Ontwikkeling van EL34-Amp

[OpaBert]

dit gaat werkelijk professioneel

[Willy_61]

Draadboompjes ingesoldeerd:

Volgende:
- controle bedrading, biep biep
- trafoblok aansluiten
- testen

[Willy_61]

De versterker werkt, prachtig geluid maar niet beter (ook niet slechter) dan de CTA 2.1.
Morgen meer uitleg en meetresultaten, frequentie karakteristiek is voor volgende week.

[Henkjan]

De 2 draadboompjes zijn vandaag gemaakt ....

wow, dat is mooi gedaan zeg. die ga ik onthouden.

[Barry2001]

Gefeliciteerd met het resultaat Willy! Mooie versterker geworden, en helemaal af als je nog wat aan die kroonstenen doet...
Draadboom doet me denken aan vroegah, moesten dit bij een werkstuk op school doen, praktisch en strak zo!

[Willy_61]

Mooie versterker geworden, en helemaal af als je nog wat aan die kroonstenen doet...

Het enige waar ik bij deze versterker moeite mee had, was het wegwerken en zo degelijk mogelijk aansluiten van het trafoblok. Vanaf de UGT's komen draden met kern van 0,5 mm², mijn bedrading bestaat hoofdzakelijk uit silicon kabels met eveneens 0,5 mm² kern. Ik heb voor kroonstenen gekozen maar had evengoed éénrijige soldeerlijsten kunnen gebruiken, had er misschien professioneler uitgezien.

Alvorens muziek te beluisteren heb ik volgende testen doorlopen:
1. Draadboompjes met hun aansluitingen "doorgebiebt" - OK
2. Alle spanningen gecontroleerd zonder buizen - OK
3. V0 (370V) losgekoppeld en buizen geplaatst om de gloeidraden te testen en hun sturing - OK
Bij koude buizen merk je duidelijk dat de aansturing pulsgewijs verloopt tot hun weerstand een beetje normaal is.
4. V0 terug aangesloten en aangezet met alle buizen ingeplugd. Toen ik merkte dat R17 en R18 van de V0-voeding begonnen te zweten, uitgeschakeld.

5. Ik vermoedde dat de BIAS instellingen die nog moesten afgeregeld worden de oorzaak waren.
Buizen verwijderd van het linker kanaal en de lopers van de 10-turns volledig de andere kant op gedraaid (naar de -55V).
Inschakelen, geen probleem meer en mooi BIAS kunnen afregelen op 50mA.
Buizen van het linker kanaal terug geplaatst en ook daar de BIAS afgeregeld.

In volgend schema zijn de gemeten spanningen weergegeven in het rood:

De 370V komt 20V lager uit op 348V. Ik vermoed dat ik daaraan tegemoet kan komen door eventueel de 2 NTC's van 10 ohm in serie met de primaire van de ringkern, weg te laten of te halveren. Ook kan ik de vervangingsweerstand van de choke halveren naar bv. 12 ohm.

De -55V is in werkelijkheid -64V, waarschijnlijk op te lossen door R1 in de voeding te verhogen van 330 ohm naar 1K2.

[mtb]

Als je primair NTC's gebruikt, kan je R17/18 wel weg laten, dan zal de Va ook wel hoger worden.
Ik zou de -55V (-64V dus!) stabiliseren met een 56V-zener (1W3) en voor R1 1kΩ.

[Willy_61]

Als je primair NTC's gebruikt, kan je R17/18 wel weg laten, dan zal de Va ook wel hoger worden.

Ik zit ook met een lichte 100Hz brom op de achtergrond, zou dan het verlagen van de vervangingsweerstand van de choke naar bv. 12 ohm niet beter zijn, vermits de totale weerstand (weerstand + impedantie C10 voor 100Hz) voor die brom dan verkleint en gelijk ook de Va verhoogt.

Ik zou de -55V (-64V dus!) stabiliseren met een 56V-zener (1W3) en voor R1 1kΩ.

Dit lijkt me een prima idee, ga ik toepassen!

Nog een probleempje dat onder jullie waarschijnlijk herkenbaar is: wanneer ik de versterker uitzet hoor ik heel even (1 sec.) een beginnende oscillatie. Wat kan ik daar aan verhelpen?

