Eerste stappen in de buizenwereld - KT88 SE

[Vinculum]

Sorry hoor voor mijn wisselvalligheid maar nu je het zegt denk ik ook dat 3 kasten miss wel erg overdreven is.
Een normale Bill is alles in 1. Kosten zijn nagenoeg hetzelfde. Minder zelfs omdat je maar 1 kast en 1 voedingstrafo nodig hebt.
Ik kwam op het idee van een Cleo om net te doen alsof ik luister naar jullie raad en niet als eerste buizenproject gelijk een "big boy" te nemen...

Ik had eerlijk gezegd dat er veel meer kosten gingen zitten in de overige componenten maar 80-90% van de prijs zit in de trafo's en buizen. De rest is bijna te verwaarlozen. Ik vermoed dat extra geld vooral in de luxe gaat zitten van de kast (denk aan gefreesde chassisplaten etc.).

Vergeet de vorige lijst even, ik maak een nieuwe voor Bill. Ik wil zo goed mogelijk duidelijk hebben wat ik nodig heb en vooral wat het gaat kosten voor ik er eventueel aan zou beginnen.

Mijn grote voorbeeld is de Bill van John Eekels. Deze is nagenoeg precies zoals ik hem ook zou willen. Ik zou alleen de JvE volume regelaar vervangen door een ALPS motorpot want ik wil volume vanaf de bank regelen. En ik verwacht ook dat er nog een luidsprekerbeveiliging bij moet. De Velleman K4700 heb ik nog liggen daarvoor (Link).

[Miniwatt]

Die JvE heeft ook afstandbediening Alleen vond ik hem niet goed klinken..

Het ijzer is idd het duurst, maar hoogspanningscondensatoren zijn ook niet goedkoop hoor.. En een beetje leuke koppelcondensatoren.. Goed aansluitmateriaal..

[Miniwatt]

Mijn grote voorbeeld is de Bill van John Eekels.

Zou ik zelf niet als voorbeeld nemen:





Er is duidelijk zorg aan besteed, en een centraal aardpunt is zogezegd je van het, maar je zit wel met een enorme bos spaghetti die ook makkelijk brom kan oppikken. En ik zou NIET graag iets aan die versterker modificeren...
Mijn filosofie is een aardpunt bij de voeding, een bij de voortrap en een bij de eindtrap. Zo kun je al die aardelijnen lekker kort houden en ze beïnvloeden elkaar veel minder.. Die grote stromen in de eindtrap wil ik niet in mijn voortrap krijgen

[Vinculum]

Nee ok, dat is sowieso iets wat me erg tegenstaat. Er is ergens een foto van een ultra nette kabelmontage maar ik kan hem niet vinden. Keurig getwiste kabelboompjes vastgezet met tie-wrapjes en in rechte lijnen gelegd etc. Heel clean. Daar zou ik ook voor gaan. Misschien niet de kortste paden maar wel erg netjes en veel makkelijker om storingen te zoeken.

[Barry2001]

Daar hangt wat los. Ofnie?

[Barry2001]

Nee ok, dat is sowieso iets wat me erg tegenstaat. Er is ergens een foto van een ultra nette kabelmontage maar ik kan hem niet vinden. Keurig getwiste kabelboompjes vastgezet met tie-wrapjes en in rechte lijnen gelegd etc. Heel clean. Daar zou ik ook voor gaan. Misschien niet de kortste paden maar wel erg netjes en veel makkelijker om storingen te zoeken.

Zeker de eerste keer niet alles met krimpkousjes enzo vastzetten. Grote kans dat het toch weer los moet, en dat is een gepulk met krimpkous!

[Vinculum]

Deze foto bedoelde ik dus:

[Miniwatt]

Dat is wel het maximaal haalbare
Wel uitkijken welke draden je allemaal bij elkaar bindt..

[AatV]

@Vinculum

Het laatste plaaatje ziet er erg netjes uit. Toch even een paar nadelen noemen :

• - Er lopen er wel heel veel draden parallel, met flink wat kans op beïnvloeding als je zomaar een paar kabels met ty- wraps aan elkaar bindt.
  - Ook kan je bij het nette plaatje zien dat de montagedraden op deze wijze langer worden dan bij de "chaos"montage.
  - De draden lopen allemaal vlak langs de bodemplaat (vooral voor getwiste AC-voedings een goede gewoonte) maar hierdoor wordt alles in twee "dimensies" teruggebracht, soms is een paar centimeter lucht bij het kruisen niet verkeerd!

