MonCarDip

[GerardJ]

Na een aantal jaren naar gesloten actieve luidsprekers geluisterd te hebben, waarbij in die tijd veel veranderd/verbeterd is aan de luidsprekerfilters en wat ervoor zit (voorversterker en CD-speler), werd het tijd om aan nieuwe luidsprekers te gaan denken. Ook omdat ik daar nu de grootste verbetering verwacht te kunnen halen.

In plaats van een gesloten systeem wil ik nu een zo veel mogelijk open systeem gaan bouwen. Een dipool ligt dan voor de hand. Nu wordt een dipool voor lage frequenties beperkt door de akoestische kortsluiting en verder klinkt een dipool vaak beter als deze een flink stuk van de muur en uit de hoek staat. Beide zijn in mijn huiskamer niet echt goed mogelijk. Daarom ben ik in november begonnen met enige experimenten aan een gedempt U-frame. De voordelen hiervan zijn in het ideale geval een verder doorlopend laag en een cardioide afstraling met een flinke demping aan de achterkant. Op basis van deze experimenten, zie ook
http://www.zelfbouwaudio.nl/forum/viewt ... c&start=50, heb ik geconcludeerd:

- een U-frame zonder demping gedraagt zich als en dipool bij lage frequenties met een enorme resonantie.
- om de resonantie enigszins kwijt te raken en om de faserelatie te herstellen is (zoals ook John Kreskovsky aangeeft) heel veel demping nodig door de kast helemaal vol te stoppen met schapenwol,
- dit geeft echter een ongelijke amplitude aan voor- en achterkant, en dus maar een beperkte onderdrukking achter, ook vrij kort achter de luidspreker.

Kortom, het U-frame is voor mij "not the way to go".

Een interessante optie die ik daar ook aangegeven heb (maar waarvan ik toen nog niet wist of dit praktisch realiseerbaar zou zijn):

Na mijn meetervaringen met het U-frame, vind ik de combinatie van een monopool met een dipool echter veel eleganter. Vooral omdat beide componenten onafhankelijk zijn te tunen. En misschien biedt het de mogelijkheid tot het volgende:
- omnidirectionele monopool voor de hele lage frequenties < 60Hz
- overgaand naar cardioide afstraling van 60 Hz - 150 Hz
- vervolgens overgaand in meer dipoolafstraling voor het hoge midden > 150 Hz.

heb ik nu verder uitgewerkt en vomt de basis van de nieuwe luidspreker. De naam MonCarDip is een samentreksel van Monopool-Cardioide-Dipool en slaat op het basgedeelte van de luidspreker. De basluidspreker bestaat uit een combinatie van een gesloten kast- en en dipool luidspreker. Met de juiste filtering gedraagt deze combinatie zich voor zeer lage frequenties (< 40 Hz) als een monopool met een omnidirectionele afstraling, voor het frequentiegebied tussen 40 - 100 Hz overheerst het cardioide gedrag en daarboven wordt het een dipool, zie bijgevoegde figuur.

Het vooraanzicht van de te bouwen luidspreker wordt zoals in de tweede figuur aangegeven. Hierbij zit de onderste basluidspreker in een gesloten kast en is de bovenste een dipool. Het midden en hoog wordt als een apparte module op de baskast bevestigd, zodat ik hiermee gemakkelijk kan experimenteren. Het midden wordt een dipool (MTM of MT), voor het hoog wil ik voorlopig de SS 97000 gebruiken die nu nog in het gesloten systeem zit.

Na aan het basgedeelte met filtering uitgebreide simulaties te hebben uitgevoerd om erachter te komen of een MonCarDip haalbaar was en wat de beperkingen zijn, ben ik dit deel gaan bouwen. Hiermee ben ik inmiddels een heel eind gevorderd, en daarvan wil ik de komende dagen hier meer laten zien.

Groeten,

Gerard

[jeroen_d]

Heel interessant, ik heb het al eens hier en daar vermeld dat je hier mee bezig bent. Ikzelf ben uitermate geïnteresseerd in de resultaten, omdat 40-100Hz het grootste probleemgebied is bij mij thuis.

