Eenvoudig Buizen Buffertje

[Ah!buis]

De lage spanning was iets van SuperR .
Toen heb ik verteld dat een geschikte buis de 6GM8/ECC86 was maar die is vermoedelijk moeilijk te vinden en/of duur.Over de ECC88 heb ik het maar niet gehad(kan ipv 6GM8)schijnt onbetaalbaar .
Dus iets voorgesteld om het met de ECC82 te proberen,de grafieken (voor zover nog bruikbaar)zien er bij lage spanning hoopvol uit.Dan blijkt SuperR liever een gemeenschappelijke voeding te willen gebruiken,moet de nul wel aaneen.Gevolg,minder spanning voor de buis,en 't was al erg weinig
Bij wat meer spanning wordt de ECC81 mogelijk,door z'n grotere steilheid een betere kathodevolger.Maar de 12k blijft een extra belasting,dus als het toch wat meer mag zijn,vervangen door stroombronnen .
Met een UCC85 heb je voor de gloei 26V nodig,met dubbelfasige gelijkrichten krijg je dan uit een gewoon 2x24V trafotje de gloeispaning en ruim 60V,wat een luxe Kunnen zelfs de kathodeweerstanden groter,maakt stroombronnen minder dringend
Waarom geen 6,3V
De rest van de schakeling heeft niets aan die 6V ,die moet dan afzonderlijk en met veel stroom(verhoudingsgewijs)er bij gemaakt.Met een hogere gelijkspanning kan die (deels)ook voor de versterker dienen en wisselstroom in een voorversterker geeft meer kans op brom.Vandaar ook een UCC85 geen ECC85
Anne

[TubeHead]

Je zou ook een spannings verdubbelaar kunnen maken.

[IJsbier]

Vandaag de 2 *12Volt trafo binnengekregen, dus gelijk maar aan het bouwen geslagen. Hij speelt.
Het is nog een beetje een rommeltje. Eerst maar eens kijken wat het doet. Voor de behuizing heb ik de behuizing van m'n koptelefoonversterker hergebuikt.
Het begon met een gezellige (50Hz) brom. Nadat ik een extra 1000uF parallel aan de 100uF had geplaatst was die wel weg.
Zonder de 1000uF doet die 7812 het idd niet lekker, er kwam iets van 11 Volt uit, ipv 12.55Volt met de extra 1000uF. Had ik stiekem toch niet verwacht.

Nog even een snel foto'tje. Ook niet helemaal lekker: telefoon pic.

Bij het aanzetten is er wel een behoorlijk inschakelplop/brom.

[Ah!buis]

Ja die negatieve spanning is er onmiddelijk(bijna) en de buis moet opwarmen zodat de uitgang eerst een duik naar onder maakt
Je zou het zo's kunnen doen.Helemaal niks bij het aanzetten vraagt een nog meer vertraagde neg.spanning.Om dat niet in hele dikke elkos terecht te komen zou het met een extra transistor kunnen om de -spanning te verzorgen.
Anne

Schema vervangen,per ongeluk een vorige poging erop gezet

[IJsbier]

Ik was gelukkig nog niet aan het verbouwen geslagen. Ik moet de BF245A's nog bestellen. Kan ik gelijk een BC557c bestellen.
Vrijdag nog wel even snel wat metingen gedaan.

De pieken op 100, 200 en 300Hz zijn best hoog. Ik verwacht dat dit komt omdat ik maar 1000uF in de voeding gebruik.
Dus ik zal ook nog een 4700uF bestellen. Hopelijk kan ik een kleine vinden, dan kan ik hem nog onder de print verstoppen.
Wat ook nog kan is dat het aan m'n meetopstelling ligt. Ik heb Vrijdag even niet de tijd genomen om er mee te experimenteren.
Het was even snel tussendoor meten.

Gister ook nog een tijdje naar de pre-amp geluisterd, klinkt gewoon goed. Ik heb opzich geen last van de 100Hz.
Maar goed, dit was met 2 kleine Sony actieve speakertjes.

