[Vintage project #2] Isobarix

[markbakk]

als de beide woofers gelijk bewegen, beweegt die lucht netjes mee en doet niet mee als veer, wat de lucht in de 'eigenlijke' box wel doet.

Doen ze dat dan?

als ze voldoende gelijk zijn en het gelijke signaal toebediend krijgen zou dat wel moeten ja...

Ook buiten het resistieve frequentiegebied? Ik denk het niet hoor. Als je bij een compound al kan spreken van een frequentiebereik waarbij puur stralingsweerstand speelt.

[SARK]

Ik zou echt niet meer weten welke hobbyhifi dat was

Misschien dat je het hier kan terugvinden: http://www.hobby-hifi.de/Archiv/PDF-Dow ... non-BR.pdf

[beijert]

De compound 3000 staat in 03/2004 maar er moet een recentere zijn.

[pappaleo]

Wat hadden we liggen?
4 KEF B139 SP1044

2 KEF B110 SP1057

Voorhet hoog moest nog wat gevonden worden. Vaak wordt bij deze combinatie de KEF T27 ingezet.
Ik vermoed echter dat de B110 wel een "dingetje" heeft tussen de 2 en 3kHz. Bovendien heb ik geen T27.

Ik heb dus de afgelopen dagen besteed aan het verzamelen van wat vintage materiaal.
Ik heb een paar B&W DM4 in originele staat op de kop getikt:

Sorry voor de fotokwaliteit.
Even naar geluisterd:

Klinkt niet onaardig, maar het laag is wat "bonkerig". Hoge midden en hoog zijn wel fraai.

Dan maar demonteren:

De tand des tijds heeft wel toegeslagen
Wat een oxidatie. Het badmutsje van akoestisch transparant schuim dat achterom de woofer zat om het gemalen katoen tegen te houden was volkomen verteerd.
Het filter ziet er dan wel weer netjes uit:

De woofer, DW200/4. Duidelijk vintage, maar of ie bruikbaar is?

De Midrange cq tweeter, Celestion HF1300. Een rearmounted driver; helaas de 16Ω versie.
In de State Of The Art transmissielijn van P Atkinson werden er daarom 2 parallel gezet tegen elkaar aan door een stukje van de flens af te halen.

De supertweeter, de Coles 4001G. Ook de 16Ω versie.

De faceplate van deze kan ook wel een verfje gebruiken.

Verder nog op de kop getikt, een paar seas H087 1,5" domes. Komen uit een paar Beovox luidsprekers. 70-er jaren. Zonder twijfel vintage.

en een paar Celestion HF2001 tweeters. Komen voor in diverse Celestion Ditton speakers van de seventies.

Daar moet toch wel wat mee te fabrieken zijn. Binnenkort ga ik ze allemaal in een baffeltje monteren en laat ze auditie doen voor mijn meetmicrofoon.
Dan gaan we daarna besluiten welke units hun opwachting mogen maken in de Isobarix.

[pappaleo]

Wat zijn nu de plannen? Ik heb een kast in gedachten met de interne maten 105 * 23 * 34 (HBD). Dat is bruto 82 liter. Daar gaar nog de compound ruimte vanaf, de bracing, het midden-compartiment en een vette basreflexpijp. Dan blijft er ruim 55 liter netto over voor het laag. Dat moet genoeg zijn.

Ik begin altijd met het midden-compartiment. Dat gaat invloed uitoefenen op het belangrijkste deel van het frequentiegebied. Een kast bouwen en dan een kubusje van een paar liter er in frotten als sluitpost is niet echt mijn ding. Bij de Mission Impossible had ik een taps toelopend compartiment van 30cm diep, steeds sterker gedempt naar de punt toe. Dat werkte uitstekend. Ik wil nu echter de middentoner niet helemaal bovenin de kast hebben en een tapse ruimte wordt dus lastig omdat die het laagcompartiment in tweeën deelt. Ik heb een andere vorm verzonnen die goed in de kast past en geen parallelle wanden heeft: de piramide. Of dat het gewenste resultaat heeft? We gaan het zien.

Deze piramide komt met zijn grondvlak tegen de baffle en de top wijst naar achteren. De kast is intern 23cm breed, omdat we ook wat wanddikte willen hebben wordt het netto grondvlak van de piramide 22 * 49. De diepte (in piramide termen de hoogte) wordt 14cm. Dat geeft de ruimte een inhoud van om en nabij de 5 liter, wat een goede maat is voor de B110.

