(helaas heb ik van onderstaand proces erg weinig foto's gemaakt merk ik nu, dus de verbeelding zal even een deel daarvan op moeten gaan vangen)
Hmmm, o ja, de luidsprekers, daar zouden we het nog over gaan hebben.
Een mega belangrijke schakel in de keten.
Fabrieks luidsprekers of zelf bouwen? Dat is een simpele, als je ze zelf kunt bouwen (eventueel met hulp), beslist doen, je krijgt sowieso veel meer product voor je geld.
Ik heb tot nu toe vrijwel altijd naar zelfbouw systemen geluisterd, in combinatie met vintage tweedehands apparatuur, en het was pas een jaar of vier geleden dat ik voor het eerst besloot om gewoon een keer alles nieuw aan te schaffen, dat leek toen nog een goed idee.
Daarmee kwamen de Wharfedale Elysian luidsprekers 4 in combinatie met de Hegel H390 in mijn bezit, waarvan laatst genoemde duidelijk geen succes was, niet aan beginnen zeg maar.
De luidsprekers waren wel een succes, ik vond ze mooi en naar mijn smaak klinken.
Op deze niveaus hebben we sowieso meer met smaakverschillen te maken dan met beter of slechter.
Als je met tien man naar een audio show gaat dan staan daar vele audio ketens te spelen en veelal zal een ieder zijn eigen winnaar uitroepen, er is zeker op luidspreker gebied niet een enkel systeem als enige goede oplossing uit te roepen, daarvoor lopen onze smaken gewoon te ver uiteen, hoe saai zou de audio wereld trouwens wel niet zijn als er maar één goed luidspreker systeem zou bestaan die we dus allemaal in huis moeten halen omdat de overige systemen geen goede weergave zouden hebben.
Smaak, akoestiek en formaat van de ruimte spelen allemaal een rol.
Wat is dan mijn smaak?
Ik ga daar in een ander stuk uitgebreider op in omdat ik dat een interessant onderwerp op zich vind, maar ik zoek een zo dicht mogelijk benadering van een volledig analoge weergave zoals we die horen met een platenspeler die via een buizenversterker twee breedband luidsprekers aanstuurt, maar dan zonder de nadelen en de beperkingen daarvan.
Nogmaals, ik ga dit onderwerp later uitgebreider oppakken zodat ik dat ook duidelijker kan gaan weergeven, en ik denk dat dat interessante gespreksstof kan wezen.
Ik weet van mezelf dat ik wat prettiger luister naar luidsprekers met een wat hoger rendement en lichte papieren conussen, op de een of andere manier spelen deze in mijn oren wat makkelijker en zelfsprekender dan laag rendement luidsprekers met zwaardere conussen (ongetwijfeld spelen nog meer factoren een rol)
O, en een AMT tweeter graag! Ik heb al mijn hele leven ruzie met de SSS en FFF klanken uit dome tweeters, de één doet dat uiteraard netter dan de ander, maar dan nog. AMT tweeters hebben mij van die levenslange plaag verlost, dus laat ik daar voorlopig maar even bij blijven hangen.
Op de één of andere manier, als een luidspreker systeem voor mij een beetje boven de rest uit sprong zaten daar veelal drivers uit de Scan-speak Discovery serie in, makkelijk te herkennen aan het uiterlijk.
Niet eens dure drivers, maar gewoon netjes en degelijk gebouwd en op de een of andere manier vind ik ze altijd makkelijk en natuurlijk klinken.
Ik hoorde ze trouwens voor het eerst in luidsprekers van Blumenhofer Acoustics, inmiddels al weer even geleden.
De Wharfedale Elysian 4 luidsprekers maken ook gebruik van de Scan-speak Discovery drivers in combinatie met een (OEM) AMT tweeter, dus dat zou dan haast een combinatie moeten zijn die mij zou moeten aanspreken.
Bovendien zijn de Wharfedale luidsprekers groot en zwaar wat voor een degelijk laag fundament zou moeten kunnen zorgen, ook iets wat ik prettig vind.
Wel is het zo dat ik alleen van een strak, schoon en detail rijk laag hou waarvan je ook kunt waarnemen welk instrument het produceert. Ik hou dus absoluut niet van een whooomp en oemp bas. Het moet gaan om muziek, niet om geluid.
