Karlson

[MechanicalAnimal]

Jaja, begin is gemaakt..

hey wat leuk succes met bouwen

[Ivo]

Leuk! De Karlsson is een uniek ontwerp met hele aparte combinaties van principes. Het is geen toeval dat het werkt zoals het werkt, maar op de werkingsprincipes voortborduren blijkt ook weer niet zo makkelijk. De exponentiële opening heeft een vergelijkbaar werkingsprincipe als de klassieke hoorn, een geleidelijke opening naar de buitenlucht/gecontroleerde overgang van de akoestische impedantie bij de speakerunit naar de akoestische impedantie buiten de luidspreker. Er is ook een wetenschappelijke paper die de twee vergelijkt en concludeert dat een geoptimaliseerde pijp met karlsonn spleet vergelijkbaar efficiënt is aan een geoptimaliseerde hoorn en dat in de kleiner volume. Er is een akabak-model waarmee je dat kan simuleren en dat werkt, alleen heb ik geen vorderingen kunnen boeken in het afstemmen van zo'n spleet. Lang verhaal kort, elke vorm/verhouding die ik simuleerde leverde een raar plaatje op. Ik hoop dat iemand het nog eens makkelijk maakt om daarmee te experimenteren, want het is wel uiterst interessant.

Er is op ditaudio ook iemand die blijkbaar de Karlsson kast goed begrijpt, de combinatie van de spleet, het transmisslijn-achtige verloop, de reflexpoort, een eigen bandpass en een beetje tapped horn. Hij maakt versies met een langer transmissielijn-achtig verloop, met hele mooie simulaties. De karlsonator heeten die geloof ik. Leunt heel erg op modellen en simulaties.

Erg gaaf dat meneer Karlsson zoiets raars zolang geleden al had uitgevogeld.

[Pjotr]

De ontwerpcriteria van Karlson zijn meegegaan in zijn graf. Het werkte zoals het werkte, toeval of niet. B.t.w. de naam was Karlson, met één "s" dus!

Overigens was het oorspronkelijke ontwerp multi-functioneler dan je zou vermoeden:

Karlson.GIF (34.09 KiB) 1092 keer bekeken

Karlson bijzetttafel.GIF (34.17 KiB) 1092 keer bekeken

En hier ging Amir Bose later nog een puntje aan zuigen:

Let wel het is begin jaren '50 en stereo bestond toen nog niet

[Ivo]

Overigens was het oorspronkelijke ontwerp multi-functioneler dan je zou vermoeden:

Prachtig. Ik had ooit twee Klipsch LaScala baskasten, kubussen met reliëf zeg maar. Ik kreeg altijd commentaar dat mijn speakers (mid-hoog) op leuke bijzettafeltjes stonden.

Ik kijk af en toe naar de inefficiënte dressoirs die her en der in woonkamers staan en heb dan vrede met mijn grote bouwsels.

[Pjotr]

Toch ook wel grappig dat deze kasten op de markt kwamen toen Beranek nog aan zijn "Acoustics" bijbel aan het schrijven was (of net af had). Dus daar uit kon Karlson niet putten!

[Tom Magchielse]

Het patent van Karlson " acoustic transducer" stamt uit 1957.. Een betoog om de werking ervan beter te verklaren is in 1966 gepubliceerd door Martin C. Poppe, die het principe ter ere van Karlson de "K-Coupler" noemde.
Of Karlson het oorspronkelijk al zo begrepen had, blijft onduidelijk.

[Pjotr]

I.i.g. die plaatjes hiervoor zijn uit een brochure van Karlson Associates inc. uit 1954. Daarin staat vermeld Patent Pending. Dus waarschijnlijk was e.e.a. wel al opgeschreven toen.

[Edit]
Even gezocht. Hier staat die brochure on-line: archive.org/details/1955KarlsonSpeakerBrochure Staat i.d.d ook wat meer uitleg in, zei het niet diepgaand.

