"Gouwe Ouwe" Sansui AU-101 onder handen genomen.

[Hansanaloog]

Toen ik zo'n 20 jaar geleden in het bezit kwam van een Sansui AU-101 versterker (gevonden door een vriend bij het grof huisvuil), wist ik nog niet dat ik er uiteindelijk zoveel plezier van zou hebben.

Nu heb ik het oude "beestje" ook flink onder handen genomen: Alle elco's zijn vervangen.
De voedingselco is nu 10.000uF i.p.v 2200uF en de uitgangselco's (jawel, het is versterker
met enkelzijdige voeding) zijn nu 4700uF i.p.v. 1000uF.
Wonderlijk genoeg hadden de verwijderde elco's volgens mijn capaciteitsmeter hun waarde
en was deze nog ruim binnen de opgegeven toleranties.(best goed dus die oude Elna's)

De versterker is vermoedelijk in 1973/74 gebouwd en het is dan ook logisch dat de eindtransistors op een gegeven moment het loodje legden.

De originele 2SC1060's heb ik vervangen door TIP41C's en inmiddels doet de versterker
het al weer meer dan 14 jaar naar tevredenheid met deze torren.

De voorversterker heb ik in zijn geheel verwijderd, dus de toonregeling en platenspeler
voorversterker werken niet meer.

De potmeter is ook vervangen door een 10klog exemplaar. (dus ook geen Loudness meer)

Wat rest is dus een goed werkende eindversterker met inputselector en een "lekker" klinkende
platenspeler voorversterker waarvan ik het ontwerp uit een Marlux receiver heb gepikt.

Deze receiver had oorspronkelijk een CD-4 decoder voor quadrofonische platen en daarom
kan de voorversterker signalen tot over de 44 kHz aan.
Overigens moet ik er wel bij vermelden dat deze voorversterker het best werkt met de
originele transistoren (MT1118 van Motorola), maar ik kan ze nergens vinden, dus heb ik ze maar uit de Marlux receiver gesloopt, aangezien deze verder toch al total loss was.

Nog even iets aardigs: De eindeversterker is een "single ended" push-pull trap die klasse AB
is ingesteld en hoewel het meer klasse B dan A is, heeft de versterker maar heel weinig cross-over vervorming. Waarschijnlijk ook door het gebruik van 2 NPN eindtorren per kanaal.

De versterker heeft bij 10 Watt aan 4 ohm per kanaal een THD van ongeveer 0,5%

Tot slot nog even het schema van de door mij gemodificeerde eindversterker.

[TubeHead]

Schrok eigenlijk van de topic naam... las de Au-111.. Heel wat anders

Wonderlijk genoeg hadden de verwijderde elco's volgens mijn capaciteitsmeter hun waarde
en was deze nog ruim binnen de opgegeven toleranties.(best goed dus die oude Elna's)

Toch klopt dit vaak niet. Toch een aantal keren condensators in handen gehad die gewoon goed meten.
Qua werking deden ze het minder of helemaal niet meer.

Goed dat je bezig bent om de Sansui levend te houden ! Zijn naar mijn idee beesten van een versterkers

[Hansanaloog]

Toch klopt dit vaak niet. Toch een aantal keren condensators in handen gehad die gewoon goed meten.
Qua werking deden ze het minder of helemaal niet meer.

De 2 originele Elna uitgangselco's van 1000uF heb ik voor de proef in een + en - 15 volt
voeding met 7815 en 7915 gezet en ze presteerden net zo goed als een paar nieuwe
Philips elco's, maar ook ik heb vaker meegemaakt dat oude elco's op de capaciteitsmeter
beter presteren dan in gebruik.

Goed dat je bezig bent om de Sansui levend te houden ! Zijn naar mijn idee beesten van een versterkers

De AU-101 is dan een "beestje" , maar hij kan de huiskamer volspelen op mijn Mission 782 speakers. Zeker nu hij ook een betere laagweergave heeft!

Het vergroten van de voedings- en uitgangselco's heeft overigens geen nadelige invloed
op de stabiliteit van de versterker en de trafo, gelijkrichter en eindtorren hebben er ook
geen moeite mee.