Nou. Bestellen dus die hap, en na zes maanden wachten was ik in het bezit van een set van deze Wharfedale Elysian 4 luidsprekers.
En ze zijn inderdaad mooi, zowel qua uiterlijk alsook qua weergave. Wel is het zo dat het mid op nog veel hoger gepositioneerde luidsprekers nog wat beter ontrafeld wordt.
Begrijp me niet verkeerd hoor, de weergave was dik in orde. Maar als je de echt hoogstaande luidsprekers op audio shows beluisterde dan was daarbij het mid gewoon nog wat gedetailleerder en mooier ontrafeld.
Hetzelfde was ook te horen op de set kleine tweeweg luidsprekers met de accuton drivers die Dre op de luisterdag in Ermelo presenteerde.
Maar het was voor mij verder geen issue, ik was vanaf dag één tevreden met de prestaties van de Wharfedale luidsprekers, en al helemaal nadat de Hegel versterker plaats maakte voor de Audio Analogue apparatuur.
Op een dag in het begin van april van dit jaar bekroop mij de gedachten dat de woofers van de luidsprekers eigenlijk nooit ingespeeld zouden zijn geraakt omdat deze nooit in beweging komen vanwege de lage volumes waar ik altijd op speel.
En of dit dan daadwerkelijk een issue is en of woofers daadwerkelijk ingespeeld dienen te worden dat weet ik niet eens echt, daar zullen anderen misschien betere antwoorden op hebben, maar het zou in ieder geval geen kwaad kunnen.
Dus het idee was ontstaan om de luidsprekers aan te sturen met een onhoorbaar lage frequentie en vanaf nul het volume langzaam omhoog te draaien totdat de woofers een gewoon werkbare uitslag zouden maken zonder overbelasting.
Dus dat deed ik, en meteen constateerde ik dat bij één van de luidsprekers de mid-driver vrolijk mee stond te wapperen en bij de ander niet. Dat hoort niet!
Mijn eerste gedachte was uiteraard dat de mid-kamer van de luidspreker in kwestie niet luchtdicht was afgesloten, maar om daar achter te komen moesten ze dus open, anders had ik dat niet gedaan trouwens.
Gelukkig mankeer ik dan ook weer niets aan mijn handen en ik weet van mezelf dat ik dat op een nette manier kan doen.
Dus de drivers gedemonteerd en inderdaad, mijn vermoeden was juist.
Ik vind het jammer dat ik geen foto's heb gemaakt, maar de lage tonen kamer houdt meteen op boven de tweede woofer, daar bevind zich de scheidingswand van de erg grote mid-kamer. Daar zit gewoon een gat in van 20mm waar de bedrading voor de mid en tweeter doorheen lopen. Dit is dan gewoon afgedicht met een prop stopverf.
In dit geval hing de prop stopverf onder het gat, dus dan is het logisch dat de mid-driver mee wappert op de bas.
Daarmee besloot ik ook de andere luidspreker te openen, ondanks dat de klacht zich daar niet voor deed, maar ik wilde dat meteen in beide luidsprekers definitief oplossen.
Tja, dan ga je automatisch toch ook verder kijken als ze dan toch uit elkaar liggen.
Een enorme mid-kamer met opvallend weinig demping.
Alles aangesloten met flut fastonnetjes die je met je pink nagel over de aansluitingen heen en weer kunt bewegen.
Kernspoelen in het bandpass filet circuit.
Mmm, Tja, ga ik hier wel wat mee of niet wat mee .....
Doen.
Ik besloot de stoute schoenen aan te trekken.
Het was nog april, dus ik was van mening dat als ik er wat mee wilde doen voor mijn operatie van 6 juni dan zou ik nu meteen in actie moeten komen.
Ik heb in de eerste instantie de scheidingsfilters omgezet naar schema's zodat het inzichtelijk werd welk component waar in het circuit zat.
Vervolgens heb ik de kernspoelen nauwkeurig opgemeten, ook qua gelijkstroom weerstand, omdat de fabrikant dat zelf nou eenmaal ook meeneemt in het filter ontwerp.
