad.

Daarbij hebben we ook nog wat metingen gedaan.We beginnen altijd voorzichtig met een impedantieplotje:

Groen KEF T33, Geel Audax TW025

Nou dat liegt er niet om. Als daar ferrofluid in zit dan lijkt het wel stroop. De resonantiefrequenties zijn echter wel hetzelfde en buiten de resonantiefrequentie lopen de impedanties mooi gelijk. Dat ziet er voor een vervangingstweeter goed uit.

Dan wat dichtbijmetingen. Tweeter los op de tafel en de microfoon verticaal daarboven op 1 cm van het topje van de dome.

Audax TW025

Dat ziet er heel netjes uit. Boven de 10 kHz krijg je pieken en dalen omdat bij heel hoge frequenties het weglengteverschil tussen top en rand van de dome een rol gaat spelen op zo'n korte afstand.

Dan de originele KEF tweeter:

KEF T33 paars

Dat is al wat minder fraai. George ging gelijk wat ferrofluid verwijderen uit de tweeter en vervolgens weer onder de microfoon gelegd.

KEF T33 rood met minder ferrofluid

Maar of dat er nou beter van wordt?

George twijfelde aan zijn microfoon. Dus hebben we die even verwisseld. De bovenstaande metingen zijn gedaan met mijn Dayton microfoon zonder calibratiebestand.

Dit is de KEF T33 onder de Superlux ECM999:

KEFT T33 met Dayton (rood) en ECM999 (oranje)

Ja, dat loopt naar hogere frequenties toe best wel uit elkaar, met een fikse piek op 10kHz
Omdat de microfoon gewisseld is, is het mogelijk dat de afstand dome-microfoon een millimeter gewijzigd is. Het gaat dus om het verschil en niet om de absolute gevoeligheid.

Nu wil het toeval dat ik ook een Superlux ECM999 heb. Dus hebben we die er ter vergelijk ook maar eens boven gehangen:

ECM999 George (oranje) Leo (groen)

Die vertonen wel overeenkomstig gedrag, zij het dat mijn exemplaar dat iets minder uitgesproken lijkt te doen.

Op basis van deze metingen en de fysieke staat van de KEF T33 kun je eigenlijk al de conclusie trekken dat vervanging loont.
Uiteraard willen we daar plaatjes van zien. Daar hebben we verder mijn Dayton microfoon voor gebruikt, ook weer zonder calibratiebestand.
De microfoon op 1 meter afstand en op een hoogte van 1m60 (meen ik me te herinneren).
Eerst was het exemplaar aan de beurt waar al een Audax TW025 in was gemonteerd.

Hallo, dat deed me direct denken aan een film uit 1989

The abyss

Terwijl ik van een drankje genoot heeft George even de tweeter omgepoold. Dat gaat gelukkig heel gemakkelijk met die 4 boutjes constructie van het middencompartiment. Dat was gelijk een stuk minder diep:

Omgepoolde tweeter

Vervolgens metingen gemaakt on axis en onder een hoek van 30°

geel 0° groen 30°

Waaruit blijkt dat ie niet geheel vrij is van diffractieverschijnselen en dat de afstelling toch wat te fris is. We hadden hierboven al gezien dat het rendement van de Audax TW025 wat hoger lag dan van de KEF T33

Dezelde metingen hebben we ook gedaan met het exemplaar waar de T33 nog in zat:

lichtrood 0° donkerrood 30°

Ik heb de on axis karakteristieken van de KEF en de Audax ook in een plaatje gezet:

lichtrood KEF geel Audax

Die Audax mag wel een dB'tje of 4 zachter gaan spelen. Als ik het niet verkeerd uitgerekend heb, kan dat goed met een weerstand van 6,8Ω parallel aan de tweeter en dat weer in serie met 1,5Ω

[OWC]

Heb je ook impedantie plotje van de tweeter zonder FF?