[rdv300b833]

Bij deze het formele Karlson patent erbij gehaald voor de antenne-golfpijp met bijzondere opening.
Dit is uit 1968.
Daarvoor had Karlson al zijn patent gedeponeerd voor geluidsverspreiding bij straalmotoren.

Daar zijn dus later de luidspreker-toepassingen uit gekomen. Uit die antenne-golfpijp is de K-tube uit gekomen die ik nu gebruik.

K-tubes audio

Op de foto links het origineel uitgebrachte exemplaar; rechts mijn huidige incarnatie.

Met muzikale groet,
Reinout

US3445852 Karlson.pdf

Karlson patent

(346.08 KiB) 60 keer gedownload

[Tom Magchielse]

Dit is het achtergrondverhaal van Poppe.

[Bert911]

Even een kleine update... Het schiet al een eindje op, de "gordijntjes" heb ik toch van MDF gemaakt, de rest is multiplex. De kasten ga ik bekleden met naaldvilt tapijt en dan afwerken met aluminium hoekprofielen of zoiets dergelijks, ik heb kogelhoeken besteld, eigenlijk meer zodat het er wat professioneler uitziet . De voorkant wordt matzwart, daarom ook MDF, is wat mooier af te werken en qua klank zal het waarschijnlijk niet zo veel uitmaken. Ik ben ontzettend benieuwd hoe ze klinken, en of m'n oude Sansui B1000 er nog zin in heeft .

[Bert911]

Iedereen bedankt trouwens voor de leuke reacties! Is weer eens leuk om met hout aan de gang te zijn

[Shadow]

Goed bezig!

[richard]

Goed bezig!

Zeker. De Karlson heeft ook in Ermelo zijn kunsten vertoond:
viewtopic.php?p=2043621#p2043621

Een beetje ouderwets, nostalgisch geluid.

[MechanicalAnimal]

Even een kleine update... Het schiet al een eindje op, de "gordijntjes" heb ik toch van MDF gemaakt, de rest is multiplex. De kasten ga ik bekleden met naaldvilt tapijt en dan afwerken met aluminium hoekprofielen of zoiets dergelijks, ik heb kogelhoeken besteld, eigenlijk meer zodat het er wat professioneler uitziet . De voorkant wordt matzwart, daarom ook MDF, is wat mooier af te werken en qua klank zal het waarschijnlijk niet zo veel uitmaken. Ik ben ontzettend benieuwd hoe ze klinken, en of m'n oude Sansui B1000 er nog zin in heeft .

ow wat heerlijk om te zien.....het lijken mijn oude klusfoto's wel........hartstikke leuk

[Bert911]

Jongens, ik heb compleet heiligschennis gepleegd... Ik heb 12 inch kasten gebouwd, via marktplaats heb 12 inchers op de kop getikt in Utrecht, zelf woon ik in Oirschot, kom ik daar, blijken het 15 inchers te zijn. Maar goed... Ze waren gratis, ze zijn in orde, dus ik naar huis en die dingen erin geklust onder het motto van we zien wel waar het schip strandt, jullie raden het al... Klinkt voor geen meter, ook nog niet misschien...ze stampen zo hard dat op de bovenverdieping de raampjes boven de deuren staan te trillen en dan ook nog eens nauwelijks hoorbaar laag, oftewel speaker te groot of kastje te klein. Een goede vriend van me zit ook hier op het forum, maar dan op het autoforum, heeft wat berekeningen erop los gelaten. Ik heb de kasten verlengd aan de achterzijde met daarin een extra ruimte waar nu acoustische watten in zitten. Ik heb een karlson nog nooit zo diep horen klinken, ondanks dat er een speaker in zit met een stugge ophanging. Ook gedraagt de speaker zich veel rustiger dan de andere ( ik heb er pas eentje aangepast, kan ik even vergelijken). De kleine klinkt in vergelijk met de andere veel holler. Hier alvast wat fotos van de aanpassing...

