ELL80 PP Buizen eindversterker + PP 2010

[AatV]

@b-force,

De spanningsval over een diode is kleiner dan een LED : typisch 0,7 volt t.o.v. 1,8 volt. Ook is de dynamische weerstand hoger dan van een LED. Het ontwerpdoel was een lage weerstand! (en ik weet dat het niet uit mag maken, maar ik vind LED's gewoon mooier...)
De LED's zijn i.p. geen stroombron. Dit array is bedoeld om bij varierende stroom dezelfde spanning te handhaven. Helaas is niets ideaal, dus een beetje stroombronwerking valt niet vermijden.
V.w.b. een LM317 : Ik vertrouw het gedrag van een regelaar niet helemaal bij "hoge" frequenties. Bovendien dwing je met een stroombron de eindtrap tot echte differentiële werking. Voor een goede instelling zou ik dan de eindtrap in klasse A moeten instellen. Bij een ELL80 wordt het vermogen dan te klein.
Het elco'tje zal ik toevoegen. Meer ten overvloede, omdat het hier alleen de gloeistroom voor de ECC81 betreft.

groet,
Aat

[AatV]

De vorige keer heb ik de versterkerschakeling en de "basic" voedingschakeling getekend.
De basic voedingschakeling omvatte de voedingsspanning voor de anodes van de ELL81 de gloeistroom voor de ECC81,s en een spanning van ca. 320 volt. Deze laatste wordt vervolgens geregeld t.b.v. de anodespanning voor de ECC81's en 4 aparte geregelde spanningen voor de schermroosters van de ELL81's (ca. 250 Volt).

In het schema staat ook nog een schakeling voor een uitgangsspanning van -15 Volt t.b.v. de stroombron voor de katode's van de ECC81's. Dit is niets meer of minder dan een versie van de voedingsspanning die forumlid Timmes met hulp van o.a. Pjotr ontwikkeld heeft.

groet,
Aat

[AatV]

Even een correctie. In de -15 volt voeding zijn twee NPN typen vermeld, namelijk de BC549 en de BD137. Dit moeten natuurlijk de PNP transistors BC559 en BD138 of BD140 zijn.

groet,
Aat

[RobertD]

Nog een kleine "Jantje Secuur" opmerking: is het nu de ELL80 en de ECC81 ?
In je voorlaatste post heb je het over een ELL81...

Heb je een schema van de stroombron die de ECC81 gaat sturen?

[AatV]

@RobertD,

Ik moet idd een beetje zorgvuldiger zijn. Een ELL80 blijft een ELL80.
De stroombron is getekend in het versterkerschema van de posting van 18 november.

groet,
Aat

[RobertD]

Ah, oke.

Ik zit ook aan zo'n schakeling met een ECC81 of een ECC83 te denken in combinatie met een paar EL84's aan de uitgang.
Als stroombron wil ik het schema gebruiken dat triodedick gebruikt in de MonoBill. Die werkt met slechts twee transistoren.



Ik wil die schakeling echter ook met een negatieve hulpspanning toepassen, dus waar in dit schema +15V staat de massa aansluiten en op de massaplek -10V toepassen. Ik kan kleinere transistoren toepassen en een andere weerstand ipv de 39Ohm om een wat kleinere spanning te gebruiken.

Dezelfde -10V wil ik ook gebruiken om de EL84 buizen van een negatieve roosterspanning te voorzien.
Ik zal binnenkort een topic openen, maar moet eerst even wat dingen uitproberen.

[TheoK]

Ik zal binnenkort een topic openen, maar moet eerst even wat dingen uitproberen.

Ben benieuwd.

Zal het zeker gaan volgen.
Net zoals de draad van AadV. Erg leerzaam.