Ja dat gaat duidelijk niet helemaal lekker.
Zelfs als de FF eruit is.
Ik had laatst iets gelijks met een Peerless tweeter, uit elkaar gehaald, schoon gemaakt, en weer goed in elkaar gezet en hij deed het weer prima.

Tov van de datasheet meet die Audax TW025 best prima.

Zijn er ergens originele metingen van die KEF speaker?
Kan best zijn dat KEF zelf het wat fris heeft afgesteld, het zal mij iig niets verbazen.

[Kappa7]

Dat ziet er goed uit allemaal Leo, Bedankt dat je me hiermee geholpen hebt.
Ik zal een beginnen met een demping van 4dB maar gelijk ook maar wat spullen mee bestellen voor 3dB dan kan ik wat proberen.
Wat me nog wel dwars zit is de W op 12K is dat een gevolg van iets wat er in het huidige filter gebeurd?
Op de meting met de Audax los is deze W niet zichtbaar.
Je had het al over diffractieverschijnselen maar het bijzondere is dat deze bij de T33 niet op die plek zichtbaar zijn. daar is de W zelfs een bult welke op de losse meting zichtbaar is. is daar soms iets voor gecompenseerd in het filter van de KEF?
Ik zal het filter nog even plaatsen hier onder.

Zit net de manual door te lezen en kom het onderstaande tegen.

Misschien ook nog maar eens een meting maken met en zonder doek.

Heb je ook impedantie plotje van de tweeter zonder FF?
Ja dat gaat duidelijk niet helemaal lekker.
Zelfs als de FF eruit is.
Ik had laatst iets gelijks met een Peerless tweeter, uit elkaar gehaald, schoon gemaakt, en weer goed in elkaar gezet en hij deed het weer prima.

Die zal ik zelf nog een keer moeten maken.
De Tweeter die nog en de speaker zat heeft geen ff en zal ik eens meten als die uit de speaker is.
Hierkan je in elk geval wel al zien wat het verschil is tussen 0, 3 en 6 druppels ff.
Ik verwacht niet dat je met schoonmaken en weer monteren nog veel gaat winnen.
De tweeter zonder ff heeft iets meer output in het gebied van 1 tm 3K. precies het gebied dat voor het filter zit.

Zijn er ergens originele metingen van die KEF speaker?
Kan best zijn dat KEF zelf het wat fris heeft afgesteld, het zal mij iig niets verbazen.

Die heb ik nog niet kunnen vinden.
Het onderstaande wel maar zegt nog niet zo veel.
https://www.hifiwigwam.com/forum/topic/ ... nt-2181142
https://us.kef.com/pub/media/pdf/Refere ... 04_2_r.pdf

[OWC]

Ja, ik heb die metingen gezien, impedantie metingen zeggen alleen veel meer wat er gaan is.
In dat eerste plaatje zie je dat wel goed.

Een andere reden kan zijn dat de magnetisering vrijwel weg is.
misschien is de tweeter eens hard gevallen of heel erg warm geweest.

[pappaleo]

Het HF filter is vierde orde. Ik zal nog even kijken of daar nog iets van correctie in zit.

Die W, dat is wel diffractie. Die wordt een stuk minder bij de 30° meting. De T33 heeft gewoon een heel raar verloop in het hoog, dan is er moeilijk wat van te zeggen. Ik zie in de metingen van mijn eigen speakers daar ergens ook altijd een W, maar vaak op een net wat andere frequentie.

[Kappa7]

Peter had een tijdje geleden deze metingen gepost van de T33.

KEF-T33-B_SP1210.pdf

(118.49 KiB) 136 keer gedownload

Daar zie je dat de resonantie piek ook erg laag is.

[OWC]

Hier even verschil tussen de impedantie van de datasheet en de meting.
Rood = datasheet, Groen = meting.

Wat opvalt is dat de impedantie van de meting wel veel hoger is qua DC niveau.
Is de setup goed gekalibreerd? (dit is ook de meten met een multimeter).