[IJsbier]

Kan wat beter (grotere belastbaarheid+versterking dichter bij 1x)met stroombronnen ipv weerstanden aan de kathodes.
Afregelen zodat de serieweerstanden(1k) iets tussen 1 en 1,5V krijgen.
Anne

Ik heb de stroombronnen (BF245A) er nu in zitten. Er staat nu 1.24Volt over de 1k weerstanden. Dat is ongeveer de bedoeling?
De 1000uF aan de ingang van de 7812 is nu vervangen door een 4700uF.

[RobertD]

Zijn de pieken op 100, 200 en 300 Hz nu minder?

1,25V over 1kOhm is 1,25mA door de buis. Een hele nette waarde.

Wanneer je die boventonen van 50Hz niet hoort, zou ik me er geen zorgen over maken. Een mooier meetplaatje kan ten koste gaan van de klank. Als je er gehoormatig last van hebt kun je ook de voedingselco van 100uF die schuin boven de 4700uF getekend staat iets groter nemen. Dan demp je ook de rimpel op de positieve voedingsspanning.

[Ah!buis]

Met Robert eens, die stroom is wel ongeveer de bedoeling.Zolang de kathodes maar minstens 0,5V boven massa zitten(liever iets meer).Hoe meer stroom hoe minder die spanning,is in feite de negatieve roosterspanning.
Wat brom betreft,heb je ook de negatieve kant van de eerste C van 100µ voor de positieve voeding naar onder verzet?(zat aan In van 7812)
En vooral is de inschakelplop er zo uit?
Anne

[IJsbier]

Eerst maar even een plaatje.

De 100Hz is zo'n 10dB lager. De 200 en 300Hz zijn ook iets lager. Helaas nog niet weg. De piekjes tussen de 100, 200 en 300Hz lijken wat erger, of vallen nu meer op.
De harmonischen van de 1kHz, zijn ook lager. Waarschijnlijk door het gebruiken van de stroombronnen.

Klank, toen ik gisteravond luisterde vond ik de klank wat scherper geworden. Metname stemmen.
Ik moet nog wat meer luisteren om er echt wat van te kunnen zeggen.

Ik heb hoor de 100Hz opzich niet, met de AP valt ie wel duidelijk op. Zeker als je THD+N aan meten bent, de 1kHz wordt dan weggefilterd, je hoort alle 'ellende' dan goed.

De spanning op de Kathodes moet ik nog even meten.

De negatieve kant van de 100uF voor de positieve spanning hangt nog aan de in van de 7812.
Ik dacht dat dat een foutje in het schema was. Ik vroeg me al af waarom die niet meer aan de in van de 7812 zat
De spanning is ook 35Volt ipv 25Volt, dus het was wel met opzet.
Ik zal dit eerst even aanpassen, dan nog maar eens meten. Ik heb nog wel een 4700uF over.
Ruimte is weer een ander verhaal.

De plop, die is er nog wel, hij is wel wat minder, ik moet nog wel even goed kijken of ik alles goed heb aangesloten.

[Ah!buis]

Er zit wel vooruitgang in,ziet er goed uit.
Minder harmonischen dan zou je zeggen minder bijprodukten in het hoog,lijkt me dat ie dan eerder minder scherp gaat klinken
Die 100µ had ik uit gewoonte aan de + van de 4700µ gezet,dan kan een lagere spanning.Maar ik bedacht me dat je zo ook de rimpel vóór de 7812 doorgeeft aan de +voeding
Als je idd een BC557C heb gevonden dan kan de 33k gerust groter (100k) om de spanning nog trager te laten opkomen (plop).
Anne

[IJsbier]

De plop is inmiddels een tik geworden. Ik had de 100uF niet goed aangesloten.
Als ik de stekker nu in het stopcontact stop dan heb ik nog een tik over en het duurt een tijdje voor dat de muziek gaat spelen.
Of wel, weer wat vooruitgang. Ik weet nog niet of de tik te hard is, ik gebruik nu een HT&K versterker, waarvan het volume niet ver open staat.
Ik heb geen BC557C, maar een BC557BZL1G gebruikt. Een B of C, zou toch niet het verschil moeten maken?

