Reparatie AKAI 20S-H33D basunit van de SR-HA102 luidspreker

[Marcel27]

Hi. Dit wordt mijn eerste klus die ik hier beschrijf. Afgelopen week heb ik een gratis AKAI luidspreker set mogen ophalen. Je weet wel, zo'n luidsprekersetje dat misschien nog iemand in zijn garage heeft staan of hangen, lelijk, onooglijk, geluid anno 1978. Vandaag zijn de schuimranden binnengekomen samen met een flesje lijm en twee papieren stofkapjes voor de woofer 20S-H33D. Helaas heb ik de tip te laat gelezen om de stofkapjes iets groter te nemen dan de aanwezige kapjes. Als je ze verwijderd beschadig je het papier en dat blijf je zien als de nieuwe kapjes plaatst. Misschien laat ik ze wel intact omdat het van die blinkende aluminium plastic kapjes zijn, zo origineel mogelijk laten. Het kan wel maar dan kost het lijmen van de rand iets meer aandacht en tijd. Een paar strookjes papier om de spreekspoel vrij te houden is eenvoudiger. Ik zie wel wat ik doe.

Ik heb moeten lachen over om de constructie en wijze van monteren van zo'n beetje alles van deze luidsprekers.

Ik houd jullie op de hoogte van de vorderingen.

[Marcel27]

Hier de eerste paar foto's van het schoonmaak proces. Voor de achterkant van de conus kun je voor de slecht bereikbare plaatsen achter de stalen steunen ook gebruik maken van een kleine schroevendraaier.

[Marcel27]

Gisterenavond is de conus aan de binnenring van de schuimring gelijmd. Ik had, zoals men als tip gaf, een flexibele magneetstrip liggen en heb deze aangepast aan de diameter van de rand en hem 12 uur laten drogen.

Vanochtend is de buitenste schuimrandrand op het chassis gelijmd. Hiervoor heb ik wat lijm in een spuit gedaan. Op die manier gaat het aanbrengen vele malen eenvoudiger. Als de hele cirkel is afgewerkt druk je voorzichtig met bijvoorbeeld de achterkant van een potlood de rand om de centimeter aan en daarna oefen je meer meer druk uit met je vingers op de rand. Werk de hele ronding op die manier af. Daarna de magnetische strip op lengte maken en deze op de buitenste ring plaatsen zodat de schuimring aangedrukt wordt op het chassis. Een spaanplaat plank dient als gewicht en is op de magneetstrip geplaatst. Na meer dan 12 uur drogen bekijk ik morgen het resultaat, daarna volgt het aanbrengen van de stofkap.

[Shadow]

Lekker bezig!

[Marcel27]

Vandaag maar eens het resultaat bekijken van het lijmwerk tot nu toe. De schuimranden zijn prachtig gelijmd over het volledige oppervlak van de rand. Ook aan de achterkant is de conus vrij goed centrisch gelijmd op enkele "overshoot" gedeeltes van ongeveer 1,5 tot 2,5 mm na. Dat komt natuurlijk door de verschuiving die het krijgt door de spacers in de spreekspoelspleet. Bij het indrukken van de conus loopt deze nergens aan, dus dat gaat goed. Wel vind ik de conusspanning vrij hoog. Ik heb geen informatie over de eigen resonantiewaarde van deze luidspreker en daar maak ik me niet druk over bij deze kwaliteit luidprekerkast.

De stofkap wordt geplaatst en afgetekend met een potlood, wel zo handig bij het aanbrengen van de lijm. Op de conus zitten nog oude pluisdelen van het verwijderen van de oude stofkap. Deze worden ook voorzien van lijm en platgedrukt zodat deze geen ongewenste trillingen geven. De stofkap wordt met schilderstape opgepakt en op zijn plaats gezet, aangedrukt en voorzien van een gewicht voor de komende 12 uur. In dit geval een klein flesje. Gebruik het meegeleverde verpakkingsschuim en plaats het onder het flesje zodat het flesje blijft staan. Neem de tijd voor het drogen van de lijm.

[SARK]

[PaulPaul]

Mooie duidelijke uitleg, ik ben alleen nieuwsgierig wat een flexibele magneetstrip is ( en waar te koop)

[Marcel27]

Het zit in de witte strip die vaak ter weerszijden van een koelkast of vaatwasser zit, die kleef je a.h.w. op de stalen kastwand en de plastic omhulling sluit de ruimte af tussen koelkast een keukenframe. Ik had er nog 2 over van een oude koelkast. Die snij je voorzichtig in de lengte in en dan trek je de flexibele strip er uit. Je kunt ze bij Bol.com en ook wel bij andere DHZ-zaken kopen en uiteraard bij keuken onderdelen websites.