[bertor]

In plaats van een gesloten systeem wil ik nu een zo veel mogelijk open systeem gaan bouwen. Een dipool ligt dan voor de hand. Nu wordt een dipool voor lage frequenties beperkt door de akoestische kortsluiting en verder klinkt een dipool vaak beter als deze een flink stuk van de muur en uit de hoek staat. Beide zijn in mijn huiskamer niet echt goed mogelijk.

Volgens mij is voor het midden en hoog het ook noodzakelijk dat de dipool circa een meter van de wand staat. Bij 1.2 meter heb je ca 8 ms tijdsverschil tussen direct en indirect geluid. Weet niet waar de grens ligt, maar zal wel in die ordegrootte liggen.

Hoe ga je dat aanpakken?

[Ronkel]

In plaats van een gesloten systeem wil ik nu een zo veel mogelijk open systeem gaan bouwen. Een dipool ligt dan voor de hand. Nu wordt een dipool voor lage frequenties beperkt door de akoestische kortsluiting en verder klinkt een dipool vaak beter als deze een flink stuk van de muur en uit de hoek staat. Beide zijn in mijn huiskamer niet echt goed mogelijk.

Volgens mij is voor het midden en hoog het ook noodzakelijk dat de dipool circa een meter van de wand staat. Bij 1.2 meter heb je ca 8 ms tijdsverschil tussen direct en indirect geluid. Weet niet waar de grens ligt, maar zal wel in die ordegrootte liggen.

Hoe ga je dat aanpakken?

Inderdaad, met wat experimenteren ben ik ook op een afstand van minimaal 1 m gekomen... Als dat kleiner wordt klinkt het niet meteen dramatisch, maar toch duidelijk anders.

[GerardJ]

Volgens mij is voor het midden en hoog het ook noodzakelijk dat de dipool circa een meter van de wand staat. Bij 1.2 meter heb je ca 8 ms tijdsverschil tussen direct en indirect geluid. Weet niet waar de grens ligt, maar zal wel in die ordegrootte liggen.

Hoe ga je dat aanpakken?

Mijn luidsprekers staan nu een kleine meter van de wanden, en zonder heen en weer schuiven zal dit in de toekomst niet veel meer worden. Ik ga dit voorlopig dus niet aanpakken en wacht af hoe dit uitpakt.

Maar het is wel een interessante vraag: Wat je hieraan zou kunnen doen? Een midden met een (deels) cardioide afstraling vereist toch weer een kast en daar wil ik nu juist vanaf. Ik kan me voorstellen dat je met een vitragegordijn een paar centimeter voor de muur de harde reflecties in het midden/hoog gebied aanzienlijk verminderd (het geluid moet twee maal door het gordijn heen). Een andere optie is een soort opdek wand van gaatjes hardboord op een paar centimeter van de wand. Beide geven wellicht enige kleuring van het gereflecteerde geluid. Verder is de WAF bij dit soort oplossingen natuurlijk een uitdaging.

[GerardJ]

Onderstaande schetsen geven het voor- en zijaanzicht van de MonCarDip bas. De baffle is 75 cm hoog en 35 cm breed. Het onderste deel is een gesloten kast van ongeveer 35 liter effectief. Als luidspreker hiervoor heb ik nu twee stuks Peerless XLS 12" te leen van jeroen_d voor de eerste experimenten (nogmaals dank Jeroen). De bovenste helft vormt de dipoolbas met een Peerless SLS 315. Dit is een ondiep U-frame van 10 cm. De gearceerde steun in het zijaanzicht staat midden op de kast en is bedoeld om de midden-hoog baffle op te bevestigen en verder om trillingen van de dipoolbaffle verder tegen te gaan.

[jeroen_d]

Ik word echt op mijn wenken bediend, als de resultaten positief zijn kan ik ze direct toepassen in mijn situatie.

[GerardJ]

Hieronder een kort fotoverslag van de bouw van de MonCarDip bas. Voor de kast heb ik 22 mm MDF gebruikt, ook voor de kruisvormige verstevigingen.

