Inschakelvertraging voor Plop-versterkers.

[mtb]

Sommige versterkers (bijv. met uitgangselco's) geven een in- en/of uitschakelplop, die je luidsprekers overigens meestal wel kunnen hebben, maar het is toch even schrikken en komt wat 'goedkoop' over.
Dus hierbij een ontwerp om dit te voorkomen:

Zonder (net)voeding is de uitgang van de versterker (Amp-out) via een relaiscontact (Normally Closed) belast door een 10Ω (5W-draadgewonden) weerstand, die al de in/uitschakel-ellende opneemt en niet hoorbaar is omdat de SP(eaker) dan niet aangesloten is.
Voor stereo hebben we uiteraard een dubbelpolig-wisselcontact-relais nodig.
Door het relais vertraagd in te schakelen, wordt de luidspreker (SP) niet belast door inschakelpieken en door zo snel mogelijk uit te schakelen hoor je ook de uitschakelpiek/plop niet:

De schakeling is bedoeld om buitenom de versterker te werken, zodat je die niet open hoeft te maken en werkt op de netspanning van ca. 230Vac parallel aan die van de versterker.
Zorg dus wel voor een goedgekeurd netspanningsrelais en pas op met meten aan deze schakeling!
Gebruikt wordt een standaard 24Vdc-relais, dat flink wat stroom kan schakelen met een spoelweerstand van ca. 1kΩ.
We maken een gelijkspanning uit de netspanning via C1 en R1 met D1..4, die begrensd wordt op 33Vdc door de 500mW-zeners D3 en D4.
C1 moet wel geschikt zijn voor gebruik over de netspanning!
Door de 33Vdc schakelt het relais, na de vertraging, zo snel mogelijk in, zodat je geen gekraak hoort, mede geholpen door de meekoppeling op T1 via R4.
De inschakelvertraging bedraagt ca. 0,75 sec. per μF van C3 en kan dus flink verhoogd worden, door C3 te vergroten.
Als de netspanning wegvalt, schakelt het relais binnen 0,1 sec. uit en C3 wordt ontladen via D5, dit is snel genoeg, omdat de voeding van de versterker langer aanblijft.
N.B. zie 25 oktober 2019 voor een veilige schakeling!

[mtb]

Als je de IDO wilt inbouwen in een versterker, omdat je toch al een lagere wisselspanning hebt, of als je het te 'link' vindt om 'm aan het net te hangen, kan dat natuurlijk ook:

Hier wordt een 24Vac (ca. 35Vp) voeding gebruikt en C1 kan vervallen, door R1 te verhogen kan ie ook aangepast worden voor hogere spanningen, maar let dan wel op het vermogen!
Verbind de massa van de IDO niet aan die van je versterker, maar gebruik 'm 'zwevend'!

[mtb]

Als je toch al een 24Vdc of +/-12Vdc voeding hebt, kan het ook zo:

Je hebt meer keuze wat de wisselspanning betreft, als er maar ca. 1mArms door de opto-LED/D1 loopt.
Bij 230Vrms wordt R1+R2 dus ca. 240kΩ, bij 24Vrms 24kΩ en 2x4k7Ω bij 12Vrms.
Cac is een parasitaire koppeling van de trafo en nodig voor de simulatie.
Als de wisselspanning wegvalt, hier na 2 sec, wordt C2 snel ontladen door T1 en schakelt het relais uit.

[johan283]

nice,

[mtb]

Ik kwam nog een zuinig/goedkoop relais tegen: https://www.reichelt.nl/sub-miniatuurre ... 1.html?r=1
Genoeg voor versterkers tot ca. 20W en met een spoelweerstand van 2k88Ω, zodat ie maar 8m3A trekt uit je wellicht krappe 24Vdc-voeding.

[Ah!buis]

Als je de schakeling een beetje ongelukkig inschakelt (op de spanningspiek) krijg je een stroompiek door de zeners en de diodes van wel 3A.Hoevaak dat blijft goedgaan ?
Zou toch minstens 1W zeners gebruiken en 1N400x diodes.
Voor de aardigheid nog geprobeert om het eenvoudiger te doen.
Kom ik op zoiets, maar of 't werkt
Anne

[mtb]

Ik heb dit vaak gezien in lichtnetschakelkastjes, die al jaren werken, voor R1 moet je eigenlijk een veiligheidsweerstand o.i.d. van 330Ω nemen, want 1A inrush-current kunnen de diode'tjes wel hebben.
Met 1MΩ over C1 voorkom je dat ie verkeerd om opgeladen blijft.
Anne's schakeling doet het ook prima:

Ik heb 'm aangepast voor ca.1s/10μF, C3 wordt dus ca.7x hoger dan in mijn ontwerp.
Bij een ongelukkige hoge inschakellichtnetspanning zie je geen hoge piekstroom, maar met een gelijkspanningsstap van 320V een stroompiek van bijna 1A:

De 1N4148 mag dit gedurende 1ms hebben, dus geen probleem!

[Ah!buis]

Leuk dat 't zo werkt.
R4 hoeft er toch niet in ? Maakt de "ontsteek"stroom maar groter.De vertraging zou ± 3.C3.R5 zijn.
Ik blijf m'n bedenkingen hebben voor die kleine 0,2W zeners.Lang geleden nogal wat X10 modules hersteld (via lichtnet gestuurde schakelaars en dimmers), kwam nogal 's voor; een bezweken zener.
Oorspronkelijk idee was niet met transistors maar een PUT, drie onderdelen vervangen door één.
Anne