Één kernspoel staat in serie met de driver, de andere staat parallel aan de driver. Ik besluit ze beiden te vervangen.
Ook in het lowpass circuit zit een kernspoel, ook deze besloot ik te vervangen. Uiteraard ook weer voor een exemplaar met dezelfde gelijkstroom weerstand omdat daar ook de Q afstemming van de gepoorte behuizing op berekend is.
De spullen kwamen slechts langzaam binnen. De parallel spoel werd zelfs naar achter geschoven naar 6 juni, dus ik baalde al want dat zou beteken dat ik mijn luidsprekers niet voor de operatie af zou kunnen maken, maar gelukkig kwamen ze in het laatste weekend voor de operatie alsnog binnen.
Ik heb de luidsprekers dus kunnen beluisteren na alleen het vervangen van de serie spoel en later dan ook na het vervangen van de parallel spoel. Hier kom ik later een keer op terug.
Concreet, want dit verhaal wordt veel te lang, de details zullen we later uitpluizen.
1.De rechte achterwand van de grote mid-kamer heb ik aangepakt door een struktuur met foam stroken aan te brengen.
2.ik heb de mid-kamer op het gehoor beter gedempt met mooiere materialen
3. Ik heb de gaten van de mid kamers degelijk afgedicht.
4. Ik heb alle faston verbindingen vervangen voor soldeer verbindingen
5. Alle kern spoelen (3 stuks) zijn vervangen door lucht spoelen (DCR op twee cijfers achter de komma nauwkeurig)
6. In het lowpass circuit was de parallel capaciteit opgebouwd uit een deel MKP en een deel elco, daardoor durfte ik het aan om daar volledig MKP van te maken.
7. Kernspoel in de lowpass is vervangen voor een luchtdpoel (derde spoel) er komt evengoed nog erg veel stem via de woofers, dus wilde ik ook daar een luchtspoel.
8. Op de kale plekken in de lage tonen kamer heb ik wat demping aangebracht, daar kun je niet te veel aan wijzigen omdat het een gepoorte kamer is en je wilt uiteraard dat de afstemming niet merkbaar verandert
9. Alle draad gewonden weerstanden vervangen voor MOX typen van hetzelfde wattage.
Alle verdere condensatoren waren reeds MKP
Het resultaat van dit alles?
Ja Wauw! Als Wharfedale dit zelf had gedaan en in plaats van ze voor € 6400,- ze gewoon op € 6900,- te verkopen dan had je meer waar gehad voor je geld.
Wat spelen deze dingen nu zeg! En helemaal op de Audio Analogue set!
Ik zal er later verder op in gaan maar een leuke constatering wil ik er nog even aan besteden.
Tot op een jaar geleden zat ik nog naar de Hegel te luisteren met de niet gemodificeerde Wharfedale luidsprekers, iedere keer als ik op een audio show kwam, of bij iemand thuis met extreem goede spullen dacht ik altijd "gvd, wat moet ik doen om dit thuis ook te gaan horen"
Nu een jaar later hoor ik dat hoge niveau thuis met gemak.
Dit speelt de sterren van de hemel!
En heel belangrijk: geen cherry picking, niet nodig! Gewoon de muziek op shuffle, alles klinkt goed!
Als iemand bij mij thuis komt luisteren geef ik tegenwoordig gewoon meteen de tablet en de afstandsbediening af, zet zelf maar op wat je leuk vind, daar hoef ik zelf niets meer aan te doen want alles klinkt echt als muziek in de oren!
De set is clean, pc, dac , versterker en twee luidsprekers, thats it! Geen (wazige) hulpmiddelen, geen gedoe, de set staat er bij zoals hij klinkt , schoon en puur!
Misschien was dit proces glad ijs, voordat je fabrieks luidsprekers gaat aanpassen moet je echt wel weten wat je doet. Met wat ik nu hoor twijfel ik er geen moment aan dat ik er heel goed aan heb gedaan, dit speelt op een heel hoog niveau met inderdaad die mooie vergaande ontrafeling van de mid-weergave.
Ik ben giga blij!
, heb je het ook nog bij de importeur aangeslingerd?