Aan de achterzijde van de baffle heb ik slagmoeren ingefreesd voor bevestiging van de luidsprekers en om eventueel nog een dunne plaat MDF er voor op te kunnen schroeven. Als ik dit ga doen, worden de luidsprekeropeningen hierin zodanig kleiner dat de luidsprekerrand wordt afgedekt om zo optisch een kleinere kast te krijgen. Het infrezen is gedaan om aan de achterzijde verdere verstevigingen te kunnen lijmen.

In de gesloten kast is de voorzijde extra verstevigd zodat de baffle hier 44 mm dik is.

[GerardJ]

Hierbij deel twee van het fotoverslag van de bouw van de MonCarDip bas. De dipool baffle is verstevigd met een deel van 18 mm MDF met daar tussen en deel 4 mm hardboord om de baffledemping te vergroten. Hierop zijn twee zijstukken gelijmd waarmee de diepte van het U-frame op 10 cm komt. Indien nodig kan ik hier nog extra verstevigen, verzwaren of dempingsmateriaal toevoegen.

En tot slot ... met de luidsprekers gemonteerd .

[sevenup]

Wauw

[bertor]

Volgens mij is voor het midden en hoog het ook noodzakelijk dat de dipool circa een meter van de wand staat. Bij 1.2 meter heb je ca 8 ms tijdsverschil tussen direct en indirect geluid. Weet niet waar de grens ligt, maar zal wel in die ordegrootte liggen.

Hoe ga je dat aanpakken?

Mijn luidsprekers staan nu een kleine meter van de wanden, en zonder heen en weer schuiven zal dit in de toekomst niet veel meer worden. Ik ga dit voorlopig dus niet aanpakken en wacht af hoe dit uitpakt.

Maar het is wel een interessante vraag: Wat je hieraan zou kunnen doen? Een midden met een (deels) cardioide afstraling vereist toch weer een kast en daar wil ik nu juist vanaf. Ik kan me voorstellen dat je met een vitragegordijn een paar centimeter voor de muur de harde reflecties in het midden/hoog gebied aanzienlijk verminderd (het geluid moet twee maal door het gordijn heen). Een andere optie is een soort opdek wand van gaatjes hardboord op een paar centimeter van de wand. Beide geven wellicht enige kleuring van het gereflecteerde geluid. Verder is de WAF bij dit soort oplossingen natuurlijk een uitdaging.

Heb er even wat sites op nageslagen:
http://www.gtaust.com/filter/09/07.shtml
http://www.postaudio.co.uk/education/ac ... stics.html

Bij 6 tot 8 ms draagt het naar achter gestraalde geluid bij aan het 'reverberant field'. Plaats je de dipool dicht bij de muur, dan kom je in het gebied van de 'early reflections', dan wordt je hele soundstage overhoop gegooid. In dat geval zal je die reflecties voldoende moeten dempen, maar hoeveel dat is de vraag.

Wat je misschien beter kunt doen is ervoor zorgen dat het geheel nog enigszins mobiel blijft, misschien wieltjes eronder. Voordat je gaat luisteren moet je de speakers even op de juiste plek zetten. Is eigenlijk net als met lp's draaien, zelf geen ervaring mee, maar daar schijnt ook een heel ritueel bij aan te pas te komen voordat er muziek klinkt. Komt dat toch weer een beetje terug in het digitale tijdperk

Maar wat betreft je bouwwerk, dat ziet er goed uit! Heb je al enig idee hoe je filters eruit gaan zien om het cardioide gedrag te verkijgen?

[GerardJ]

Heb er even wat sites op nageslagen:
http://www.gtaust.com/filter/09/07.shtml
http://www.postaudio.co.uk/education/ac ... stics.html

Een interessant overzicht in vogelvlucht.

Bij 6 tot 8 ms draagt het naar achter gestraalde geluid bij aan het 'reverberant field'. Plaats je de dipool dicht bij de muur, dan kom je in het gebied van de 'early reflections', dan wordt je hele soundstage overhoop gegooid. In dat geval zal je die reflecties voldoende moeten dempen, maar hoeveel dat is de vraag.