Omdat ik de units niet in het midden van de baffle wil hebben (met uitzondering van de woofer(s), die kunnen door hun omvang niet anders) maar op de gulden snede verhouding, komt de punt van de piramide horizontaal uit het midden te liggen (75:145) en vanwege de verticale positie van de midrange op de baffle gebeurt dat verticaal ook (195:295).

Hoe maak ik een onregelmatige piramide, met behulp van een decoupeerzaag, een cirkelzaag -die alles doet behalve recht zagen- en een bovenfrees?

We maken een malletje waar de wanden op bevestigd kunnen worden:

Grondplaat is 23 * 50

Puntje er op

Zijwanden van 8mm MDF

afschaven en - schuren

Folie eromheen om de zijwanden niet aan de mal vast te lijmen

Gelijmd en in de spanbanden geklemd

Zowel de buitenzijde als de binnenzijde worden nog bekleed met nog een laag MDF. Met behulp van een kopieerfrees langs de bodemplaat van de mal worden de randen aan de onderkant pas gemaakt zodat de piramide precies in de kast past.

[Barry2001]

Mooi opgelost met die piramide zo Leo

[pappaleo]

Deze week nóg een paar tweeters erbij verkregen via een ruil.

Audax HD12x9D25

Helemaal vintage en tegelijk volstrekt nieuw. Nog niet gebruikt.
De keuze is nu ruim genoeg om wat moois van te maken, denk ik.

[pappaleo]

Ik heb vandaag weer wat kunnen doen aan de middentoonbehuizing.
De binnenkant van de piramidevormige testbehuizing (8mm MDF) is aan de binnenzijde bekleed met 4mm MDF. Op de buitenzijde komt nog een laagje van 8mm zodat de totale wanddikte 20mm wordt. Het is echt een geduldwerkje, want de vorm is niet te hanteren of vast te zetten; door de schuine kanten kan je hem nergens tussen vastklemmen. Waarom ben ik ook niet gewoon tevreden met een kubusje van 17 cm

Voor de binnenpanelen waren toch nog wat schroefjes nodig op de plaatsen waar lijmklemmen niet bij kunnen. Niet zo'n ramp, uiteindelijk moeten er ook nog een paar draadjes naar buiten en de rest smeren we wel dicht.

Ik heb ook alvast een raamwerk gemaakt waar ik een paar testbaffles op kan schroeven. Daarin kan ik dan de kandidaat units plaatsen en wat metingen verrichten. De testkast kan ook nog gebruikt worden voor het vaststellen van de meest gunstige demping.

[wouter]

Geweldig dit, hopelijk is de kastvorm icm met wat strategisch gekozen en geplaatste demping voldoende efficient om de moeite waard te zijn.

[pappaleo]

Ik heb door allerlei omstandigheden een paar dagen (eufemisme) helemaal geen zin gehad om me met welke speaker dan ook bezig te houden. Dipje, zeg maar. Maar we zijn er weer.

Ik had een hele zooi drivers die een auditie voor de meetmicrofoon mochten doen tbv de unitselectie. De 2 stuks B139-SP1044 per kast staan vast. Voor het lage midden is een KEF B110-SP1057 beschikbaar. Ik heb bijna geen andere keus, dus die komt er met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid ook wel in.

Ik heb de piramide van hierboven in een raamwerkje geplaatst zodat er diverse testbaffles tegenaan geschroefd kunnen worden. Ik heb een mal voor de lastige vorm van de B110 gemaakt en begin deze te combineren mat de Seas H078 en de Celestion HF2001. Deze passen optisch ook mooi bij elkaar:

De lens was vettig, vandaar dat omfloerste effect. Het gat voor de tweeter lijkt helemaal niet goed gecentreerd te zijn, maar dat is de vervorming van de lens omdat de foto eigenlijk van te dichtbij genomen is. De units zitten uit het midden op de gulden snede verhouding. De kasten worden elkaars spiegelbeeld. Alleen de B139 komt wel in het midden.

Een laagje multiplex, gelijmd op het raamwerk, onder de testbaffle voorkomt dat het MDF gaat splijten als er een schroef in gedraaid wordt. De piramide zit met een "pakking" van tochtband tegen de baffle aangeklemd. Draadjes aangesloten aan een rijtje aansluitingen, dat meet makkelijk.

Afdichten met een tochtbandje en een paar schroeven er in:

Het tape aan de zijkant is om uitstekende en rammelende draadjes te voorkomen

En de units gemonteerd:

De testbaffle heeft een hoogte van 60 cm, iets meer dan de helft van de hoogte van de uiteindelijke kast. De breedte van de baffle is precies de breedte van de uiteindelijke kast.