De 100uF voor de positieve voeding zit nu aan de -12.6Volt vast. De -12.6V is eigenlijk -12.55V dat zou toch genoeg moeten zijn?

De kathode spanningen, die krijg ik niet op de 0.5Volt, met de 1.25V over de 1k weerstanden had ik: -0.3V en -0.4V.
Met 0.9V over de 1k weerstanden kom ik op: 0.15V en -0.017V. Daarvoor moet ik wel het volume dicht draaien. Anders meet ik negatievere waardes afhankelijk hoe ver de volume pot openstaat.
De potmeters (geen 2k maar 1k potmeters ) staan dan op 1k. Deze moeten dus groter, maar dan gaat er wel minder dan 1mA lopen.

Qua klank lijkt het scherpe er nu af te zijn. Nu zou ik het lekker helder willen noemen.

Plaatjes ga ik morgen maken.

[Ah!buis]

De transistor komt niet zo nauw,met 33k mag het ook wel een -A zijn.De tik lijkt meer een storing door het inschakelen van de voeding,doet ie dan ook zonder buis .
De verkeerde kathodespanning is veel vervelender.Dat betekent dat de triodes,in tegenstelling met de grafieken,bij die lage spanning de stroom niet trekken.Krijg je roosterstroom,vandaar de verandering bij een ingangssignaal,er vindt gelijkrichting plaats.Zou bij Vak=15V en 1mA een -Vg van ong.1V moeten geven,dat is dan de kathode 1V boven massa (g zit aan massa).
Dwz ofwel een betere buis of spanning hoger
De 100µ aan de Uit van de 7812,ik weet niet of dat goed blijft gaan,bij laden en ontladen wordt die meegetrokken.
Toch beter helemaal vanonderen.
Anne

[IJsbier]

Helaas nog geen meet plaatjes, gister niet aan toegekomen....
De inschakeltik leek er gister niet te zijn, andere omgeving, andere versterker. Daar moet ik nog verder naar kijken.

Kathodespanning, een betere buis als in een andere ECC82, of een compleet ander type? Ik gebruik nu een (nieuwe) JJ buis.
Ik heb nog oude Philips buisjes liggen, destijds met de headphone amp vond ik die al beter klinken. Dus deze kan ik van de week proberen.
Als dat nog niet werkt, dan moet de spanning maar omhoog, het zat er al een beetje in dat dat moest gebeuren.

[disco]

Ik weet niet eens wat een "buizenklank" is ?

Simpel, het toverwoord is vervorming. een buis gooit een scheutje vervorming bij het signaal die sommige luisteraars als prettig ervaren.
(de mate waarin is natuurlijk ook van het type buis en de schakeling eromheen afhankelijk)
Een transistor doet dat niet. en als die vervormt is het niet om aan te horen...
Is een heel natuurkundig verhaal met even en oneven harmonischen (boventonen)
maar in feite komt het op het bovenstaande neer.

Dit verhaal is onvolledig en onjuist Ray. Zo bestaan grote verschillen tussen buistypen onderling, de ECC82 waarmee hier wordt geknoeid is bijvoorbeeld niet bedoeld voor audiotoepassing. Alleen als je stevige overall feedback toepast is de versterking enigszins lineair te krijgen. Je kunt dan net zo goed (slecht) een handvol BC148's nemen. Bah, transistorgeluid

[Ah!buis]

de ECC82 waarmee hier wordt geknoeid is bijvoorbeeld niet bedoeld voor audiotoepassing.