Dat is te verwachten. Sterke reflecties die met een korte vertragingstijd volgen op het directe geluid geven brede pieken en dippen in het resulterende frequentiespectrum.

Maar wat betreft je bouwwerk, dat ziet er goed uit! Heb je al enig idee hoe je filters eruit gaan zien om het cardioide gedrag te verkijgen?

Het filter voor het verkrijgen van een goede demping aan de achterzijde is behoorlijk kritisch. Een zuivere cardioide lukt maar op 1 frequentie zoals te zien in het plaatje in mijn eerste post; de monopool en dipool moeten dan precies in fase zijn en met een gelijk volume spelen. Echter een demping van 6 dB of meer is haalbaar over een gebied van ruim 1 octaaf. Dit alles op basis van simulaties. Ik ben nu een eerste versie van het actieve filter aan het bouwen en ben ook heel benieuwd hoe dit gaat uitpakken.

[bertor]

Bij 6 tot 8 ms draagt het naar achter gestraalde geluid bij aan het 'reverberant field'. Plaats je de dipool dicht bij de muur, dan kom je in het gebied van de 'early reflections', dan wordt je hele soundstage overhoop gegooid. In dat geval zal je die reflecties voldoende moeten dempen, maar hoeveel dat is de vraag.

Dat is te verwachten. Sterke reflecties die met een korte vertragingstijd volgen op het directe geluid geven brede pieken en dippen in het resulterende frequentiespectrum.

Deze pieken en dippen treden op in het gebied waar de golflengte ordegrootte afstand tot de muur is, maar verzwakt met de afstand: 1/r^2. Daardoor zal het effect op hogere frequenties 'verdwijnen'.

Voor een dipool op 1 meter van de muur kun je het volgende simuleren in Edge:

De afstand tot zijn reflectie in de muur is 2 meter, m.a.w. het weglengteverschil is 2 meter. Door nu een cirkelvormige baffle te nemen met een radius van 2 meter geldt op grote afstand dat het weglengteverschil bij benadering 2 meter is. Ik heb hier en driver van 250 mm gekozen zodat de bundelende werking op hogere frequenties ook wordt meegenomen. En dit gedrag wil je nu precies kwijtraken met je cardioide.

[GerardJ]

Deze pieken en dippen treden op in het gebied waar de golflengte ordegrootte afstand tot de muur is, maar verzwakt met de afstand: 1/r^2. Daardoor zal het effect op hogere frequenties 'verdwijnen'.

Voor een dipool op 1 meter van de muur kun je het volgende simuleren in Edge:

De afstand tot zijn reflectie in de muur is 2 meter, m.a.w. het weglengteverschil is 2 meter. Door nu een cirkelvormige baffle te nemen met een radius van 2 meter geldt op grote afstand dat het weglengteverschil bij benadering 2 meter is. Ik heb hier en driver van 250 mm gekozen zodat de bundelende werking op hogere frequenties ook wordt meegenomen. En dit gedrag wil je nu precies kwijtraken met je cardioide.

Het is mij niet duidelijk welk punt je hier wilt maken.

Edit: opmerking verwijdert.

[jeroen_d]

Nee, de fase keert om bij reflectie tegen de muur maar dat betekent dat zijn voorplantingsrichting omkeert. Er vindt dus geen echte fase omkering plaats. Bij een afstand van 1m tot de muur komt de backwave terug bij de frontwave nog steeds in tegenfase met een weglengteverschil van 2m.

Eea is veel eenvoudiger voor te stellen als je de muur als een spiegel ziet. Er staat dan 1m achter de muur een tweede dipool met zijn achterkant (backwave) naar de luisteraar toe.

[GerardJ]

Eea is veel eenvoudiger voor te stellen als je de muur als een spiegel ziet. Er staat dan 1m achter de muur een tweede dipool met zijn achterkant (backwave) naar de luisteraar toe.

Inderdaad, klopt .

[bertor]

Nee, de fase keert om bij reflectie tegen de muur maar dat betekent dat zijn voorplantingsrichting omkeert. Er vindt dus geen echte fase omkering plaats. Bij een afstand van 1m tot de muur komt de backwave terug bij de frontwave nog steeds in tegenfase met een weglengteverschil van 2m.