Wil bepaald niet zeggen dat de chaosmethode de beste is, maar wilde toch ook de nadelen even opnoemen.

Wat je versterkerkeuze betreft, je gaat van eind- naar voor- naar eindversterker. Ik weet in ieder geval nu al zeker dat als je gegrepen bent door het buizen-zelfbouwvirus, dat dit niet je laatste versterker zal zijn. (voor mijzelf denk ik nu toch anders over versterkers dan pakweg een jaar of twee/drie terug). Ik denk dan ook dat het beter is te kiezen voor een iets goedkoper ontwerp, waarvan je gelijk al de onderdelen kunt kopen. De ervaring heeft mij geleerd dat - bij voortschrijdend inzicht!- een aankoop in fasen kan leiden tot het verstoffen van een project en een flinke hoeveelheid reserve onderdelen.

In een eerdere post heb je ook iets gezegd over het verschil in vermogen van de "Bill" t.o.v. de "Anastasia".
Heb de zaak eens op een rijtje gezet in dBm's t.o.v. 1 Watt :
12 Watt - 11 dBm
20 Watt - 13 dBm
50 Watt - 17 dbm
Als je in aanmerking neemt dat een verhoging van geluidssterkte 1dB nauwelijks verschil maakt, een verschil van 3 dB wel goed hoorbaar maar ook niet overdreven veel meer is, dan valt met 12 Watt best te leven!

Heb nog even nagezocht wat door veel DIY'ers als goede ontwerpen gezien worden.
Van Stuart Yaniger (SY op DIY-audio) : De Red Light District http://syclotron.com/?page_id=3
Van Gingertube op DIY-audio : Baby Huey http://www.diyaudio.com/forums/tubes-va ... -huey.html
Of een ander eenvoudig EL84 PP ontwerp.

Als je zegt, ik ga toch die "Bill" maken, maak een lijst van de onderdelen, bestel ze zoveel mogelijk tegelijk en koop niet gelijk de meest exotische onderdelen.

succes en groetend,
AatV

[Vinculum]

@AatV
Bedankt voor je heldere uitleg. Mijn orignele plan was alleen een eindversterker. Aangezien de algehele consensus was dat ik met een eenvoudiger/goedkoper model zou moeten beginnen ben ik gaan nadenken over een voorversterker. Als ik er goed over nadenk is het eigenlijk gekken werk om alles los uit te voeren. De kosten en tijd welke het zal kosten zal verveelvoudigen.

Hoewel de ontwerpen die jij en de anderen aandragen er ook goed uit zien vind ik de schema's, uitleg en de bekendheid van TriodeDick's ontwerp erg fijn. Daarnaast ben ik ook zo dat ik afga op de reputatie van de KT88 en TriodeDick. Waarom dan KT88 en niet 300B bijv? Prijsverschil is er 1 maar ook, zoals je al aangeeft, wil ik wat openhouden voor toekomstige projecten zoals een 300B SE. De schema's van Dick zijn wereldberoemd en tried & tested, ook door onze lokale (ZBA)jongens.

Als ik voor de nette layout zou gaan zou ik proberen om het voedingsgedeelte tegen de chassisplaat aan te monteren en het signaalgedeelte er een enkele cm's boven. En naar ik begrepen heb als er kruisingen zijn, zoveel mogelijk haaks op elkaar.

Als ik met dit project door zou zetten dan zal ik ook zeker geen zeer exotische componenten nemen. Gewoon goed is ook goed zeg maar. Zodoende hou ik ook, zeker met een nette layout, de mogelijkheid tot tweaken/upgraden open.

Om een zo clean mogelijke bedrading mogelijk te maken zit ik zelfs te denken om dit proces te simuleren, hetzij via computer, hetzij gewoon tekenen op ware grootte. Zodoende kan ik gemakkelijk "schuiven" en de meest optimale routes kiezen. Uiteraard (hoop ik althans) met hulp van de buizenwizards van dit forum.