[Marcel27]

Het uiteindelijke resultaat. De woofers samen met de middentoon units en tweeters. Alle weerstanden van de middentoonunits en tweeters liggen rond de 7.1 Ohm. De aansluitklemmen van de tweeters en middentoonunits zijn voorzien van Bisonkit dat tevens dient als vul- en afsluitmiddel zodat er geen lucht van de kast de conussen kan bereiken en zet ze ook vast aan het chassis. Eén aansluiting zat namelijk los.

Alles is in losse toestand getest. De volgende restauratiestap is het onder handen nemen van de 2 kasten. De achterkanten zijn met simpele houtschroeven gemonteerd zonder enige vorm van afdichtingsstrip of aansluitconnectorplaat, dus zo lek als een mandje en van enig drukkamerprincipe was geen sprake.

[SARK]

zoals men als tip gaf, een flexibele magneetstrip

Waarom specifiek een magneetstrip?

[Marcel27]

Dit was een tip van de speakerrepairshop. Ik denk dat zij als voordeel zien dat je de strip met in en uitschuiven voor elke diameter kunt instellen en de dikte is groter dan de hoogte van de opstaande rand van het luidspreker chassis zodat je er een plankje op kunt leggen met een gewicht. Het magneeteffect houdt de strip op de juiste diameter, meer niet. Aan het einde/begin van de strip bevestig ik nog een stukje plakband anders blijft de de laatste paar cm van strip "open" staan.

Maar ja, dat is mijn interpretatie van hun tip. Hij werkt in ieder geval goed. Neemt niet weg dat als je een alternatief hebt dat net zo goed werkt die moet toepassen.

[Shadow]

Dat werkt alleen met een stalen korf dus?

[SARK]

@Marcel duidelijk!
@Shadow de magneetstrip heeft geen aantrekkingskracht op de stalen korf maar is gebruikt omdat het een stevige maar flexibele verhoging is die makkelijk in verschillende diameters is in te stellen. Handig en als ik een koelkast zie staan bij het grof vuil zal ik zeker de strip er vanaf trekken!

[Marcel27]

Een update over de restauratie.

Kast
Van de bestaande luidsprekerkasten is alleen het front niet meer gebruikt. Het originele front met luidsprekers, front en doek waren 1 geheel. Het front was met een aantal bouten bevestigd en de constructie was niet luchtdicht. Het nieuwe front is uit een oude multiplexplaat gemaakt evenals het deel voor de achterkant. De originele achterkant was met een 8-tal ouderwetse houtschroeven bevestigd en het draad van de luidspreker was door een gleuf naar buiten gevoerd. Ook hier had de lucht vrij spel door de slechte afdichting. Op de originele achterkant is een extra multiplex plaat gelijmd. In de kast is nog een extra versteviging tussen de linker en rechter zijpanelen aangebracht om deze stijver te maken. Uit dun verpakkingsmateriaal zijn pakkingen gesneden voor de luidsprekerchassis. Daarna is alles geschaaft en geschuurd. De kast is een kunstzinnig samenraapsel van originele spaanplaat, multiplex en een andere voor mij onbekende houtsoort. Gezien het karakter van deze luidsprekerkasten worden deze alleen voorzien van 2 lagen kersenrode vernis die het originele materiaal nog laat zien. Ik heb nog een zelfbouwversterker (Velleman K8060) in die kleur dus dat past er mooi bij.

Filter
De originele filtercomponenten zijn gemeten en zijn goed. Het vreemde is dat de woofer een groot deel van het frequentiespectrum meekrijgt tot ver in het middengebied. De spoel voor de woofer heeft een waarde van 0,078 mH. De middentoner zet vrij laag in afgaande op de waarde van de luchtspoel. Deze spoel heeft een waarde van 0,525 mH.

Luistertest
De luistertest was bedroevend. Het laag en hoog was goed maar het middentoongebied overheerste en zorgde voor de nodige kriebels. Je kent dat gevoel wel dat meteen overgaat in irritatie en voor luistermoeheid zorgt. Dus een simpele hand voor de middentoner leerde dat deze de veroorzaker was. Ik vermoed dat ook het aanbieden van een groot deel van de middenfrequenties aan de woofer ook meespeelt. Omdraaien van de spoelen leerde dat dit geen mogelijke oplossing was.