Eea is veel eenvoudiger voor te stellen als je de muur als een spiegel ziet. Er staat dan 1m achter de muur een tweede dipool met zijn achterkant (backwave) naar de luisteraar toe.

Inderdaad. Ik zou liever niet van tegenfase spreken, maar van tegengestelde amplitude.

Had helaas geen tijd om mijn punt te maken, maar dat was dat bij kortere afstanden tot de muur het interferentiegedrag bij hogere frequenties plaatsvindt. Over het algemeen is het gemakkelijker om kortere golflengten te dempen dan wel te verstrooien. Verder zul je met je cardioide gedrag daar ook rekening mee moeten houden.

Zomaar wat gedachten, misschien kun je er wat mee, maar ga vooral door met de weg die je bent ingeslagen.

[GerardJ]

Voordat ik aan de MonCarDip begon heb ik eerst uitgebreide simulaties uitgevoerd om te onderzoeken of het principe haalbaar is, hoe goed het cardioide gedrag bereikt kan worden en welke filtering hiervoor nodig is. De basis opzet waar ik op uitgekomen ben is hieronder aangegeven.

De gesloten box is gemodelleerd als een 2e orde HPF met de gewenste Fc1 en Qtc1 door toepassing van de Linkwitz Transform. Het laagdoorlaatfilter is een aaneenschakeling van twee 2e orde LFF's met identieke Fclpf en Qclpf.
De dipool is in eerste instantie gemodelleerd als een cirkelvormige open baffle met straal D, de luidspreker is gemodelleerd als een 2e orde HPF met Fc en Qtc van de SLS-315. Er is een dipoolcorrectie toegepast met kantelfrequenties Fdipcor1 en Fdipcor2, en een 3e orde LPF bestaande uit een 2e orde LPF en een eerste orde LPF. Verder kan de amplitude van beide takken worden ingesteld.

Het werd al snel duidelijk dat met de hand manipuleren met zoveel instelbare parameters (10 stuks) niet snel tot gewenste resultaten zou gaan leiden. De oplossing werd gevonden in de volgende optimalisatieprocedure:
1. geef een gewenste frequentie-overdracht op,
2. geef redelijke beginwaarden van de parameters op,
3. voer een aantal iteraties uit waarin in elke iteratie alle parameters een willekeurige klein schopje krijgen (een klein beetje groter of kleiner gemaakt worden). Vervolgens wordt de waarde van die parameter vastgehouden waarvoor de behaalde frequentie-overdracht het dichtst bij de gewenste overdracht ligt.

Het resultaat voor de frequentie-overdracht na de optimalisatie is in de tweede figuur gegeven. Hierin geeft de paarse curve de gewenste totale akoestische overdracht weer. De rode curve is de akoestische overdracht van de gesloten box en de groene van de dipool. In de laatste figuur is het stralingspatroon weergegeven ( de rode streeplijn voor 20 Hz, de opvolgende lijnen voor 40, 50, 60, 70, 80, 90, 100, 150, 200, 250 en 300 Hz.
Hierin is te zien dat voor 40 Hz aan de achterzijde al een onderdrukking van zo'n 6 dB bereikt wordt. Dit neemt verder toe tot nagenoeg een volledig cardioide gedrag bij 70 Hz ontstaat. Daarna gaat de afstraling over in dipoolgedrag. Tussen 40 - 100 Hz is de onderdrukking aan de achterzijde 6 dB of meer.

[GerardJ]

Had helaas geen tijd om mijn punt te maken, maar dat was dat bij kortere afstanden tot de muur het interferentiegedrag bij hogere frequenties plaatsvindt. Over het algemeen is het gemakkelijker om kortere golflengten te dempen dan wel te verstrooien.

Duidelijk en mee eens. Maar wat bedoel je met:

Verder zul je met je cardioide gedrag daar ook rekening mee moeten houden.