[Willy_61]

De 100Hz-brom is opgelost: ik dacht er net aan dat de 0 van de spanningen nog steeds zwevend was t.o.v. de aarde van de kast (verbonden met de netaarde). Vanaf een 10K weerstand tussen de 0 en de kast-aarde was de brom weg.
Ik ga een 220 ohm plaatsen tussen 0 en het punt waar de kast geaard is.

De 370V die er maar 348V was, is waarschijnlijk toch geen probleem. Ik heb al mijn controles en metingen gedaan met een netspanning van 220V. Vermits de netspanning hier meestal 230V is heb ik dat ook eens getest en Va is gestegen naar 368V, dus OK.

Ik had voor deze versterker 2 sets EL34-buizen gekocht: van Electro-Harmonix en Svetlana.
Waar Svetlana het meest wordt aangeprezen, heb ik precies de indruk dat de EH-buizen iets beter klinken, alhoewel het heel subtiel is.
De voorversterker en fazedraaier zijn allen EH-buizen.

Rest me nog de -55V die nu ca. -65V is, te stabiliseren op -55V zoals Michiel voorstelde, dus R1 = 1K i.p.v. 330 ohm en een zener van 56V/1,3W over C3.

Bij het afzetten van de versterker blijft het probleempje van een soort korte "biep-plop", daar weet ik niet direct een oplossing voor, iemand ervaring mee?

Daarna kan ik volgende week afsluiten met het opnemen van de frequentiekarakteristiek.

[Ah!buis]

De 100Hz-brom is opgelost

Da's mooi, hoewel met de kast niet geaard zou je eerder een 50Hz-brom verwachten

Rest me nog de -55V die nu ca. -65V is, te stabiliseren op -55V zoals Michiel voorstelde, dus R1 = 1K i.p.v. 330 ohm en een zener van 56V/1,3W over C3.

Heb je dan last van die -65V ? Kan toch geen kwaad

Bij het afzetten van de versterker blijft het probleempje van een soort korte "biep-plop", daar weet ik niet direct een oplossing voor, iemand ervaring mee?

Probeer te achterhalen waar 't vandaan komt.ECC82 eruit en is het er nog, dan de 81 wegdoen.Vermoedelijk doet de wegzakkende spanning ergens iets onbedoeld.
De anodespanning bij V2 beetje eigenaardig, is bij V2a hoger dan V2b, zou 't omgekeerd verwachten.
Is de versterker trouwens niet wat erg gevoelig (ingang) zo met veel (voor)versterking zonder tegenkoppeling ?
Anne

[Willy_61]

Bij het afzetten van de versterker blijft het probleempje van een soort korte "biep-plop", daar weet ik niet direct een oplossing voor, iemand ervaring mee?

Probeer te achterhalen waar 't vandaan komt. ECC82 eruit en is het er nog, dan de 81 wegdoen.Vermoedelijk doet de wegzakkende spanning ergens iets onbedoeld.
De anodespanning bij V2 beetje eigenaardig, is bij V2a hoger dan V2b, zou 't omgekeerd verwachten.
Is de versterker trouwens niet wat erg gevoelig (ingang) zo met veel (voor)versterking zonder tegenkoppeling ?
Anne

De anodespanning bij V2a is lager (niet hoger) dan bij V2b, maar dat bedoelde je waarschijnlijk .

Ik heb je suggestie even uitgeprobeerd met beurtelings verwijderen van de ECC's: als ik één van de twee verwijder is de plop bij het afzetten weg, het maakt niet uit dewelke.

Wat betreft ingangsgevoeligheid, ik heb tot nu enkel getest met een CD-speler aan de ingang waarbij het resultaat zuiver is, een rijk klankbeeld. De volumeregelaar heeft nog niet verder gestaan dan iets over de helft, ga ik daar over dan klinkt het minder zuiver, oorzaak boxen of te hoge ingangsspanning? Dat moeten volgende week de scoop-metingen uitwijzen wanneer ik de frequentie- en vermogenskarakteristieken ga opnemen, daar heb ik momenteel onvoldoende plaats voor, mijn werk-tafel en -vloer liggen vol, ik moet eerst eens goed opruimen en de versterker gedeeltelijk dicht leggen, zodat ik extra ruimte krijg voor scoop e.d.

[Ah!buis]

De anodespanning bij V2a is lager (niet hoger) dan bij V2b, maar dat bedoelde je waarschijnlijk .