Er zit nog geen demping in het middencompartiment op enkele strategisch geplaatste stukjes akotherm om rammeltjes van bedrading te voorkomen.
Van de week komen metingen met enkele soorten demping. Eens kijken of deze units me bevallen. Om andere units te testen hoef ik deze dus alleen maar even uit te frezen in een andere testbaffle, die dan even "omgeschroefd" wordt.

[pappaleo]

Ik heb wat metingen gedaan en krab toch weer even mijn kruin

De KEF B110-SP1057

De impedantiekarakteristiek opgenomen in de behuizing.

De free air resonantie hoort bij 40Hz te liggen (nog niet gemeten). De resonantie in de kast ligt bij 75Hz. So far so good.

De frequentiekarakteristiek:

Er is een resonantie bij ca 1200Hz, dat is ook terug te zien bij de imedantiecurve. Op zich niet heel ernstig, we hebben het wel erger gezien.

Op de burst decay.....

.....is dat wel duidelijk terug te zien. De unit ijlt behoorlijk na op 1200Hz.

Maar.......
De kast is geheel ongedempt !!
Met dat in acht genomen vind ik het er subliem uitzien. Ik hoop dat met wat demping het gedrag wat netter wordt, waardoor deze unit meer dan acceptabel is.

Ik had veel meer narigheid verwacht. Zou de onregelmatige piramidevorm toch wat uitmaken tov een simpel kubusje of cylindertje?

De SEAS H087

De impedantiekarakteristiek:

Hallo,3 resonantiepieken, wat is dat nou weer?
Ik heb de andere unit er even bijgepakt en die verschilt nogal:

Grijs ingebouwde unit, groen losse unit.

Defect? Hij speelt wel. Het is natuurlijk 70-er jaren meuk en het zal me niet verwonderen als de units al 20 jaar stil liggen.

Frequentiekarakteristiekje:

Geel ingebouwde unit, groen losse unit.

In het inzetgebied 2K-8K geen bijzonderheden.

Burst decay:

Ingebouwde unit

Losse unit

De Celestion HF2001

Impedantiekarakteristiek:

Ook al een dubbele piek.

Frequentiekarakteristiek:

Dipje bij 1900Hz, dat is ook de dip in de impedantiecurve.
Wel een fijne breakup boven 15kHz. Iets zegt me dat ik dit niet meer ga horen.

Burst decay:

Die resonantie boven 15kHz mag er zijn.

De frequentiekarakteristiek wijkt in de hogere frequenties af door de korte meetafstand. Zie de discussie met Tom Magchielse over dit onderwerp. De meting is ook niet bedoeld om een filter mee te ontwikkelen, maar om de bruikbaarheid van de unit en eventueel de effectiviteit van de demping vast te stellen.

Wat nu te doen?
Morgen de kast dempen en de andere SEAS en Celestion monteren. Free air impedantie van de B110 meten.
Ik weet echt niet hoe lang die spullen op de plank hebben gelegen. Misschien moeten ze een dagje of wat voorzien worden van signaal om van wat doorligverschijnselen af te komen.

Ik kan ook beginnen aan testbaffle 2 voor de Celestion HF1300 en de Coles 4001G

Wordt vervolgd...

[ds23man]

Die mid meting ziet er niet raar uit, ben benieuwd hoe dat meet met dempingsmateriaal.

[pappaleo]

Die mid meting ziet er niet raar uit, ben benieuwd hoe dat meet met dempingsmateriaal.

Ik ook

Ik heb nu de SEAS en Celestion tweeter vervangen door het andere exemplaar. Kijken of de free-air meting van gisteren van de SEAS gelijk blijft (moet haast wel, het is een gesloten driver).

Van de Celestion tweeter flikkerde spontaan de faceplate er af. Die zit gewoon los
Bij het eerste exemplaar is het toeval dat ie bleef zitten, die klemde tegen de ringetjes van de schroeven. Met een losse faceplate (en dus ook afdekroostertje) is allerlei resonantie mogelijk. Die krijgt dus eerst een cursusje vastzitten voor ik serieus ga meten.

Voor het moment maar wat plakband gebruikt. Heerlijk, dat vintage gevoel.

De kast heb ik volgeproptkritisch gedempt met Engels Schaap, omdat a) ik daar een hele hoop van heb, b) dat vroeger ook gedaan werd, dus het echt vintage dempingsmateriaal is.