Het cardioide gedrag van de MonCarDip beperkt zich tot een gebied bij lage frequenties zoals in bovenstaande post is aangegeven. Voor hogere frequenties (> 150 Hz) wordt het een dipool en dit gaat ook gelden voor het middengebied. Als ik hier problemen krijg met reflecties van de achterwand ga ik demping uitproberen, maar zoals gezegd, dan verwacht problemen met de WAF.

Hoe verhouden de reflectieproblemen in het middengebied voor een dipool zich tot die voor een gesloten kast?

[jeroen_d]

Dat maakt niet veel uit. Voor beide principes is het gunstig minimaal 6ms te hebben voor de eerste reflectie. Als je dat eenmaal hebt kun je optimaliseren door de achterwand te laten verstrooien door middel van diffusors. Als je goed symmetrisch werkt en het naar achteren gestraalde geluid van de dipool niet kleurt, blijft hij beter klinken dan de gesloten box, ook bij kortere reflectietijden dan 6ms. De diepte van het geluidsbeeld krijgt bij beide principes dan te lijden van de achterwand. Wellicht dat de box in die situatie iets in het voordeel komt wat plaatsing betreft, maar ik heb daar niet veel van gemerkt.

[bertor]

Verder zul je met je cardioide gedrag daar ook rekening mee moeten houden.

Het cardioide gedrag van de MonCarDip beperkt zich tot een gebied bij lage frequenties zoals in bovenstaande post is aangegeven. Voor hogere frequenties (> 150 Hz) wordt het een dipool en dit gaat ook gelden voor het middengebied. Als ik hier problemen krijg met reflecties van de achterwand ga ik demping uitproberen, maar zoals gezegd, dan verwacht problemen met de WAF.

Ik besef me nu dat ik wat dingen door elkaar zit te halen nu. Even terug naar waar het allemaal is begonnen. Ik had een artikel gevonden over het laagfrequente gedrag van een cardioide luidspreker:
http://www.wvier.de/texte/Beneficial%20 ... upling.pdf
Dit gaat over de koppeling tussen cardioide en de luistterruimte, met name < 100 Hz.

Volgens mij had jeroen toen wat gevonden over Geithain luidsprekers, er staat e.e.a. beschreven in zijn Cardoba draadje. Op de site
http://www.me-geithain.de/index2.html?eng bij monitor luidspreker 901K staat: cardioide gedrag in het gebied tussen de 30 en 250 Hz. Dit is om de reflectie aan de achterwand te minimaliseren.

Mijn opmerking relateerde aan dit tweede effect. Als je de luidspreker op een halve meter van de wand zet is het wellicht nodig om het cardioide gedrag tot 400 Hz door te laten lopen. Maar waarschijnlijk lukt demping prima in deze regionen.

[GerardJ]

Ik besef me nu dat ik wat dingen door elkaar zit te halen nu. Even terug naar waar het allemaal is begonnen. Ik had een artikel gevonden over het laagfrequente gedrag van een cardioide luidspreker:
http://www.wvier.de/texte/Beneficial%20 ... upling.pdf
Dit gaat over de koppeling tussen cardioide en de luistterruimte, met name < 100 Hz.

Volgens mij had jeroen toen wat gevonden over Geithain luidsprekers, er staat e.e.a. beschreven in zijn Cardoba draadje. Op de site
http://www.me-geithain.de/index2.html?eng bij monitor luidspreker 901K staat: cardioide gedrag in het gebied tussen de 30 en 250 Hz. Dit is om de reflectie aan de achterwand te minimaliseren.

Naar aanleiding van o.a. deze informatie en het werk van John Kreskovsky ben ik destijds aan een gedempt U-frame gaan meten. Het resultaat is bekend. Het is mij nog steeds een raadsel hoe je de resonantie aan de achterkant voldoende kunt dempen en tegelijkertijd nauwelijks amplitudeverlies krijgen zodat de front- en backwave elkaar voldoende uitdoven aan de achterkant.