[Ah!buis]

Dat gedoe met zeners bij het rooster,zint me helemaal niet.Hoe groter het signaal hoemeer de koppelcondensator negatief geladen wordt,de instelling verschuift naar B.Herstel moet langs de roosterweestand en dat duurt zoals anders ook met de kathodecondensator.
Zolang er geen roosterstroom loopt verandert er niets met -Vg1 en blijft de,bedenkelijke,instelling onveranderd.
Bedenkelijk,omdat de ruststroom stabiel kan zijn door de gelijkstroom-tegenkoppeling met een kathodeweestand,en nu (zoals met een vaste -Vg) door de ,onbetrouwbare,eigenschappen van de buis.Gevolg,onbalans van de stromen en magnetisatie van de trafo.Geen goed idee
Dan de fasedraaier,mooi symetrisch met een stroombron,maar de vervorming ervan is ook symetrisch en gaat vrolijk door de eindtrap naar de LS.
Mocht ik het licht zien,moeilijk 's winters,meld ik me wel weer.Met afkeuren alleen schieten we ook niets op.
Anne

Aat,je had de gegevens van de ELL80 niet,hier zijn ze:

[AatV]

@Ah!buis,

Wel, van een kritische blik wordt een ontwerp niet slechter, maar af en toe schiet mijn begrip te kort :

Dat gedoe met zeners bij het rooster,zint me helemaal niet

Heb je hier meettechnisch of gehoormatig ervaring mee?

Hoe groter het signaal hoemeer de koppelcondensator negatief geladen wordt,de instelling verschuift naar B.

Duidelijk, maar elke klasse AB versterker heeft hier "last" van.

Herstel moet langs de roosterweestand en dat duurt zoals anders ook met de kathodecondensator.

De betekenis van deze zin ontgaat mij!


Uit de rest van het het verhaal over de eindbuizen begrijp ik, dat je slechts de de instelling met een weerstand (per buis neem ik aan) goedkeurt. De balans van de ruststroom kan echter - hoewel dit af toe nastelling behoeft -bij dit ontwerp keurig ingesteld worden.

Over de fasedraaier :
Ik heb (nog) geen apparatuur waarmee ik de vervorming kan meten, (ARTA is mijns inziens een goede kandidaat) maar ik verwacht dat het vervormingsniveau van deze schakeling dermate laag is, dat het er verder niet toe doet.
Tenslotte nog bedankt voor het datasheet.

groet,
Aat

N.B.
Overigens is het met de gevallen sneeuw al een stuk lichter overdag!

[Ah!buis]

Goeienavond Aat,
dat van die roosterweestand,de spanning op de koppelkondesator opgebouwd die de insteling naar B verschuift lekt gelijdelijk weg langs die weerstand.Een sterk signaal,hop naar B,en daarna als het rustiger is langzaam terugzakken.
Zoiets gebeurt ook met de kondensator bij de kathode,kun je net zo goed zowel de zeners als de leds laten vallen.
Over die kathode gesproken,mijn betoog van de onbalans gaat natuurlijk niet op,had niet in de gaten dat ze samen aan één pinnetje zitten
Ik weet niet of het aan de sneeuw ligt maar na wat nadenken/puzzelen toch wel een voorstel om met drie buisjes een stereo versterkertje te maken.Volledig klasseA ,ipv 8W geeft dat 6W een verlies van acharme ongeveer 1,3dB.
'tIs waarschijnlijk iets heel anders dan waar je mee bezig ben,maar verandering van spijs..,hoewel nee liever niet nuttigen.
Anne

Denkfout,gaat niet
Kan wel met de 100k/110k deler veel verder uit 't midden,is niet de bedoeling,heel andere(slechte) fasedraaier

[AatV]

@Anne

Bedankt voor je uitgebreide reactie of heb dit soort schema’s gewoon "op de plank" liggen?
Ik moest goed kijken om te zien hoe dit - voor mij in ieder geval - originele schema in elkaar zit.
Ik zie dat de eindbuizen geschakeld zijn als een (in goed Nederlands) floating paraphase, met een snufje meekoppeling naar het stuurrooster van de linker pentode van de ELL80.