De B110 heb ik niet verwisseld, het is hetzelfde exemplaar. Dan kan ik (mochten daar onderlinge verschillen tussen zitten) goed zien wat het effect van de demping is.

[ds23man]

Ik mis de metingen...............

[pappaleo]

Ik mis de metingen...............

Ik heb meer te doen op een dag dan alleen meten.
Verder moet je je bij deze temperaturen niet te druk maken. Plan plan zeggen de oude Indonesiërs.

Ondanks dat zweet ik toch 5 l/min.

Misschien vanavond, anders morgen.

[ds23man]

Staat er eens geen wind, is het Weer niet goed......

[pappaleo]

Vandaag wat metingen gedaan. De B110 is hetzelfde exemplaar als bij de vorige metingen. Mochten de twee exemplaren die ik heb onderling verschillen, dan is natuurlijk niet goed te bepalen wat het effect van de demping is. Omdat het impedantiegedrag van de tweeters in mijn ogen wat merkwaardig is (dubbele tot zelfs drievoudige resonantiepieken in de impedantiekarakteristiek) voel ik bij deze de andere exemplaren van de paartjes aan de tand. Toevoeging van demping in de kast mag bij deze units geen verandering van gedrag tot gevolg hebben.
De demping die aan de kast (inhoud ca 5 liter) is toegevoegd bestaat uit ca 125g dr Baileys longhair.

De B110-SP1057
De impedantiekarakteristiek:

Grijs: zonder demping, groen: gedempt

De lijn is wat gladder, de piek is iets minder uitgesproken en ligt iets lager in frequentie dan zonder demping.

Ook nog even de free-air impedantie:

Grijs: in kast met demping, groen: free air

De resonantiefrequentie ligt op ca 44 Hz. Gespecificeerd wordt 40Hz. Als de woofer even gespeeld heeft wordt dat wel wat lager, dus wat mij betreft is dat ok.

De closerange frequentiekarakteristiek:

Geel: zonder demping, groen: gedempt

De karakteristiek is wat rustiger. Ik vond het al niet slecht, maar dit is al veelbelovend.

De burst decay:

Dat ziet er al heel behoorlijk uit.
Ter vergelijking het gedrag zonder demping:

De resonaties rond 1200Hz worden al heel aardig onderdrukt. Met nog wat meer uitgekiende demping kan hier een heel behoorlijk resultaat mee behaald worden. En dat voor een unit uit de seventies. Ik snap wel dat dat een heel populair dingetje geweest is.

Tot slot een meting op 70cm afstand. Binnenshuis omdat het in de tuin veel te heet was. Vandaar de korte gate.

Geel: hoek 20°, groen: on axis

De B110 is een blijvertje. Ik had ook niet anders verwacht. Ik ga nog wel wat dempingsexperimenten doen. Bijvoorbeeld twaron, pritex, akotherm of flamex.

De SEAS H087

Op zich een heel leuke unit, maar de impedantiekarakteristiek begrijp ik niet. Ze verschillen onderling ook. Vooral die 3 resonantiepieken bij het eerste exemplaar zijn vreemd. Het andere exemplaar had er 2, hetgeen naar mijn mening er nog steeds één te veel is.
Dit exemplaar had ik de vorige keer al los gemeten, dit keer in de testbaffle gemonteerd.

Impedantiekarakteristiek:

Grijs: los, groen: gemonteerd

Geen noemenswaardig verschil.

Closerange frequentiekarakteristiek:

Geel: los, groen: gemonteerd

Er zit een step in de response op de plaats van de tweede resonantie in de impedantiekarakteristiek (ca 3300Hz)

De burst decay:

Het naijlen van de dome op de bewuste frequentie valt eigenlijk wel mee.

Op een afstand van 70cm gemeten is die step wat uitbundiger:

Geel: hoek 20°, groen: on axis

Ik weet nog niet wat ik met deze units moet. De onderlinge verschillen bevallen me niet, maar het is oude meuk, dus misschien moet ik niet zo kritisch zijn. Ik kan het beschermgaasje er af schroeven en even kijken of de dome wel helemaal gaaf is. Anders zit er toch niets anders op dan luisterproeven.

De Celestion HF2001

Constructietechnisch is dit een draak van een ding. Alles zit los. Ik moet eerst het beschermroostertje en de faceplate vastzetten (lijmen?).
De impedantiekarakteristiek:

Grijs: exemplaar a, groen: exemplaar b

Die heeft hetzelfde rare dipje in de resonantiepiek als het andere exemplaar.