Eigenaardig kijk 's naar de gegevens van Philips hieraan gehangen
Wat betreft het instellen van die ECC82 op hele lage spanning,hier een uitvergroting van een deel uit het datablad waarover hierboven.Kun je zien waar de buis verondersteld wordt ingesteld te zijn,op het randje maar Vg wel negaief.
Kun je ook zien waarom ik de oplossing van SuperR met 7912 niet zie zitten met nog minder spanning tot gevolg.
Anne

[disco]

Wat bedoel je Anne? Je spreekt in raadsels.
Deze buis is vanwege zijn hoge vervorming (met name het grote aandeel hogere, oneven harmonischen in de vervorming) een slechte keuze om zonder overall feedback single ended toe te passen. Als met een buis een goed klinkend SE versterkertrapje moet worden gemaakt, bestaan van oudsher bekende typen als de 76 die simpel een 8-voudige spanningsversterking realiseren met THD van rond 1%.

De lineairiteit van een buis berust juist op de hoge werkspanning. Het is dan ook een merkwaardige eis aan een buizenversterker om zo'n rare lage werkspanning te verlangen. Je zakt bovendien te ver in de kromming van de curven, dat is het niet-lineaire gebied van een triode. Bepaal de afgeleide van de eerstvolgende curve (bv delta roosterspanning= 0,3 volt) en je ziet een sterk afwijkende waarde, terwijl je hier ongeveer een identieke waarde wilt zien.

[IJsbier]

Volgens mij praten jullie een beetje langs elkaar heen. Disco geeft aan: gebruik nou geen ECC82, die is niet geschikt voor audio en gaat je niet het typische buizen geluid geven. Ah!buis geeft aan: de ECC82 kan prima op een lage spanning werken. Allebei zal kloppen, denk ik. Ik kan het fout hebben.
Maar voor mij was dit een leuk project om mee te 'knoeien' omdat, 1 de spanning lekker laag is (geen eis van mij maar van TS, wel makkelijk voor mij), 2 ik nog ECC82's heb liggen, 3 om het effect van een voorversterker/buffer eens te horen (versterking heb ik niet echt nodig), 4 om eens wat te kunnen experimenteren met buizen.

@Disco, heb je wat meer details, bv een schema met een 76 buis, of een andere buis?

Iets als de "lampizator" zou voor mij een volgende stap kunnen zijn. Mijn plan is om van de week nog eens een andere ECC82 te gebruiken, dit om te zien of de kathode spanning dan wel goed is. If not, dan zou het verhogen van de voedingsspanning een optie kunnen zijn. Tot nu heb ik de behuizing van m'n koptelefoonversterker kunnen hergebruiken, dat maakte het experimenteren wel makkelijk.

Ik had de THD ook nog gemeten:

Dit is met 4700uF en de stroombronnen. Als ik het zo bekijk is de schaal misschien niet helemaal handig gekozen. Deze meting is nog niet met de 100uF aan de -12.6Volt. Het effect daarvan moet ik nog meten.

[disco]

IJsbier, net zomin een kenmerkend transistorgeluid, IC-geluid of een FET-geluid bestaat, kan er geen sprake zijn van een typisch buizengeluid. De term wordt gebezigd door gitaristen die er mee aangeven dat hun instrumentversterker op een gekende manier vervormt als hij in overdrive wordt gestuurd. Begrijp je dat? Mensen die spreken van een buizengeluid dat uit een hifi-versterker komt zijn een beetje dom, die hebben de klok horen luiden maar weten niet waar de klepel hangt.

Door het op deze manier 'experimenteren' met buizen lijkt mij een positieve ervaring niet haalbaar. Je zult de schakeling hoogstens werkend krijgen zonder brom maar de knutsel zal altijd een beetje typisch blijven klinken. Pak liever de datasheet van de 76 er eens bij en bouw deze volgens 'standaard instellingen'. Even zoeken op het web levert trouwens diverse hits voor "76 tube preamp". Als je met weinig middelen wilt beginnen kun je een oude radio of bandrecorder plunderen voor de voedingstrafo, HS-elco en EZ80 gelijkrichter. Mocht je teveel versterking hebben voor je toepassing dan kun je ook type 27 gebruiken. Mooie, betaalbare buis om eens mee te knutselen. Rare sockets? Zelf maken door wat gaatjes te boren in een stukje hardhout. Twee maal 2,5 volt in serie = 5 volt, soms aanwezig op de voedingstrafo.