Het lijkt me een mooi uitgewerkte schakeling , maar ik zal dit toch niet volgen en heb daar de volgende redenen voor :

- Bij een klasse A versterker zou ik direct triodes gebruiken en geen pentodes,
- Ik wil toch proberen zoveel mogelijk elco’s bij de katodes te vermijden,
- Ik zie dat je de versterking bij de verschillende versterkingstrappen aangegeven hebt. Erg handig. Je hebt voor de linker pentode van de ELL80 een versterkingsfactor aangegeven van 40x. De rechter pentode heeft door een flinke tegenkoppeling een versterking van 1x. De rechter heeft daardoor een veel lagere uitgangsimpedantie en de koppeling met de uitgangstrafo lijkt me, ondanks de overall tegenkoppeling, problematisch. (een detail, maar ik denk dat de Raa 20 kOhm i.p.v. 10 kOhm zou moeten zijn).

groet,
Aat

[Ah!buis]

'nAvond Aat,
zoiets heb ik echt niet klaarliggen.Sinds de 60er jaren,behalve TVherstellen,niets meer aan buizen gedaan.Het laatste halvejaar ongeveer er weer wat in gedoken,is weer eens wat anders.Ik wil niet zeuren,dus volstaan met te zeggen dat ik door lichamelijke aftakeling in een rust en verpleeginstelling ben beland en zelf niets meer kan ineensteken/uitproberen.Maar tijd zat om te puzzelen en oplossingen te verzinnen
Die koppeling bij het rooster ,1M naar 5,1ohm, nee,maar zo kun je de stroom in de twee buizen gelijktrekken.
Die verschillende uitgangsimpedantie doet er niet veel toe,'t is klasse A dus beide buizen zien een trafo belast met beide impedanties.
Die 10k trafo zit wel goed.Stel 20k,met 6W heb je dan 345Veff of 480Vt.Elke buis 240V omhoog en ook naar beneden,met een voeding van 250V (260V-10V kathodeweerstand)blijft er nog 10V voor de buis
Met 10k hou je 80V over,maar de trafo heeft ook nog een gelijkstroomweerstand daar gaan ook nog minstens 10V weg.
De oplossing van de 1x versterking was ingegeven doordat dat rooster naast de anodeaansluiting zit,zo heeft de onvermijdelijke capacitive koppeling niet veel belang.
Je doet er maar mee wat je wil,'t is per slot niet voor mijn oren
Laat alleen dat onzalige idee,om de kathode vol leds te hangen,varen tenzij je teveel ELL80s over heb.
Anne

[AatV]

@Anne,

Het spijt heel erg me te vernemen dat je door lichamelijke klachten, je de soldeerbout niet meer kunt hanteren. Een forum als dit kan er in ieder geval aan bijdragen dat je toch je hobby enigerwijze kunt uitoefenen. Heb ook elders op het forum gemerkt dat je medeforummmers van je kennis deelgenoot maakt.
Voor wat betreft de LED's, het is duidelijk dat je dit niet ziet zitten. Ik heb echter de overtuiging op basis van wat ik hier al eerder over heb geschreven dat dit goed gaat werken. Mocht het fout gaan, dan is het in ieder geval mijn eigen fout en zoals het spreekwoord zegt : the proof of the pudding is in the eating!

groet,
Aat

[Ah!buis]

Hallo Aat,
smakelijk zou ik zeggen
Na 69 jaar zijn gebreken haast onvermijdelijk,dus niet zeuren,ten minste niet daarover
Behalve die leds is er nog wel zo 't een en ander om bezwaar tegen te maken.
Die stroombron,mot dat nou? Een BF245B en een source-weerstand doen het ook goed,met maar -5V.Bekijk de data maar ,een mooie rechte horizantale Id-Vd grafiek.
Ook die Schmitt,mooi symetrisch,de vervorming ook en die raak je in een balanstrap niet kwijt.De versterking is ook maar de helft van één buis.
Als je dan toch de kathode van de ELL80 wil vastpinnen,heb ik nog een instelbaar alternatief,ook laagohmig.
Wel weer een voorziening om de stroom te balanseren,ter voorkoming van magtetisatie van de trafo en de evt.brom is minimaal als goed geregeld.
Anne