[disco]

Meet je meer ruis op de voeding nu je de reservoircondensator zoveel hebt vergroot? De laadstroom is namelijk evenredig toegenomen waardoor de ringing van de 'tank' eveneens wijzigt. Voor zover de voedingsruis doorklinkt in de versterker (PSRR) wordt deze door de luisteraar snel verward met 'een frissere weergave' terwijl er juist sprake is van meer vervorming...

[RobertD]

Heb je plaatjes van de patiënt?

[let_there_be_sound]

Hallo,

Ik was blij verrast toen ik op zoek ging naar informatie om mijn oude AU-101 op te knappen om dit forum te vinden. Ik heb namelijk +/- 10 jaar naar een kapotte eindtrap zitten luisteren, en vond eigenlijk nog steeds dat er een mooi geluid in het oude beestje zat, daarna is ie in de kast beland omdat ik een versterker kreeg die wel goed was. Ik heb hem dus 15 jaar bewaard om hem toch ooit eens te reviseren.

En, het moment is daar!

Het was een geweldige tip (41c) dus, 4 van die dingen gehaald, erin gezet, de oude doorgemeten, en inderdaad 1 van de 4 gaf andere waarden aan.

Ik haal er inmiddels weer een geweldig geluid uit, op 1 ding na, er zit een brom in. Het lijkt erop dat ie in de voorversterker zit, als ik naar headphones schakel zijn mijn speakers stil. De brom is het ergst bij volume 0, tussen 3 en 4 is ie minder, tussen 5 en 10 is ie er ook, maar niet zo erg als op 0. Met de 2 potmeters in de eindversterkers kan ik het wel beinvloeden, maar helemaal stil word ie niet.
Wat ik ook niet helemaal begrijp is de dubbele elco voor de voeding, 1 van de aansluitingen is namelijk helemaal nergens op aangesloten.

Ik hoop dat iemand me er meer over kan vertellen.

Maurice

[RobertD]

Hoi Maurice,

Welkom hier.
Heb je een foto van die elco, en van je versterker?

[Ah!buis]

Da's wat je noemt een zééér klassiek ontwerp met een eigenaardige afwijking
De tegenkoppeling hier houdt op onder 2Hz ,als je plaat draait die niet helemaal zuiver ronddraait(niet vlak of enigzins excentisch) gaan je conussen (on)behoorlijk flodderen
Voorstel om het te veranderen,sluit R5 kort,gooi C3 en R6 eruit en zet een weerstand van 560 ohm in serie met C6.
Zo zakt de versterking onder 2Hz in elkaar .
Anne

[let_there_be_sound]

Hoi Robert,

Hier een paar fototjes van de patiënt.

[let_there_be_sound]

misschien dat jij me kan vertellen waar de potmetertjes voor zijn, behalve de brom hoor ik verder geen verschil

[let_there_be_sound]

Nog even wat extra info, de brom is duidelijk van de voeding, als ik de power off zet is de brom meteen weg, terwijl de versterker nog even doorgaat door de capaciteit van de elco.

Maurice.

[Ah!buis]

Er is meer één regeling in voor elke eindversterker,die heet P1 en is 200ohm volgens het schema.Die dient voor het instellen van de ruststroom van de TIPjes .
Wat die elko betreft,het staat er op (2) 50V... ,(1) NC ,black negative
NC staat voor not connected ofwel d'r zit niks aan,dient om het ding stabiel op de print te zetten .
Anne

[let_there_be_sound]

Hoi Anne,

Ik vind het nogal een ingrijpende verandering die je voorsteld, het andere probleem is dat de componenten die jij aangeeft idd op het schema van Hansanaloog staan, maar helaas niet zo op de print worden aangegeven..