Wat betreft het vermogen geloof ik dat 12 watt of misschien zelfs 8 watt genoeg is. Waarom dan toch de "grote" 50 watt bak? Deels vanwege de eerder omschreven duidelijke en uitgebreide beschrijvingen/schema's en voorbeelden. Ook wil ik wat openhouden voor mogelijk andere projecten. Anderzijds als ik dan toch bezig ben dan graag ook met een beroemdheid als de KT88. Mijn schoonbroer gelooft nog niet in zelfbouw en draait ook met KT88's. Ik wil natuurlijk niet aankomen met "maar" een EL84.

[PA4URK]

Die Vinculum heeft weer even wat losgemaakt na/tijdens de vakantie Daar zaten we allemaal op te wachten, want zo gauw de 'R' in de maand zit...
Hier is trouwens nog (een andere) Pool: http://www.ogonowski.eu/
Deze doet het ook in het Engels en is ook heel betaalbaar.
Naar aanleiding van het bovenstaande geldt zoveel bouwers, zoveel smaken. Om het nog moeilijker te maken voor die arme Vinculum : Ik persoonlijk opteer iets geïntegreerds met betaalbare onderdelen. Ik weet niet of die Poolse trafo's wat zijn, maar iemand moet ze toch proberen, dus...

@Rein voor die TT22 zou je een voedingstrafo moeten regelen met 2 x 6,3 volt die je in serie kan zetten. Je kan ook proberen met dik wikkeldraad een aantal slagen extra te maken. Ik heb laatst een scheidingstrafo bevorderd tot buizentrafo door er een extra laagspanningswikkeling bovenop te leggen. Met 22 wikkelingen had ik een keurige 6,5 volt onbelast

Kan ik bij elke trafo twee gelijke spanningswikkelingen in serie schakelen Paul?

[disco]

... @Miniwatt: dat kan ik ook helemaal niet berekenen joh, ik heb de draaddikte 'overgenomen' van een fabriekstrafo die 3A bij 6,3 volt kan leveren, dat zit ruim boven wat ik nodig heb!

mvg, Paul

De vermogensgrens van een trafo wordt gevormd door de limiet van de primaire wikkeling.

Speel je op safe dan belast je een trafo secundair hoogstens met 50% van 'wat ie theoretisch kan hebben'. Uiteraard zijn wij buisboboos van een ander slag dan het transistortuig en nemen we nogeens 50% extra marge om de hoogst haalbare regulering te bereiken. Door wervelstromen en koperweerstand warmt iedere trafo op, iets om bij het ontwerp rekening mee te houden. Op dit gebied vind ik de AE-trafo's hun hoge kostprijs niet waard.

[Pcdg]

De vermogensgrens van een trafo wordt gevormd door de limiet van de primaire wikkeling.

Speel je op safe dan belast je een trafo secundair hoogstens met 50% van 'wat ie theoretisch kan hebben'. Uiteraard zijn wij buisboboos van een ander slag dan het transistortuig en nemen we nogeens 50% extra marge om de hoogst haalbare regulering te bereiken. Door wervelstromen en koperweerstand warmt iedere trafo op, iets om bij het ontwerp rekening mee te houden. Op dit gebied vind ik de AE-trafo's hun hoge kostprijs niet waard.

Tjonge, weer wat geleerd. Anyway: ik zal het apparaat eerst een weekje of twee zonder kap laten spelen en kijken wat de bedrijfstemperatuur van de voedingstrafo wordt. Daar kan ik dan wel weer uit afleiden of het in praktijk een veilige constructie is.

Eigenlijk hoor je niet te rommelen met zaken waar je geen onvoldoende kennis van hebt, maar het is zo'n leuk tijdverdrijf.....

mvg, Paul

[Vinculum]

Hier is trouwens nog (een andere) Pool: http://www.ogonowski.eu/
Deze doet het ook in het Engels en is ook heel betaalbaar.

Ziet er goed uit maar waar ik dan tegenaan loop is welke te nemen.
Volgens het schema heb ik secundair 370V nodig, dan 4x 6,3V totaal 12A en 60V 50mA.
Het type LO TS200-3 wat zij leveren komt heel dicht in de buurt maart heeft 350V ipv 370 en maar 1 6,3V van 5A.