Ja, lager en hoger verwisseld .V2a heeft een kleinere Ra en hogere weerstand aan het rooster dan V2b, beide zijn een rede om een hogere spanning te verwachten.

Ik heb je suggestie even uitgeprobeerd met beurtelings verwijderen van de ECC's: als ik één van de twee verwijder is de plop bij het afzetten weg, het maakt niet uit dewelke.

Komt dan van de V1 want dat gaat ook door V2.Misschien C4 wat kleiner (100n) of een diode (in doorlaatrichting)in serie met R1.Houdt V1 wat langer z'n voeding.
Anne

[Willy_61]

Los van je antwoord daarnet, ik was volgende bedenking aan 't maken:

Misschien heeft de plop bij uitschakelen van de versterker te maken met het volgende: De volumeregelaar is voorzien van de aan/uit schakelaar. Deze schakelt de spanning van de TC-print uit waardoor daarna ook het relais afvalt dat de netspanning doorstuurt naar de PS-print. Misschien dat net het tijdsverschil tussen het wegvallen van de spanning van de toonregeling en t.g.v. daarvan de netspanning van de voedingsprint, tussentijds de "biepplop" stuurt naar de eindtrap. RE3 die de netspanning naar de PS-print schakelt, zal pas afvallen rond ca. 7V.

Ik heb dit eerst eens getest, dus als ik de audioverbinding tussen versterker- en TC-print onderbreek, mag ik geen plop meer horen indien de oorzaak in de TC-print zit. En inderdaad, de plop blijft dan weg.

V2a heeft een kleinere Ra en hogere weerstand aan het rooster dan V2b, beide zijn een rede om een hogere spanning te verwachten.

Dat zou ik ook verwachten. Ik ga de spanningen eens opnieuw checken met 230V als netspanning.

UPDATE 16u52:
De "plop" bij het afsluiten heeft niks te maken met tijdsverschil tussen aan/uit switch en effectief afvallen van RE3. Als ik nl. de netstekker uittrek vallen overal gelijktijdig de netspanningen weg en toch is er de plop... tenzij ik de audioverbinding loskoppel tussen TC- en AMP-print. Die moet dus ontstaan in de toonregeling.

V2a heeft een kleinere Ra en hogere weerstand aan het rooster dan V2b, beide zijn een rede om een hogere spanning te verwachten.

Ik heb de spanningen opnieuw gemeten en de eigenaardige resultaten zijn toe te schrijven aan de buis. V2 in het andere kanaal (rechter) heeft nl. te verwachten resultaten: V2-1 = 129V en V2-6 = 123V.
In het linker kanaal is dat V2-1 = 129V en V2-6 = 136V.
Als ik die buizen wissel verwisselen de resultaten mee.
Ik heb de rare buis vervangen door een reserve en nu geeft het linker kanaal V2-1 = 134V en V2-6 = 122V.

[Willy_61]

Frequentie- en vermogenkarakteristiek zijn opgenomen:

- Maximum vermogen bij 1 kHz = 25 W
- Vermogenskarakteristiek @ -3 dB = 14 Hz > 22,5 kHz

- Frequentieweergave +/- 1,5 dB = 10Hz > 22,5 kHz

De Edcor-UGT's zijn fenomenaal, vooral in het laag.
In het hoog hebben ze meer moeite met de toegepaste CFB. Ik moet bij 8 ohm belasting de schuifschakelaar op "4 ohm" zetten, een belasting komt op de UGT dan tussen S1 en S3.
Als ik bij de testen een 4,3 ohm weerstand aansluit (met de schakelaar op 4 ohm) is de frequentiekarakteristiek vrijwel hetzelfde maar vanaf ca. 8 kHz treedt dan vervorming (een lichte knik) op in de stijgende positieve helft van de sinus, tot 18 kHz waarbij de knik verhuist naar de dalende positieve helft. Binnen de eindversterker zijn alle signalen absoluut onvervormd en zuiver sinus (na C4, C3 en C7) en met nog veel overschot: ik kan de input nog verhogen zonder dat er vervorming optreedt na die condensatoren.

De klank is bijzonder goed -die kan wat mij betreft niet beter-, net zoals dat was bij de CTA2.1 met UL+CFB. Alleen was die spotgoedkope UGT blijkbaar beter geschikt voor CFB, getuige de frequentiekarakteristiek, tot > 40 kHz. Het knaagt een beetje dat deze Edcor's in het hoog niet meer overschot geven, bij gebruik met CFB.