Om dit beter te kunnen bepalen is een verzwakker toegevoegd voor de middentoner. Uit luisterproeven bleek dat 6dB verzwakking het geluidsbeeld weer een beetje in balans kwam. https://eclecticsite.be/elec/luidSpreker.htm

Ik ben nog niet helemaal tevreden over de woofer die nog een groot deel van het middengebied voor zijn rekening neemt. Omdat ik geen informatie over deze luidsprekers heb is het allemaal natte vingerwerk.
.
.Edit: tekstcorrecties.

[Shadow]

Leuk man, meestal werden die speakers speciaal ontworpen om zo goed mogelijk op elkaar aan te sluiten en zo min mogelijk onderdelen te gebruiken, de woofer kan niet anders als veel mid weergeven met zo'n spoeltje...

[Marcel27]

Na een weekend luisteren en aanpassen van verzwakkers voor de middentoner kom ik tot de conclusie dat de middentoonunit niet in toom te houden is. Het beeld dat deze middentoner oproept luistert niet prettig. Het harde agressieve nasale aspect is niet te verminderen. Uit spelen met een grafische equalizer blijkt dat er een compensatie netwerk van een spoel, condensator en weerstanden bij moet. Gezien de zeer matig kwaliteit van de middentoonunit is deze investering niet waard. Waarschijnlijk ligt het aan het papier en het afgesloten korf principe. Ik heb van een andere luidspreker nog een compleet filter, breedband unit en een dometweeter liggen. De breedbander wordt als middentoner gebruikt met zijn eigen drukkamer.

Wordt vervolgd.

[OWC]

Het vreemde is dat de woofer een groot deel van het frequentiespectrum meekrijgt tot ver in het middengebied.

Bij dit soort traditionele oudere speakersystemen is dat vrij normaal hoor.

De woofer loopt meestal door tot iets van 500-800Hz.

De enige goede manier om dit te doen, is de luidsprekers op te meten.

[Olaf Analogue]

In je tekening is het wat lastig te lezen. Maar als de spoel die in serie staat met de woofer echt 0,078 mh is dan is de woofer vrijwel ongefilterd,
Indien de spoel 0,78 mh blijkt te zijn als 6 db filter dan loopt hij ook nog altijd erg ver door.

[Marcel27]

@Olaf De spoel is opgemeten met een LRC-meter en is inderdaad 0,078 mH +/- 10% en je hebt gelijk hij loopt nog erg ver door. Ik ben al afgestapt van dit filter en midden en hoog units.

@OWC Ik werk nu met een steiler 12 db filter dat lager inzet.

[Marcel27]

Zo, vandaag resultaat 2 aan de praat gekregen. De gaten van de vorige luidsprekers zijn opgevuld en er zijn nieuwe gaten gezaagd voor de nieuwe units. De tweeter was afkomstig uit een andere onbekende luidspreker waarvan de kast een beetje te nat was geworden en de middentoonunit kwam van een JVC midi-set. De middentoner, eigenlijk een JVC breedbander, heeft een eigen drukkamer (Cappuccino bus) gekregen van ca 0,7 liter met zijn eigen demping. De tweeter is tijdelijk geklemd omdat deze geen montage gaten heeft en zal gelijmd worden. Misschien interessant om te weten is dat het filter en de tweeter bij elkaar horen.

De eerste luistertest, in mono, is erg positief. Het agressieve karakter is volledig afwezig. De stemmen van zangers en zangeressen zijn duidelijk te verstaan zonder kleuring. Mijn conclusie dat het aan de Akai middentoner lag is voor mij bevestigd. Het verbeterde filter zal natuurlijk ook daaraan meegewerkt hebben.

Een moeilijk klassiek kopstemnummer zoals "Una Furtiva Lagrima" van IZZY wordt vrij goed weergeven in vergelijking tot mijn referentie luidspreker ASW Genius 300 (D'appolito met dubbele poort belasting). Het briljante hoog en de diepe laagweergave die ik hoor bij de referentie, blijft natuurlijk achter bij deze eenvoudige drukkamer luidspreker met een 45 jaar oude Akai woofer maar het totaalbeeld is boven verwachting. Door plaatsing aan de muur of meer in de hoek kan deze nog wat verhoogd worden.

De volgende muziek is in mono beluisterd:
"Lily was here" van Dave Steward
"Going to a Town (live)", George Michael
"Una Furtiva Lagrima" van IZZ
"Forever" van Na Hoon-A
"Lovers in Paris" van Jacob Gurevitch.
"Make You Feel My Love", Adele.

Deze Frankstein luidspreker is vrij goed gelukt met deze laatste aanpassing. Tot nu toe heb ik bij mij geen luistermoeheid bespeurt.
.