[GerardJ]

Bij de ontwikkeling van het filter ben ik uitgegaan van de overdracht zoals voorspeld door Edge. Mede geinspireerd door de wijze waarop bertor het effect van de achterwand op een dipool hierboven heeft gemodelleerd heb ik het effect van de vloer proberen mee te nemen. Meestal is de vloer vlak, hard en grotendeels vrij tussen de luidspprekers en de luisterpositie, en vormt zo een prachtige akoestische spiegel, dus eigenlijk een heel voorspelbaar "onderdeel van de luidspreker". Dit is in Edge te modelleren door de luidspreker nog een keer in spiegelbeeld te tekenen onder de y = 0 lijn, zoals in de 1e figuur is aangegeven.

Figuur 1 geeft het resultaat voor de dipoolluidspreker die op een hoogte van 53 cm zit . De brede zijkanten onderaan stelt de gesloten kast van de monopool voor waar de geluidsgolven niet makkelijk omheen kunnen. Daarboven komt de open baffle verbreed met het U-frame van 10 cm en daarboven de baffle voor midden en hoog. Door dit te spiegelen wordt het effect van de reflectie in de vloer ook meegenomen. De overdracht is bepaald voor een luisterpositie op 3.3m en 95 cm hoogte.
In figuur 2 is het resultaat zonder vloerreflectie gegeven. Het is duidelijk dat het effect van de vloer heel aanzienlijk is, met name voor de frequenties boven 150 Hz. Voor hogere frequenties gaan de directe en de gereflecteerde golf elkaar steeds meer tegenwerken om elkaar bij 590 Hz uit te doven (de frequentie van deze dip wordt lager als de afstand van de dipool boven de grond groter wordt en bij een kortere afstand tot de luidspreker). Hieruit blijkt ook dat de overnamefrequentie naar het midden niet te hoog kan worden gekozen. In mijn geval wordt dit maximaal zo'n 250 Hz. Hiervoor is dan al een behoorlijk correctie op het filter nodig in vergelijking met de situatie waarin het effect van de vloer niet wordt meegenomen. De laatste figuur geeft de situatie voor de gesloten monopool. Voor een basluidspreker dicht boven de vloer, hier op 18 cm, is het effect van de vloer flink versterkend tot hoge frequenties (de eerste dip ligt hier ruim boven 1 kHz).

[GerardJ]

De hierboven getoonde resultaten van de Edge simulatie zijn verwerkt in de Matlab simulatie waarin ook de filterparameters berekend worden. De resultaten zijn hieronder aangegeven. Van de dip bij 60 Hz verwacht ik niet veel last te krijgen.

Inmiddels is het eerste bas filter gebouwd (zie foto) en speelt een basluidspreker. De eerste indruk is positief, maar zonder midden en hoog, en in een kleine zolderkamer is er eigenlijk nog niet veel van te zeggen. Om een betere indruk te krijgen ga ik binnenkort de baskast naast mijn gesloten systeem plaatsen die dan het midden en hoog kunnen leveren.

[jeroen_d]

Gerard, het is een punt van discussie om de vloerreflectie mee te nemen in het ontwerp. Linkwitz is hier ook mee bezig geweest. Zijn conclusie was uiteindelijk dat je alleen rekening moet houden met de overgang 2pi naar 4pi. Uit zijn luisterervaringen is naar voren gekomen dat de dip gehoormatig niet ervaren wordt, je gehoor is in staat om direct en gereflecteerd geluid via de vloer van elkaar te onderscheiden en hiervoor te corrigeren. Dit zou betekenen dat bv een piano in een dode ruimte niet voller klinkt dan diezelfde piano die last heeft van de vloerreflectie. Het is een moeilijk punt en het laatste woord is er niet over gezegd. Luistertesten met DSP die de reflectie eruit halen zorgen niet voor een betere afbeelding volgens Linkwitz.

Ik heb zelf te weinig ge-experimenteerd hiermee om het uit eigen ervaring te kunnen bevestigen. In ieder geval klonk de Orion echt ontzettend goed in het lage midden. Dit terwijl de middentoner iets boven 200Hz een dip als gevolg van vloerreflectie zou ervaren. Zie het verslag van Linkwitz hier: http://www.linkwitzlab.com/frontiers_5.htm#U