Ik heb ook nog eens even verder gekeken op het forum, en ben erachter gekomen dat ik hier met experts van doen heb, daarom wil ik er even bij vermelden dat ik 25 jaar geleden lts elektro heb gedaan en dus wel schema kan lezen en eenvoudige schakelingen kan maken, maarveel verder kom ik niet (wil je een ford fiesta met 400pk, geen probleem ). Gelukkig heb ik wel een gezond technisch inzicht en weet ik gelukkig ook nog wat er allemaal bedoeld word, ik ben gewoon een audiofiel die zn ouwe sansuitje weer in ere wil herstellen. Ik probeer alleen wel te begrijpen hoe het ouwe beesje werkt.

Maurice.

[let_there_be_sound]

Sorry, ik had je antwoord nog niet gezien, maar klinkt heel logisch.
De p1tjes staan nu dus ingesteld op 0 ohm, Of in ieder geval uiterst naar links gedraaid, kan je me vertellen of dat goed of fout is, hij bromt nu in ieder geval niet meer, als ik tenminste niet met mn oor tegen de woofer ga hangen . Ik heb wel de indruk dat het te maken heeft met de 4 nieuwe tip41c's, met de oude 2sc1060 had ie geen brom, of in eider geval zo weinig dat het me niet opgevallen is.

Maurice.

[RobertD]

Ik heb de service manual opgeduikeld voor deze versterker.
Zoals je kunt zien is de koptelefoon uitgang verbonden met de uitgang voor de luidsprekers. Het is dus vreemd dat je daar geen brom ervaart.

Mijn vermoeden is dat het met de impedantie van de luidsprekers te maken heeft. (De versterker moet daarvoor iets harder werken en belast de voeding zwaarder die daardoor wellicht gaat brommen.)

Dit kan ook met de eindtorren te maken hebben. Kun je nog aan de originele eindtransistoren komen?
(Stuut en Bruin is deze maand nog open, dat is volgens mij je beste kans in NL)

Zelf heb ik ook zo'n versterkertje gehad. Daarvan was één kanaal echt naar de haaien, maar het goede kanaal klonk nog fantastisch.

[RobertD]

Ik zit nog even naar het schema te kijken... je moet volgens mij de kleine potmeter zo draaien dat aan de pluskant van de uitgangselco de halve voedingsspanning staat.

Meet dus eerst de voedingsspanning en regel vervolgens het knooppunt tussen R12 en C10 af op de halve voedingsspanning.

(Anne, correct me if I'm wrong...ik ben al te lang uit de transistoren.)

[let_there_be_sound]

Hoi,

Ik heb zojuist de voedingspanning gemeten (48v) en ook aan de plus van de uitgangselco (22v) en dat klopt dan wel zo'n beetje, maar, en dit is een grote maar, ik heb de potmetertjes uit de versterker gehaald en de waardes zijn compleet fout, de slechtste meet 680ohm en de redelijke meet 480ohm, het regelgedeelte gaat alle kanten op, conclusie: deze zijn compleet rot. Ik ga zo dus ff naar de electroboer om een paar andere te halen. Als ik de nieuwe heb afgeregeld laat ik weten hoe het dan is.

En ook bedankt voor de manual, geweldig toch dat bij het oude aparatuur het schema en alles erbij zit

maurice.

[Penguin]

Waarom C1 ?

10 uF elcootje?
Ingangs C om de boel te beschermen tegen DC?

Lijkt mij onnodig, indien er een iemand een ander goed argument heeft natuurlijk

[RobertD]

Op het knooppunt van C1 en de twee weerstanden staat ongeveer 1/6 van de voedingsspanning aan DC. Die wil je niet aan de uitgang van de voorliggende versterker hebben.

Qua geluidskwaliteit zou ik hier liever een MKP'tje inzetten, maar dat is een kwestie van smaak.

[Penguin]

Ik twijfelde namelijk hierover ... tekeningetje was niet echt duidelijk.
Die DC via R2 bedoel je dat? ... ben geen volleerder electriker, wil het wel begrijpen.