Dan heb ik het nog niet eens over de UGT's want daar is helemaal geen info over. Ik vermoed dat het de LO PP100-1 zou moeten zijn.

Op dit gebied vind ik de AE-trafo's hun hoge kostprijs niet waard.

Zie bovenstaande. Wat is het alternatief dan? Daar hebben ze wel precies wat ik nodig heb.

[disco]

Kan ik bij elke trafo twee gelijke spanningswikkelingen in serie schakelen Paul?

In principe kun je willekeurige secundaire wikkelingen van een trafo in serie schakelen. Als je de polariteit verkeerd hebt krijg je een lagere spanning. Zolang je geen wikkeling kortsluit (dan verbrandT de draad waarschijnlijk door de grote stroom) kun je aardig aanklooien met het oppikken van elektromagnetische energie Bedenk dat de dunste draad geschikt moet zijn voor de stroom die je trekt...


Als ik het allemaal heb onthouden durft Vinculum 'niet aankomen met EL84' omdat hij iemand met KT88 wil aftroeven. Hmm, slecht argument Bij buizenbouw gaat het immers niet om luidheid maar om kwaliteit.

De EL84 is een prachtig buisje om toe te passen en om naar te luisteren als aan de voorwaarde is voldaan dat geschikte weergevers worden aangesloten (geen wild impedantieverloop). Een betere beginnersbuis bestaat niet en goede ontwerpen zijn te kust en te keur te vinden. Voordelige trafo's? Sloop een Bocama 224 van 125 euro op MP, heb je meteen de noodzakelijke buizen
Als je een bestaand ontwerp wilt verbeteren kun je de voeding aanpakken. Eerst een regulator op het schermrooster, misschien later nog twee op de hele versterker? Dat benne pas experimenten En denk niet dat Dick er anders over denkt hoor (tenminste, niet als ik het er met hem over heb). Kostbare componenten zou ik niet gebruiken in eerste instantie, wel goede sockets.

[Pcdg]

psst. er staat een heel mooi Jukeboxchassis op MP met EL84PP trafo's. Bieden vanaf 75 euro. Daar konden nog wel eens mooiere UGT's op staan dan op een Bocama

[TubeHead]

@Vinculum

Het laatste plaaatje ziet er erg netjes uit. Toch even een paar nadelen noemen :
etc..


bestel ze zoveel mogelijk tegelijk en koop niet gelijk de meest exotische onderdelen.

succes en groetend,
AatV

Ben het totaal eens met AatV.

Op de foto ziet het er allemaal netjes uit.. maar dadelijk gaat de deksel erop en zie je er toch niks meer van.
Zelf hou ik bij mn eigen projecten het liefst alles mogelijk zo kort. En dat red je niet echt met de manier zoals op de foto met bouwen.

[disco]

Wees selektief in de keuze voor 'de kortste weg'. Het effekt van enkele (tientallen) pF extra capaciteit in je lineniveau audiosnoertje speelt zich af in MF terwijl een gridstopper die op meer dan 1cm wordt gesoldeerd een mooie HF-antenne vormt. Wanneer je met halfgeleiderdioden werkt kan de B+ spikes van enkele tientallen volts bevatten. Een afscherming zou hier op zijn plaats zijn.

[Vinculum]

Ik ben druk aan het rekenen geweest maar ik denk dat het voorlopig nog even niet voor mij is weggelegd. Als ik de ontwerpen van TriodeDick aanhoudt dan kom ik tussen de 1000 en 1200 euro uit. Alleen Anastacia is een uitzondering. Die komt tussen 700 en 800 euro.
Aangezien ik over iets meer dan 3 maanden ga verhuizen naar een koopwoning vind ik dat nu iets te riskant. Als ik daarnaast kijk naar de prijzen van Yarland dan vraag ik me af waarom je die moeite zou doen (afgezien natuurlijk van het zelfbouwaspect). Tegen die prijzen kun je volgens mij niet op.

Voorlopig iedereen heel erg bedankt voor het meedenken!