[Willy_61]

De vorige testen waren met de EH (Electro Harmonix) buizen, deze keer met SED (Svetlana) waarvan ik in eerste instantie de klank iets minder goed vond.

Onderzoek en vergelijkingen tussen beide kanalen brachten snel aan 't licht dat één van die eindbuizen wellicht vorige week bij de allereerste test verknoeid is. Bij het onder spanning zetten van de eindtrap trokken de roosters meer dan 200mA vermits de instelpots naar de verkeerde kant stonden geregeld (naar aarde). Ook waren alle buizen reeds ingeplugd zodat het wel even duurde voor de laatste buis correct geregeld was.

2 Fouten dus: bij de allereerste test kan je beter maar 1 kanaal van buizen voorzien en de BIAS regelaars moesten volledig de andere kant uitgedraaid staan, dus weg van aarde.
De scoop was ook nog niet in de buurt (vanwege wanorde op de werktafel), zodat ik nog niet direct doorhad dat er iets fout liep met de buizen.
Nu heb ik dus de gehavende buis gedetecteerd met de scoop: de positieve helft van de output-sinus wordt op 2/3 afgeknepen.

Ik heb deze buis vervangen door een reserve en alle metingen opnieuw gedaan, deze keer ben ik wel zeer tevreden over de resultaten.
Opvallend verschil met gisteren: met de belasting van 8 ohm en de schakelaar achteraan ook op 8 ohm geeft nu het beste resultaat, in tegenstelling tot gisteren waar ik de schakelaar op 4 ohm moest zetten. Wellicht heb ik me gisteren vergist, ik kan me niet voorstellen dat andere buizen dat verschil kunnen verklaren. In elk geval, vandaag heb ik alles dubbel gecontroleerd!

- Maximum vermogen bij 1 kHz = 25 W
- Vermogenskarakteristiek @ -3 dB = 9 Hz > 24 kHz

- Frequentieweergave +/- 1,5 dB = 10Hz > 25 kHz

Deze keer ben ik dus wel zeer tevreden over het resultaat. Ook de luistertest, getuige het kippenvel dat ik kreeg tijdens het luisteren, de klank is subliem! Ik beluisterde een CD van Hooverphonic die ik anders zelden opzet omdat ik er te weinig detail in hoorde. Dat is nu wel wat anders, het is als een (goed) live optreden!

Ik ga nu nog 2 nieuwe buizen van Svetlana bestellen bij TubeTown, deels om terug reserve te hebben maar toch vooral uit nieuwsgierigheid om te weten of de karakteristieken nog wijzigen bij maagdelijke buizen die eerst geen opdoffer hebben gekregen

[transplanum]

De frequentie grafiek doet mij een beetje raar aan, ik had iets vlakker verwacht bv:

[Willy_61]

Wat je op mijn grafiek ziet zijn reële meetresultaten tussen +/-1,5 dB en bij een buizenversterker betekent dat voor mij: vlak

[transplanum]

Ahhh, duidelijk. Die van mij zijn ook reeele waarden en zijn alleen ietsje vlakker.

Wat je op mijn grafiek ziet zijn reële meetresultaten tussen +/-1,5 dB en bij een buizenversterker betekent dat voor mij: vlak

[Willy_61]

Wel ik bedoel maar dat ik voor de vorm tussen +/- 1,5 dB niet verder ga zoeken wat de oorzaak is van putjes e.d. in de karakteristiek.
Er kunnen nl. zoveel oorzaken zijn: CFB-toepassing bij een transformator die daar niet voor gemaakt is, stabiliteit van de ingangsspanning, betrouwbaarheid van de weergegeven pp-spanning door de scoop: als ik de oude scoop gebruik zit ik echt voor elke meting de "vakjes en streepjes" te tellen nu heb ik de Rigol genomen die de waarde v.d. gemeten sinus weergeeft, wat sneller is maar ik moet het maar vertrouwen.

En als die fluctuaties dan liggen binnen de +/-1,5 dB (algemeen aangenomen grens van kwaliteitsweergave) heeft het weinig zin om mijn tijd te verdoen aan iets dat ik waarschijnlijk toch niet ga vinden.
Vroeger leerden ze ons om bij laboverslagen de grafiek voor te bereiden met de waargenomen resultaten (punten) en daarna er een vloeiende lijn tussendoor te trekken met als uitleg: kleine afwijkingen zijn meestal meetfouten.