[Ah!buis]

Ha die Maurice,spijker op de kop ik heb idd jaren met een fiesta gereden,geen 400pk,maar een van Doorne's bak
Als die trimpotjes een te hoge waarde hebben wordt de ruststroom veel te groot,veel brom en hete TIPpen .
Vervangen,volgens schema 200 (neem maar 220) ohm,en draai ze op 0ohm.Langzaam opdraaien tot 50a100mA in de eindtransistoren (verloopt wat bij warm worden).Spanning op de emitterweerstanden verklappen de stroom
Anne

[let_there_be_sound]

Hoi Anne,

Ik heb er vandaag een paar nieuwe potmetertjes ingezet van 250ohm (electroboer had er geen van 200), heb ze meteen naar 0 gedraaid, toen ik ze een beetje opendraaide kwam de brom weer opzetten, ze staan nu dus gewoon weer op 0, de tipjes worden niet heet en de brom is alleen hoorbaar met mn oor op 5cm van de woofer, helaas heb ik daar toch een beetje een probleem mee.
Ik ben vandaag ook eens een beetje gaan experimenteren, ik heb 2 van de goede 2sc1060's genomen en in de rechter verserker gezet, ik vind ze toch mooier klinken als de tipjes, minder hoog en middentonen maar wel een warmer geluid, de tipjes klinken wat scheller, maar toen ging het fout, ik draaide de rechter potmeter op om te kijken wanneer de brom weer zou komer, ik denk iets te snel gedraaid want de zekering klapte eruit, naar 0 gedraaid, nieuwe zekering erin, en pof, weer kapot, weer 2 transistors kapot, tipjes er weer in, geen probleem meer.
Ik probeer nu nieuwe 1060's te bestellen, zodra ik die heb doe ik de potmetertjes wat voorzichtiger opdraaien.

Hoe precies verraad de spanning over de emitterweerstanden, is dat gewoon heel simpel P=UxI, of kan ik de stroom ook gewoon meten over de zekering, en is dat ook bij volume 0, daar is de brom het ergste.

Robert, op wat voor manier beinvloed een mkp het geluid t.o.v. een elco?

Ik vind dit trouwens wel erg leuk, het is een behoorlijke opfriscursus electronica sinds de LTS, en ik ga ook steeds beter begrijpen hoe mijn versterker werkt

Maurice.

[let_there_be_sound]

Ik ben net gebeld door de firma Stuut en Bruin, morgen heb ik 8 nieuwe 2sc1060's binnen.

Bedankt voor de tip robert

[Ah!buis]

De ruststroom is te meten over de emitter-weerstanden van 0,5ohm.Bij 50mA is dat dan 50x0,5=25mV.
Wat die brom betreft,zijn de elkos van de voeding nog in goeie staat
Jammer dat je die 2SC1060 besteld hebt die zijn maar kantje-wal
Met een voeding van 44V krijg je een piekspanning van rond 20V op de LS (de helft en nog wat verlies in de transistors)
8ohm geeft dan een piekstroom van 20/8=2,5A en met 4ohm 5A maar de max.toegelaten stroom van die transistors is 3A
Een TIP44 mag 6A hebben,maar omdat de stroomversterking bij grote stroom nogal afneemt kun je beter wat ruimer nemen,bijv.de TIP33,goed voor max.10A .
Anne

[let_there_be_sound]

Goed, U=IxR, de eerste formule die er op de LTS is ingestampt was ik even vergeten

Ik heb de elco van de voeding vervangen door 2 paralel staande 1000uF, daar word de brom inderdaad wel wat minder van, maar blijft prominent aanwezig (tenzij de potmetertjes op 0 staan).

Wat betreft de nieuwe torren, ze komen morgen hoe dan ook binnen, de versterker blijft dan orgineel qua geluid (dat hoop ik tenminste) en dat is uiteindelijk de reden waarom ik de versterker bewaard heb. Maar ja, mocht dit toch tegenvallen kan ik altijd nog tip33's kopen, maar zoals de versterker orgineel was vulde die mij woonkamer ruimschoots voldoende met muziek .
Ik heb er tannoi titan boxen op aangesloten, deze zijn 8ohm.

Maar ik word zo langzamerhand wel benieuwd wat voor versterker jij voor je eigen zou bouwen

Maurice.