Daarnaast valt het stukje op bij 250-300Hz.
Het lijkt erop of de tweeter "lek" is, of iets "zwaars" heeft op de voice coil

Ik had iets soortgelijks met de Peerless tweeter.

[pappaleo]

Ja, er is goed gecalibreerd. Ik check regelmatig met een weerstand.

De hele "opbouw" van de T33 is gammel. Niet van origine, maar de tand des tijds en het gebruik hebben hun sporen nagelaten. De constructie met de dome zit gelijmd, maar laat makkelijk los. De boel zit gecentreerd met een paar nokjes maar bij het aansluiten van de klemmen had ik de indruk dat er wel wat speling in zat.

Alleen dat al maakte dat ik adviseerde om met de Audax verder te gaan.

[OWC]

Ja, dat lijkt me dan een gevalletje moeilijke lopen/lek, dan zakt ook typisch de gevoeligheid in van het "lage" deel van de tweeter.

Mooi dat het nu allemaal opgelost is iig!

Hier nog even de gemeten TW25 vs KEF T33 van de datasheet
Geel = TW25, Groen = T33

Wat impedantie betreft zijn het wel twee andere tweeters.
Ook zegt dit dat de TW25 wel een sterkere motor heeft -> hogere gevoeligheid.

[Pjotr]

Van origine heb ik die T33 nou ook niet bepaald een erg fijnzinnig ding gevonden. Laten we die maar laten voor wat ie is Die dip bij 10 kHz lijkt mij ook van de interferentie van de verzonken montage te komen. Dikke kans dat als je de Audax met zijn eigen faceplate in het front monteert dat je die deuk daar kwijt bent. Vraag is overigens of je er gehoormatig echt veel van merkt. Persoonlijk zou ik er niets aan doen. De Audax dempen is wel een must. Al lijkt mij 4dB wat veel van het goede, is een kwestie van smaak. De dip bij 3kHz gaat dan wel dieper worden. Zou dan de Audax wat lager tunen qua x-over om dat glad te strijken.

[Kappa7]

Dan laten we de dip voor wat het is.
Ik was bang dat er nu een onnodige compensatie in het filter zit om dat de Audax wat vlakker is.
Mijn kennis van filters gaat niet ver genoeg om hier iets van te maken.
Wel heb ik geprobeerd om het filter in Boxsim te zetten maar loop al vast op het niet hebben van de juiste driver data, maar eens rustig verder gaan stoeien.
Dat lager tunen kan natuurlijk de volgende stap zijn.
Ik weet nu waar de afwijking van mijn microfoon zit en ik heb goed gekeken hoe Leo meet.
Daar zou ik in elk geval de overname frequentie mee kunnen bekijken als de output is gecompenseerd.
Blijkt dat het gat dan nog wel groot is kunnen we altijd het filter wel uit de kast vissen.

[pappaleo]

Het HF filter is vierde orde. Ik zal nog even kijken of daar nog iets van correctie in zit.

Ik kan de waarden van de onderdelen van het filter slecht lezen. De spoelwaarden staan er al helemaal niet bij.

Zou dan de Audax wat lager tunen qua x-over om dat glad te strijken.

Dat wordt wat lastig zonder aanpassing van het HF gedeelte van het filter, om de F3 wat lager te leggen moet de afsluitimpedantie omlaag en het toevoegen van weerstanden zorgt voor een hogere afsluitimpedantie. De parallelweerstand moet dan wel heel erg klein worden.

[Pjotr]

Ja de x-over frequentie verlagen voor de tweet gaat niet zomaar, dat is wel een punt. Zou het dan niet te overwegen zijn om het naar 2e orde terug te brengen voor de tweeter mocht je het willen doen? Lijkt mij dan sowieso wel handig als George het filter reverse engineered naar wat er werkelijk in zit.