[AatV]

@Anne,

Leuke schakeling met die LM431. Zoals je onderhand wel begrepen hebt, ben ik nog steeds overtuigd van de LED's maar ik hou 'm onder beraad...

groet,
Aat

[Ah!buis]

Ieder z'n meug,zei de smid,en hij at vijgen met stroop voor de dorst
Je laat toch wel 's horen hoe het is afgelopen?
Anne

[EppeRRR]

Ik ben benieuwd naar de 'pudding', kan het verhaal nog slecht volgen (ivm mijn slechte basiskennis) maar moet zeggen dat ik een 'eigenwijs' experiment altijd zeer kan waarderen.
Geen kuddegedrag maar 'out of te box' denkwerk

suc6 en zal hem zeker blijven volgen (heb er een abbonnement op )

[AatV]

'Hij' zal (in wat voor vorm dan ook) voor Breda klaar zijn en als het even kan er ook nog aardig uitzien.

groet,
Aat

[Ah!buis]

Goede middag geachte lezerskring,
ja,hoe moet je anders beginnen,als je het wat algemeen wil houden
Dit projekt van Aat is een vruchtbare bodem,brengt een mens op ideeen,en haalt herinneringen boven
Een klein jaar geleden was ik een oud ontwerp tegen gekomen van een gelijkstroom-gekoppelde PP met EL84.
De ontwerper had niet beter gevonden dan een enorme kathodeweerstand om voldoende ruimte (spanning) te krijgen voor de voorversterker/fasedraaier.Omdat alles beter kan,heb ik toen een wat andere oplossing bedacht.
Voor de aardigheid,tijd zat,omgewerkt voor ELL80.Zet het hier neer voor wie weet
Of als het met die LEDs niet lukt,dit is ook redelijk ongewoon
Anne

[AatV]

@Anne,

Heb nog eens gekeken naar het ontwerp van je. Inderdaad zoals je het zelf noemt “redelijk ongewoon”.
Heb de tekening even omgezet naar iets wat voor mij begrijpelijk is. Heb met het werken met “zand” niet al te veel ervaring, dus als het niet goed is, hoor ik het ongetwijfeld wel.

Ik vind de schakeling iets van een eenvoudige elegantie hebben. M.a.w. het realiseren van een schakeling met een minimum aan onderdelen, wat op zich moeilijk genoeg is!
Ik ben tot nu toe eigenlijke gewend dat de stroom door een zener begrensd wordt door een weerstand, maar hier lijkt de hele schakeling van stroombron, transistor en instelweerstanden de begrenzing te vormen.
Dacht in eerste instantie ook dat er flinke stroom “naast” de zener moest zijn . Ik zie echter dat de hele voedingsschakeling als het ware zweeft en op een tweetal punten - de zener van 150Volt en de zener na de spanningsverdubbelaar - naar massa verbonden wordt. Heb dit nog niet eerder zo gezien!
De directe koppeling tussen de ECC83 en de ELL80 is wat mij betreft een pré.
Je kent onderhand het devies : als de versterker met de LED’s niet mocht lukken……
Wacht op dit moment nog op onderdelen dus voorlopig wat dat betreft een radiostilte.