Close range meting:

Geel: exemplaar a, groen: exemplaar b

Hier zit ook wel wat verschil tussen beide exemplaren, maar die neem ik nog even niet té serieus. Een burst decay heeft met een rammelende faceplate al helemaal geen zin. De afwijking bij 1900Hz is niet zo interessant, want de unit is bedoeld als supertweeter, in te zetten vanaf ca 8kHz om de 1,5" dome van de Seas te ondersteunen. Die laat het vanwege zijn afmeting boven die frequentie afweten. Maar of de (deze) Celestion nou zo geschikt is voor die taak gezien de breakup tussen 15 en 20kHz?

[pappaleo]

Ik wilde het roostertje van het eerst gemeten exemplaar van de Seas H087 afhalen om te kijken of de dome niet beschadigd was.

Ik draai de schroefjes los en zit gelijk met de dome in mijn handen. Had natuurlijk niet eerst goed gekeken hoe de boel bevestigd zat
Enfin, geluk bij een ongeluk: de vermeende oorzaak kwam gelijk aan het licht: een vervuilde luchtspleet.

Er zitten splintertjes metaal tegen de magneet. De dome en spreekspoel zien er nog helemaal gaaf uit.

Ik heb meet een stukje plakband alle vuil uit de spleet verwijderd en de boel weer dichtgeschroefd. Gelukkig is dat ding zelfcentrerend.

Direct de impedantie gemeten, maar die was niet gewijzigd.

Jammer !

[ds23man]

Is die laatste meting met of zonder rooster?

[pappaleo]

Is die laatste meting met of zonder rooster?

Met én zonder. Die vallen exact over elkaar heen en verschillen dus niet.
De piekjes zijn nu wel iets hoger dan vóór het schoonmaken, maar de laatste meting is ook maar met een heel kort kabeltje, dus de compensatie voor de kabelweerstand is eigenlijk niet correct. Maar dat verschil is nog niet eens 0,1 Ohm.

[Walt]

Hallo Leo,

Wellicht kun je de membranen eens omwisselen om te zien of de 3 pieken meegaan. Misschien wordt het dan iets duidelijker waar het probleem zit..

Groetjes Walter

[pappaleo]

Hallo Leo,

Wellicht kun je de membranen eens omwisselen om te zien of de 3 pieken meegaan. Misschien wordt het dan iets duidelijker waar het probleem zit..

Groetjes Walter

Dat is een idee, maar vergeet niet dat het een oude unit is. De faceplate wordt gecentreerd mer de zwarte ring in het midden van de achterzijde. Die valt precies in de ring op het deel met de magneet. Dat is bij de fabricage handmatig gedaan, denk ik. Een heel kleine tolerantie tussen de 2 units zou betekenen dat het membraan van unit a aanloopt bij unit b. Maar ik zal eens kijken.

[Henkjan]

meerdere pieken bij een tweeter heb ik wel vaker gezien, komt door opgesloten volumes achterin de tweeter. mss dat met modern dempingsmateriaal (twaron, flamex) wat te verbeteren valt?

resonanties boven de 10kHz vallen niet zo hard op als die onder de 10kHz, maar bij een tweeter zouden ze toch kunnen zorgen voor wat scherpte. rcl kringetje zou al wat helpen denk ik (heb ik de Hobby Hifi ook wel een paar keer zien doen, resonantie op 18kHz dempen)

[ds23man]

meerdere pieken bij een tweeter heb ik wel vaker gezien, komt door opgesloten volumes achterin de tweeter. mss dat met modern dempingsmateriaal (twaron, flamex) wat te verbeteren valt?

resonanties boven de 10kHz vallen niet zo hard op als die onder de 10kHz, maar bij een tweeter zouden ze toch kunnen zorgen voor wat scherpte. rcl kringetje zou al wat helpen denk ik (heb ik de Hobby Hifi ook wel een paar keer zien doen, resonantie op 18kHz dempen)

De andere meet wel normaal HJ, 1 piek rond de 1K. Zoals opgave Seas.

Ik zou eens op zoek gaan naar een andere, dat metaal komt niet zomaar in de spleet terecht.

[Walt]

Gezien het kader van deze wedstrijd, is het ook niet gek dat je zo nu en dan letterlijk met gare meuk te maken krijgt... Nu weer een andere tweeter zoeken, meerdere chassis proberen, uiteindelijk is het net zo duur als een tweeweg maken met moderne nieuwe componenten.