[Kappa7]

Dat wordt dan spoelen meten.
Ik heb overigens ergens in een review een meting gevonden van de originele speaker

bron http://www.mariobon.com/Articoli_storic ... S_2000.pdf
Ik zie daar wel een paar overeenkomsten.
De dip in de overname frequentie zie je daar ook terug.
Om het originele ontwerp niet teveel geweld aan te doen ga ik eerst de tweeter maar wat dempen.
Ik wil dat eerst doen met 2.5dB
Dat zijn makkelijke waardes die goed te vinden zijn.

Kan ik daar gewoon draad gewonden voor gebruiken of gewoon metaalfilm?
https://www.eoo-bv.nl/draadgewonden-5w/ ... 5w-12.html

[Pjotr]

Gewoon 5W metaalfilm. Maakt overigen weinig uit. Wat je het snelste in huis hebt...

[OWC]

Als die meting een beetje klopt, zie je ook daar het frisse hoog.
Ook iets van 3-4 dB harder dan het midden stuk.

Vergeet niet dat de frequentie responsie van de meet microfoon sowieso oploopt.
We weten niet precies hoeveel, omdat hij niet (goed) gekalibreerd is, maar dat zal wel iets van 2 a 4dB zijn.

[pappaleo]

Ik zou daar geen exotische typen in frommelen. Bij Rumoh kosten ze €0,35 per stuk.

[Kappa7]

Ik zou daar geen exotische typen in frommelen. Bij Rumoh kosten ze €0,35 per stuk.

Ga ik gelijk doen

Zo -2.5dB lager.
Lijkt me goed overeen komen.

[markbakk]

Ik heb overigens ergens in een review een meting gevonden van de originele speaker

De K-ube die bij deze luidspreker hoorde, had behalve de low shelf ook een correctie in het hoog. Ik weet niet welke, maar als ik dit zo zie, kan ik wel wat bedenken.

Je ziet (als die laagmeting wat waard is) trouwens wel dat het nuttig is om het laag te eq-en. Weet nog goed dat een mij bekende KEF-stagiair ergens eind jaren tachtig luchtig verklaarde: 'ze maken gewoon een bult laag en strijken die daarna vlak.' Hij had bij z'n erfenis uit Maidstone dan ook dat kleine kastje gevoegd.

[Kappa7]

Vandaag de 2e Audax in de speaker geplaatst en om even de polariteit te controleren even een meting gemaakt.
Ziet er niet eens zo heel gek uit volgens mij.

Ik heb nu eigenlijk de zelfde methode gebruikt als van Leo en wat ik wel anders heb gedaan is de stand van de microfoon aan gepast.
Dat maakt nog als verschil.

Dit is nog zonder correctie van de Audax, die spullen komen vanmiddag binnen.
Ik ben benieuwd hoe het er dan uit ziet

[pappaleo]

De microfoon zelf onder een hoek van 90°

Als de mic zelf onder die hoek minder gevoelig is op 10kHz, dan heb je zelf die piek al weggewerkt.

Meting ziet er heel geloofwaardig uit.

[Pjotr]

Als je nu maar niet de stand van je oren aan moet passen Ziet er veelbelovend uit George! Dit gaat wel goed komen zo

[Kappa7]

Net even een meting uit gevoerd met en zonder gril.
Het is duidelijk die moeten er op

Paars is op 0 graden met gril de dip is volledig weg vergelijkbaar met de 15 graden meting.

[Kappa7]

Als je nu maar niet de stand van je oren aan moet passen Ziet er veelbelovend uit George! Dit gaat wel goed komen zo

Nee die hou ik maar zo als ze zijn, daar is al te veel verlies van hoog boven de 10K
ik heb nog wel een idee dat de mic nog wel wat oploopt en dat de speaker wel wat fris afgesteld mag zijn dus de 2.5dB die ik nu wil doen kon wel eens voldoende zijn.