Groet,
Aat

[Ah!buis]

Hallo Aat,
onderdelen zoeken,en dan nog voor buizen,lastig Vooral de trafos,tenzij ze te laten maken,is moeilijk.
Je zou haast eerst trafos zoeken en dan pas daaromheen een versterker maken
RadioTwenthe had nog wel 's wat.Laatst nog gekeken maar hun nieuwe webwinkel werkt nog niet zoals het moet,als je bij trafos wil doorklikken naar meer gebeurt er niks
Ondertussen niet stil gezeten,nog wat vereenvoudigd (kenmerk van het ware ) maakt het wat helderder.
Kan zo ook met een,naar ik hoop,makelijker te vinden transistor.Verder nog een B-versie met vaste -Vg,geen transistor nodig.
Hoe dan ook laat 's horen wat er zoal gelukt is,de praktijk is toch leuker dan al dat getheoretiseer
Anne

Nog vergeten de A en B in de voeding zijn voor het tussenschakelen van een inschakelvertraging.

[ray5150]

RadioTwenthe had nog wel 's wat.Laatst nog gekeken maar hun nieuwe webwinkel werkt nog niet zoals het moet,als je bij trafos wil doorklikken naar meer gebeurt er niks

kijk eens aan. (via de oude site.)

[AatV]

Ik heb de trafo's besteld bij het bekende adres in Schagen. Aan snelle levering doen ze daar (nog) niet!

groet,
Aat

[Ah!buis]

'nAvond Aat,
Schagen,is dat niet waar die notaris vandaan kwam die Martine pas mocht komen zoenen NADAT ze in bad onder de belletjes verdwenen was
Gisteren m'n verhaal niet af kunnen maken,kreeg bezoek over de vloer .
Zoals je het getekend heb,met die transistor en een zwevende aansluiting klopt wel ongeveer,'t is niet echt zweven zit wel in een vast verband.Is beter te zien in versie twee met de B-uitvoering.
De boven kant van de anodeweerstanden zit op een vaste (zener)spanning vanaf de kathode van de eindbuis.De stroom door die weerstanden zit vastgepind door de stroombron onder de voorversterker/fasedraaier.De ECC83 kan alleen de verhouding veranderen,wat erin gaat moet er uit komen.Zo zit de roosterspanning ook vast tov z'n kathodes(ELL80).
In het geval van de AB-versie kan de stroombron zo veranderen dat ie de stroomverandering door de eindbuizen tegenwerkt,zoals bij een kathodeweerstand.Er zijn twee verschillen,door de drempelspanning van de emitter/basis doet de schakeling de eerste goeie 30mA niets,maar daarna is de regeling zo steil alsof er een kathodeweerstand van wel 10k is toegepast.Een probleem,de ECC is eerder warm dan de ELL,maar dan geleidt de BC547 nog helemaal niet en zweeft de kathode zodat de spanning daar wel eens (on)behoorlijk hoog kan oplopen.Vermoedelijk moet er een zener van 12-24V tussen collector van de BC547 en de -6V.Dit doet zich niet voor met de vast ingestelde stroombron.
Anne

[Miniwatt]

RadioTwenthe had nog wel 's wat.Laatst nog gekeken maar hun nieuwe webwinkel werkt nog niet zoals het moet,als je bij trafos wil doorklikken naar meer gebeurt er niks

kijk eens aan. (via de oude site.)

En dan naar Twenthe gaan en zeggen dat je iets op de oude site zag staan. Heb ik laatst gedaan, ik kreeg bijna ruzie met die man, hij beweerde bij hoog en bij laag dat de oude site niet meer toegankelijk was. "Dat kàn niet, heer!" Niet bepaald flexibel, maar dat zie je ook aan de winkel. Ik heb maar wijselijk gezwegen verder

Even voor de duidelijkheid: er zijn nog maar een paar modellen trafo's van de oude site leverbaar. En: wat er nog leverbaar is staat wel op de nieuwe site, wellicht even googelen op 'trafo twenthe'. Maar het zijn er maar drie kleintjes geloof ik.

(De nieuwe site is al màànden in opbouw, wellicht was 't daarom tijdelijk niet te vinden)