Purifi-drivers klinken bijzonder goed omdat ze nauwelijks last hebben van amplitudemodulatie (link). Ik was nieuwsgierig naar de kleinste van Purifi, de PTT4.0X04-NFC-01, tweedehands gekocht, die voor een beetje bas flink zal moeten trillen. Klinkt die desondanks net zo goed als een 6,5 inch versie? Met WinIsd ontdekt dat een baspoort van voldoende diameter niet gaat passen in een kleine kast, om maar te zwijgen over de interne resonanties daarvan. Met een Purifi-PR kun je ook diep gaan, al heeft dat z'n prijs: een PTT4.0PR-NF2-01 à €100.
Hoeveel bas kan ik krijgen uit dit boxje van 15 x 25 x 18 (BxHxD)? Twee parameters bepalen dat bij gegeven PR: boxvolume en extra gewicht aan de PR. Met WinISD heb ik net zolang gesimuleerd tot ik uitkwam op 3,1 liter met één PR zonder extra gewicht. Dat zou het gewenste - 6dB kantelpunt geven op 43 Hz, mooi in de buurt van de eigenfrequentie van de luisterruimte zodat de grondresonantie daarvan van 40 Hz deels gedempt zou worden. De box als equalizer. Met een kleinere box kon ik volgens WinIsd weliswaar dieper gaan, maar zou de stijlheid van de afval toenemen en daarmee het natrillen van de PR, af te lezen aan de oplopende groepslooptijd bij die natrilfrequentie. Die piekt bij 3,1 liter op 40 Hz als het niveau - 8dB is, dus dat is OK. Een kleinere box zou een lagere groepslooptijd opleveren, maar ook minder bas en bouwtechnisch de zaak ingewikkelder maken (box in box proppen). De standaard is overigens twee PR's maar ik speel geen techno en de PR kan +/- 13,7 mm aan, zat leek me (klopte).
Box gebouwd van afvalhout (spaanplaat 16 mm), intern verstevigd met hoekprofielen om de buiggolven in de oppervlaktes te dempen. Ik kan geen trillingen voelen tijdens het spelen.
Hoeveel bas komt er nu uit? Je kunt het laag op (tenminste) drie manieren meten: buiten, near-field en in-box. Buiten is mij te veel gedoe. Near-field ook: meten van de woofer en de passieve radiator moet van heel dichtbij, om de invloed van kamerresonanties klein te houden, steeds precies op dezelfde afstand van de conus (zeg 1 cm) en bij elkaar opgeteld (met REW). Meten op identieke afstand leverde mij te veel geklooi op. Dus heb ik gekozen voor measurement-in-box MiB (link), dus met de iSEMcon microfoon via een gat in de ingewanden van de box:
Handiger dan de meting te corrigeren, leek me het meetsignaal met 12dB/octaaf bij stijgende frequentie te laten toenemen door via een DSP een 2e-orde hoog doorlaatfilter met een Q van 0,707 op 400 Hz voor te schakelen. Boven de 400Hz klopt de meting sowieso niet meer bleek uit tests en theorie (interne resonanties). Omdat de geluidsdruk intern groot is de metingen op laag volume uitgevoerd (zwarte lijn):
Wat gebeurt er als ik de woofer verzwaar met sluitringen die je aan de PR kunt schroeven?
Klopt deze meting met de werkelijkheid? Daarvoor zou ik een buitenmeting moeten doen, maar dat is mij de moeite niet waard. De bas klinkt kleurrijk en lekker diep. Op een nummer van Rumer (A house is not a home) kun je mooi het basloopje in het laag volgen.
Wel klinkt de box relatief donker als je er niet voor zit, al is de weergave met het filter en de afschuining gemiddeld over een kegel met tophoek van 90 graden redelijk vlak afgeregeld. Ik vermoed dat dit te maken heeft met het wegfilteren van de relatief hoog gelegen bafflestep, waardoor de hogere bas, weinig weggefilterd, door het kleine formaat relatief luid klinkt. Grotere luidsprekers hebben daar minder last van omdat de weggefilterde bafflestep daar lager ligt. Dat laag hoor je weliswaar niet op de as, maar wel als geluidsenergie in je kamer.
.