[transplanum]

Wel ik bedoel maar dat ik voor de vorm tussen +/- 1,5 dB niet verder ga zoeken wat de oorzaak is van putjes e.d. in de karakteristiek.
Er kunnen nl. zoveel oorzaken zijn: CFB-toepassing bij een transformator die daar niet voor gemaakt is, stabiliteit van de ingangsspanning, betrouwbaarheid van de weergegeven pp-spanning door de scoop: als ik de oude scoop gebruik zit ik echt voor elke meting de "vakjes en streepjes" te tellen nu heb ik de Rigol genomen die de waarde v.d. gemeten sinus weergeeft, wat sneller is maar ik moet het maar vertrouwen.

En als die fluctuaties dan liggen binnen de +/-1,5 dB (algemeen aangenomen grens van kwaliteitsweergave) heeft het weinig zin om mijn tijd te verdoen aan iets dat ik waarschijnlijk toch niet ga vinden.
Vroeger leerden ze ons om bij laboverslagen de grafiek voor te bereiden met de waargenomen resultaten (punten) en daarna er een vloeiende lijn tussendoor te trekken met als uitleg: kleine afwijkingen zijn meestal meetfouten.

oei, je bent wel heeeeel erg gauw tevreden.
Het schema ziet er best goed uit, wellicht is de trafo wat gelimiteerd?

[Willy_61]

https://www.edcorusa.com/cxpp60-ms-6_6k
specificaties van de trafo

[transplanum]

je kunt net zo goed geen specificaties geven, er staat nauwelijks iets zinnigs daar...
gelukkig kost het ook weinig maar gezien jou resultaat vermoed ik ( en dat is heel zwak uitgedrukt) dat het ook heel weinig is.

Met een beetje pech zijn de kosten met verzenden en eventuele btw/import bijna net zo hoog als een fatsoenlijke trafo als wat ik hier boven heb laten zien.

[OpaBert]

Ik vind het er heel mooi uitzien en inderdaad super laag Willy
Petje af hoor
zou willen dat ik zover al was
Maar dat gaat nog even duren er is wat tussen gekomen wat eerst klaar moet

[irribeo]

Circa -1dB voor 41Hz hier en ook voor Conradtrafootje in 2.1, (die natuurlijk flink vervormd in t laag), maar qua frequentie t zelfde, dat is beetje apart. Was die Edcor in 2.1 voor t laag niet vlakker dan conradtrafootje ?

[Willy_61]

In de CTA2.1 is de Edcor enkel getest geweest in de beginfaze van het project waar nog geen UL en zeker geen CFB werden toegepast. Nadien is er nog heel veel veranderd voor het project tot zijn einde kwam met UL+CFB. Daarbij werd een frequentiebereik verkregen van 15 Hz - 42 kHz +/- 1,5 dB met de ELA trafo, de Edcor is bij mijn weten daar niet meer aan bod gekomen.

Ik heb nog extra metingen gedaan met het linker kanaal voorzien van Electro Harmonix buizen en het rechter kanaal voorzien van Svetlana C-Wing buizen. Ik geef nu de volledige karakteristieken weer tot het punt dat de output volledig uitdooft. Tevens wordt de Rigol-scoop nu gevoed via een scheidingstrafo om 100% zeker te zijn dat er geen enkele koppeling is tussen de aarde van de scoop (de "0" van luidsprekers is niet de aarde) en die van de functiegenerator.
Voor EH-buizen zien we @ -3 dB : 7 Hz > 28 kHz

Daarna volgt een opslingering van 30 kHz tot 39 kHz om geheel uit te doven vanaf 70 kHz. Deze opslingering had ik achterwege gelaten omdat ze ver na het hoorbare gebied ligt en niks te maken heeft met oscillatie: het is een perfecte weergave zonder vervorming van de input. Volgens mij kan je stellen dat de -3 dB grens iets voor de 60 kHz ligt maar één of ander element in de versterker veroorzaakt de dip tussen 25 en 39 kHz en dat gaat niet de trafo zijn. Ik doe nog metingen achter V1 en V2 om vast te stellen af daar de dip ook merkbaar is.

Voor SED-buizen zien we @ -3 dB : 7 Hz > 26 kHz

Daarna volgt een gelijkaardige opslingering die uitdooft rond 70 kHz.