Bij voorbaat mijn excuses voor deze wat lang uitgevallen post, en het niet concreet roepen van "dit moet je doen!"
Tja......ik heb het hier al vaker gezegd, maar een buizeneindtrap (en zelfs een voortrap) moet wel in je systeem "passen" , zogezegd.
Je kunt met de ene luidspreker een geweldig resultaat boeken, terwijl je met de andere gillend de kamer uitloopt.
Wat bijvoorbeeld Audio Research doet, die maken een buizenversterker zodanig "goed" dat die amper of niet van een heel goede transistorversterker is te onderscheiden.
Zo'n versterker is ook beter in staat om alle soorten belastingen aan te sturen dan een simpel iets als een single ended triode, of een Bill van Triode Dick, om maar iets te noemen.
De laatste soort (waartoe ik mijn eigen versterkers ook reken) zijn wat meer ontworpen op een bepaalde klank en met enige randvoorwaarden, zoals een "makkelijke" belasting (in de zin van redelijk tot hoog rendement, een vriendelijk impedantieverloop en dergelijke).
Je mag dat karakter best "verbloeming" noemen, de meeste technici noemen dat "verkleuring".
In hifi-kringen (de rechte draad met versterking-stroming zeg maar) is dat ongewenst en een dergelijke ontwerper zal dan ook niet snel iets met buizen gaan doen, lijkt mij.
Voor mij persoonlijk moet een buizenversterker iets duidelijk anders doen dan een goede transistorversterker, anders heeft het in mijn optiek geen zin om buizen te gebruiken.
Ik spreek dan ook liever van "my-fi" dan van "hi-fi", dan is het onderscheid iets duidelijker.
In mijn werk ontwerp ik versterkers die het hifi ideaal zo dicht mogelijk benaderen, maar dan met een factor 10 a 100 aan watts meer dan wat je in de huiskamer tegenkomt.
Voor mijn hobby ontwerp ik "my-fi" versterkers, die een kleurtje meegeven, kunnen verbloemen of juist bepaalde aspecten naar voren halen, en meestal pas ik ze aan op de te gebruiken speaker.
Dat zijn zowat de twee uitersten in ontwerpgedachte, en daar zit natuurlijk vanalles tussenin.
Dan het befaamde "buizengeluid": feitelijk bestaat dat niet.
Elke buizenversterker die ik bouw, en elke die ik beluister, ieder in zijn eigen recht, klinkt anders.
Ook op elke andere speaker zal dezelfde buizenversterker veelal anders klinken (op die enkele uitzondering als Audio Research na, dan).
Het probleem voor jou nu is denk ik dat je zoekt naar een voor jou "prettig" of "fijn" aandoende sound, wat je blijkbaar met de jou nu ter beschikking staande versterker(s) niet kunt bewerkstelligen.
Dan staan er meerdere wegen voor je open:
#1. experimenteer met andere speakers en/of plaatsing, of de acoustiek van de luisterruimte.
#2. experimenteer met equalisers en/of DSPs (Digital Sound Processors).
#3. experimenteer met buizen- of hybride versterkers (een hybride is een buis die transistors of MOSFETs aanstuurt, of een transistorschakeling die buizen aanstuurt. Jaja, dat bestaat ook!).
En tenslotte #4: experimenteer met een expres "anders" ontworpen transistorversterker.
De eerste 2 opties zijn prima mogelijk als je geen zelfbouwer bent van electronica, immers plaatsing van speakers kost niets, en andere speakers of een equalizer of DSP (denk aan Rane of Behringer) kun je kopen en aansluiten, en dan maar fiedelen met de knoppen.
Ook acoustische aanpassingen van de luisterruimte kunnen vaak goede dingen doen, maar dan moet je wel weten hoe en wat je doet, en met welke materialen. Da's een kunst op zich, en niet iedereen wil zijn leefruimte opofferen aan het best haalbare acoustische resultaat (de WAF-factor speelt hier mee, maar ook sterk visueel ingestelde mensen kunnen een probleem hebben met de soms buitenissige oplossingen om een kamer goed "klinkend" te maken).
De 2 laatste opties zijn, alweer in mijn optiek, alleen maar mogelijk als je zelf bouwt, of je moet ontiegelijk veel geld en geduld hebben om allerlei fabrieksproducten uit te proberen.
Dan komen we aan 2 kernvragen: wat is je voorkeur qua geluid, en hoe ver reikt je kennis om zelf te bouwen?
De subvragen komen dan vanzelf:
- ad1:welke speakers gebruik je, wil je die houden of mag het iets anders worden, kan een buizenversterker die ook goed aansturen (op papier, maar ook in de practijk), zijn de speakers van je keuze wel geschikt voor de luisterruimte? En als het andere speakers worden, heb je dan nog wel een buizenversterker nodig, of kan het ook met een transistorexemplaar?
Welke muziek luister je graag naar? Welke bron?
- ad2.: kennis: kun je een schema lezen, zelf onderdelen uitkiezen en controleren op kwaliteit en klankkleur, of moet het een bouwkit worden (waarbij je dan weer vastzit aan de ontwerpkeuzes die de ontwerper heeft gemaakt, en slechts het wisselen van componenten de enige optie blijkt)?
Of ben je zover dat je zelf een versterker kan ontwerpen, weet waar je welke trucjes moet toepassen om welk effect te bereiken enz. ?
Dat laatste denk ik niet, anders had je de vraag niet zo hier gepost neem ik aan.
Ten laatste zou je eens diverse buizenversterkers te leen kunnen vragen (hetzij bij een dealer, hetzij bij een forumlid), om eens te kijken of dat werkelijk voor je doet wat je wilt?
Hierbij bied ik je aan om mijn WK-versterker eens een weekje thuis te proberen (dat kan helaas niet meteen, er zijn er meer
), of een van de andere (kleinere) buizenversterkertjes die ik heb staan.
Het lijkt misschien alsof je helemaal geen concreet antwoord van me krijgt, maar ik vind het ook erg lastig om van hier uit op te maken welke kant je uitwilt.
Feitelijk kan ik dat ook helemaal niet (niemand, eigenlijk), want dat moet je *zelf* bepalen.
Ik kan wel zeggen dat als je die en die speaker hebt, met dat en dat impedantieverloop en meer, dat je dan misschien qua technische gegevens best een bepaalde buizenbak kan aansluiten, maar of het bevalt kan ik natuurlijk nooit beoordelen.
Wat dat betreft hebben diegenen die echt hifi voorstaan, dus zo min mogelijk vervorming en kleuring van een versterker, het beslist gemakkelijker, want verreweg de meeste goede ontwerpen schoppen het een heel eind in die goede richting, zeker als je bij de iets kleinere merken als NAD en Rotel gaat winkelen.
Als je eens zou beginnen met het vermelden van welke speakers je hebt, de gegevens voorzover je die voorhanden hebt post , de maat en soort van luisterruimte (veel glas en steen, of juist veel demping met gordijnen en tapijt, of iets ertussenin), je muzikale voorkeur (iemand die graag house draait zal niet echt blij worden van een SE triodeversterker, bijvoorbeeld).
Welke bronnen gebruik je? CD en/of LP, SACD, DVD(A), of nog iets anders?
- edit speciaal voor Kees -
Natuurlijk zijn er uitzonderingen
En misschien heeft Luxjan inderdaad wel 102 dB/w/m hoorns, dan kan het natuurlijk best.
Overigens dacht ik meer aan een 2A3-tje of een 300B SET en niet direct aan een WAVAC