[PA4URK]

Maar dan mis je de spanning van het zelf bouwen wel natuurlijk
Aan de andere kant: ik draai als overbrugging momenteel met een klein Chinees SE versterkertje (ik heb hem toch maar gekocht ) met twee KT88's er in. Een Separo SE88i en die bevalt me uitstekend. Is hardwired gebouwd dus ook makkelijk te tweaken. Kijk maar eens op de site van de Engelse importeur: http://www.hifiandaudio.com/se88i.htm
Ik heb wel alle Chinese buizen ondertussen vervangen door JJ's.

[Vinculum]

Dat bedoel ik dus! Voor 230 euro heb je een KT88 SE bak staan. Wat je zegt, gelijk die chinarommelbuizen eruit en klaar. Daar kun je toch bijna niet tegenop?

[Pcdg]

Tjonge wat een creativiteit. Alsof er geen tussenweg bestaat tussen een $$$ Triodedick project en een chinese versterker van ebay.

Ik geef je even een voorzetje. EL84 is niet spannend genoeg voor je dus maken we een SE project met een veelbelovende, maar zeer voordelige russische buis mét topaansluiting: de G-807. Feitelijk een 807 met octalvoet. Op ebay te koop voor 7 euro of minder. Maakt: 14 euro voor de eindbuizen. Aansturen kan met van alles. Bijvoorbeeld met de EF86. Met 4,5 volt gloeispanning is er ook een PF86. Ik stuur je er wel twee op (gebruikte Philips) tegen verzendkosten. Voor ik mail krijg van iedereen: aanbod geldt alléén voor Vinculum bij wijze van voorzetje.

Dan de trafoset, daarvoor kijken we op de site van Jan Wuesten (http://www.die-wuestens.de/dindex.htm). Daar zien we een hele mooie uitgangstrafo met 3k primair de ATRA0238 voor EUR. 35,90 per stuk en een TRA300 voedingstrafo (120VA) voor 38 euro.

Komen we voor dit willekeurige project uit op 123 euro excl. verzendkosten. Is dat nou zo moeilijk?

Mvg, Paul

[Vinculum]

Haha ok point taken.
Mijn probleem is dat ik hier totaal geen kaas van gegeten heb dus ben ik grotendeels afhankelijk van anderen. Dat was ook 1 van de redenen voor TriodeDick omdat daar alles duidelijk beschreven is.
De door jouw voor gestelde G807 ziet er inderdaad erg heftig uit en zeker geschikt. Inderdaad met deze trafo's niet heel erg duur.
De rest van de kosten ligt natuurlijk ook aan de rest van de componenten, vooral condensatoren. Wat voor simpel schema hoort erbij dan zal ik een serieuze prijsopgave opstellen.

Is er een verschil tussen de G-807 en een gewone 807? Ik zie toevallig dan AE-Europe 807 Tronal buizen op voorraad heeft.

[Pcdg]

Wat ik er van begrijp is de G-807 het Russische equivalent van de 6BG6G hetgeen een mechanisch verstevigde 807 is voor gebruik in de eerste generatie televisies als horizontale afbuigversterker. Deze buis lijkt ook equivalent aan de 6l6GC en de 7027A. Kennen we die laatste ergens van? Jazeker, uit de Annastasia. Daar lijkt hij ook zeer op zijn plek.

Probeer anders eens een boodschappenlijstje voor een Annastasia samen te stellen met vergelijkbare componenten van andere leveranciers dan AE. Bijvoorbeeld deze G-807, russische k40y koppelcondensatoren, trafo's van eerder genoemde poolse firma etc (de PP uitgang voor 6L6 buizen zou prima passen). Er moet ook een russisch equivalent voor de ECC99 bestaan. Google je gewoon drie slagen in de rondte en de kostprijs gaat rap naar beneden!

Succes,

Paul

[Vinculum]

Dit was mijn originele lijstje voor een Anastacia met AE als primaire leverancier.
Ik zal een nieuwe opstellen met jouw suggesties. Voor mij is het moeilijk inschatten waar ik nu wel kwalitatief goede caps/weerstanden moet doen en waar niet. Dus nu speel ik op "safe" en kies overal voor goed (lees: duur).