[Pjotr]

Mooi Ja, speaker en kast moeten wel bij elkaar passen. Ik heb ooit de 10" gebouwd met 10" Fane speakers er in. Klonk voor geen meter. 10" Philipsen er in et voila...

[Bert911]

Wat Reinout al zei, met karlson is genoeg te beleven, blijkt wel weer...

[Bert911]

Ik weet niet of er hier op het forum nog meer met een Karlson bezig zijn, maar ik heb ze nu beide aangepast. Wat me opvalt is dat ik best wat mid mis, kan het zijn dat het mid wordt geproduceerd door resonantie van de kast zelf? Ik had er namelijk eentje (de tweede die ik heb vergroot) eerst zonder demping gedaan, dan merk je dat ie meer mid produceert dan de gedempte. Daarna de andere op dezelfde manier gedempt, en het resultaat is verbluffend, in een grote ruimte is het net alsof er mega set binnen staat, ondanks dat er low budget speakers in zitten. Degene die ze ook bezitten of willen gaan bouwen, is dit misschien leuk om eens mee te experimenteren. Ik heb het zo gemaakt dat ik het ten aller tijde terug kan draaien in de originele versie, maar zoals het nu klinkt ga ik dat niet doen. Volgende stap is een fatsoenlijke middentoner erbij en een scheidingsfilter, eens kijken hoe dat klinkt. Qua laag en strakke klank ben ik meer dan tevreden, maar dat is voor iedereen persoonlijk, wat ik mooi vindt, vindt de andere misschien helemaal niets. Maar feit is, het bouwen en experimenteren vinden we allemaal wel mooi.

[Bert911]

[Walt]

Je hebt nu een 15 inch met een kleine piezo tweeter erbij, zo’n combinatie zal niet uitblinken qua mid. Een 15 inch zet men vaak in samen met een grotere hoorn als tweeter. Wel leuk project met die verlengde kasten en extra grote woofer. Je zou kunnen overwegen het echte 15 inch ontwerp te bouwen, en dan een grote hoorn met driver los bovenop. Weet je het merk/type van de woofers?

[Bert911]

Wat ik al zei, speakers zijn echt low budget, zijn van Sky-tec, type weet ik niet, er staat alleen 300 Watt op. Die dingen kun je overal bestellen voor een appel en een ei, maar in deze kasten doen ze het echt niet slecht, ik ben ook heel benieuwd wat ze doen als er kwalitatief betere speakers in zitten, ik weet alleen niet of m'n Sansui dat zo aangenaam vindt. Ik ben in ieder geval heel blij dat ik dit gedaan heb, de kasten zijn nu nog steeds relatief klein, maar met een groot geluid. We experimenteren gewoon verder...

[Walt]

Stuur je de piezo nog aan via een C-tje?

[Bert911]

Yep, ik weet alleen niet hoeveel farad ze zijn, ik had een setje drie weg speakers liggen waar ik ze uitgesoldeerd heb. Zonder die C was de spreekwoordelijke "tsss" erg aanwezig, met de C ertussen klinkt het wat helderder, maar ook deze tweeters zijn niet de allerduurste zeg maar.... Het is voor mij ook meer dat ik weer eens ben begonnen aan m'n oude hobby. Overigens deze tweeters kom je vaak tegen en zijn redelijk hufterproof.

[Barry2001]

Vind je het leuk Bert een demo met de Karlson’s te geven? Het is een project dat voor velen bereikbaar is, kast is goed te doen en met de drivers kun je het zo gek maken als je zelf wilt. Demo zou kunnen op een luisterdag, zie onderschrift.

[Bert911]

Lijkt me inderdaad wel leuk om dat eens te doen, ook om te zien wat anderen gebouwd hebben, maar ook om eens aan te horen wat de bouwers van mijn project vinden, positief of negatief, uiteindelijk worden we er allemaal wijzer van!