[Ah!buis]

We zijn wel lekker bezig in het draadje van SuperR maar zolang er geen bezwaar gemaakt wordt
Ijsbier,voordat je alles weer veranderd,zet eerst 's 1k in serie met de regelbare 1k.Krijg je 2k zoals de bedoeling was en regel zo dat er 1/2V over staat.Kijken hoever de kathode dan boven nul komt.
Disco heeft wel gelijk,het is wat prutswerk.Bij zulke lage spanningen hebben buizen,zelfs die ervoor bedoeld,niet veel fut.
Wat de ECC82 betreft,is ongeveer een zuinige 6SN7.De vervorming ligt in de orde van 5% bij een uitgansspanning van 25Veff(gemeenschappelijke kathode schakeling).De vervorming is propotioneel aan de spanning,1% bij 5Veff,nog niet zo slecht
Dan de 76 ,als je weinig versterking nodig heb ach kom toemaar,hoewel dat kan ook op veel andere manieren
Voor een behoorlijke kathodevolger is ie,met z'n kleine steilheid,niet geschikt.De Vgk heeft een veel te groot aandeel in de uitgang.Driedubbel gevolg,voegt eigen klank(vervorming)toe,versterking ver onder 1x en een ook geen erg lage uitgangsimpedantie
De ECC82 in in hetzelfde bedje ziek,maar hier is ie vooral vanwege de lage spanning gekozen.
Anne

[SuperR]

Ik heb absoluut geen bezwaar. Ik lees met aandacht mee. Door diversen nevenactiviteiten (zoals een Visaton Clou maken met een vriend) ben ik er nog niet aan toegekomen om de buffer zelf te maken. Echter, toen de eerste creatie kwam met voor en nadelen dacht ik; ik wacht wel ff met maken totdat we er uit zijn waardoor een dergelijke brom wordt veroorzaakt.

[IJsbier]

Plaatje met de 100uF voor de positieve voeding aan de -12.6Volt vast:

De 100Hz is toch weer 10dB lager. Alleen is er wel een hoop zooi bijgekomen. Nog niet helemaal lekker dus.

Kathode spanning; Ik heb nu een andere ECC82, ipv een nieuwe JJ, een oude Philips.
Met 0.949V en 0.97V over de 1k's: 0.37V en 0.27V voor het andere kanaal op de kathode.

Ijsbier,voordat je alles weer veranderd,zet eerst 's 1k in serie met de regelbare 1k.Krijg je 2k zoals de bedoeling was en regel zo dat er 1/2V over staat.Kijken hoever de kathode dan boven nul komt.Anne

Dit moet ik nog even doen.

[Ah!buis]

Als die 0,27 en 0,37V positief zijn begint het er toch wat op te lijken,doen de ouwetjes het weer best
Maaar... de meting lijkt nergens op,zit een of andere 50Hz brom op.Zijn alle gelijkrichtdiodes in orde
Het verplaatsen van die 100µ kan dat niet doen
Anne

[Ah!buis]

Vergat Disco nog met:

Wat bedoel je Anne? Je spreekt in raadsels.

in verband met het niet voor audio bedoeld zijn van de ECC82
Misschien is dit duidelijker
Anne

[IJsbier]

zet eerst 's 1k in serie met de regelbare 1kAnne

Over de 1k: 0.57V vs 0.58V. Kathodespanningen: 0.72V en 0.62V
Als ik de kathodespanning op 0.5V afregel meet ik de volgende spanning over de 1k weerstanden: 0.69V en 0.78V.

50Hz brom, wat kan is dat ik de ringkerntrafo toch niet in de behuizing had moeten zetten.....
Dit heb ik donderdag gedaan samen met de 100uF. Dit is wat makkelijker vervoeren. Vanmiddag bij het meten heb ik er verder niet naar gekeken.
De 100Hz was lager....

[Ah!buis]

Vooral die 50Hz ! Zat op -110 en nu -90 , is 20dB =10x meer
Anne