RIAA correctie (MM/MI): kanniekiezen

[Pjotr]

Ah ok. Je kunt ook overwegen om een nette MM phono pre te bouwen en voor een MC daar later een goede pr-pre voor te zetten met een 20 dB versterking.

Overigens is met op-amps een voeding lang zo kritisch niet als met discrete componenten. Hij moet wel goed zijn maar je hoeft niet het onderste uit de kan te halen zoals met een discrete ontwerp.

[rho]

Ah ok. Je kunt ook overwegen om een nette MM phono pre te bouwen en voor een MC daar later een goede pr-pre voor te zetten met een 20 dB versterking.

Dat kan ik inderdaad ook doen.
Maar als Mr Tube voor zowel MM als MC iets gaat ontwerpen wil ik best met 'm mee doen. Ik hoop daar dan een hele boel uit te leren.
Ik denk dat ik best blij kan zijn met iets dat door een ander goed ontworpen is en ook geschikt is voor MC.
Ik zou ook gewoon kunnen mee doen met het MM gedeelte.
Het ligt er een beetje aan hoeveel ik leer en of ik me zeker genoeg ga voelen om misschien zelf iets te gaan ontwerpen. Voorlopig sta ik zover niet. Ik weet dat ik ook wel zo ver stond maar ik ben ondertussen zoveel vergeten...

Overigens is met op-amps een voeding lang zo kritisch niet als met discrete componenten. Hij moet wel goed zijn maar je hoeft niet het onderste uit de kan te halen zoals met een discrete ontwerp.

Het ligt er een beetje aan wat je het onderste uit de kan noemt natuurlijk.
Denk je weinig verbetering te kunnen halen dan een voeding met LM317/337 als ik met opamps ga werken?

[Pjotr]

Denk je weinig verbetering te kunnen halen dan een voeding met LM317/337 als ik met opamps ga werken?

In principe wel. Stabiliteit is niet zo belangrijk met het voeden van op-amps, ruis des te meer en bij op-amps is locale ontkoppeling het belangrijkste. Er zijn wel mooiere en ruisvrijere stabilisators maar dat ga je niet horen. Bij discrete trappen kan dat anders liggen maar dat hoeft niet als dat goed en wel doordacht ontworpen is.

Ik kan wel eens een opzetje maken voor een MM en een ruisanalyse van het geheel. Op zich is een phono pre niet zo moeilijk en vrij recht toe recht aan. Ik heb er al aardig wat gemaakt. Maken we er "De ZBA Phono Super" van Soort cursus phono versterker ontwerpen. Mag iedereen er op schieten met zijn commentaar en als ie heel blijft is ie goed

[rho]

Je lacht wel, maar ik vind dat zo'n gek idee nog niet.

Dingen die ik me b.v. afvraag zijn:
- Wat zijn de redenen om voor een correctie in de FB van een opamp te zetten?
- Wat zijn de redenen om te kiezen voor een correctie in 2 stappen of alles in 1 trap?
- Wanneer zou je kiezen voor een passieve correctie tussen 2 versterkertrappen in?
- Hoe kies je de juiste combinatie R en C en waarom hebben bepaalde combinaties voordelen:nadelen?

...om het effe beknopt te houden.

[Pjotr]

Ik bedoelde het ook serieus en het lijkt mij ook wel leuk. Dan kunnen ook al deze vragen aan de orde komen en het hoe en waarom van een en ander.

Om alvast een voorzetje te geven:

- Wat zijn de redenen om voor een correctie in de FB van een opamp te zetten?

Met een passieve correctie heb je in totaal 20 dB meer versterking nodig omdat zo'n passief netwerk 20 dB verzwakt bij 1 KHz. Bij een correctie in de feedback blijft de lusversterking constant over een bepaald frequentiegebied: Dat resulteert in lagere vervorming op hogere frequenties.

- Wat zijn de redenen om te kiezen voor een correctie in 2 stappen of alles in 1 trap?

1/ Om de vervorming zo laag mogelijk te houden wil je de op-amps niet te veel laten versterken. Zet je er twee achter elkaar dan hoeft iedere op-amp minder te versterken dan eentje voor het geheel. Zo kan de totale vervorming lager blijven.

2/ Door het RIAA netwerk op te splitsen in 2 delen is er minder beïnvloeding van componenten onderling en is het makkelijker om met de standaardwaarden de juiste waarde te maken, dit geldt vooral voor de condensatoren.

3/ Met een correctie in 2 stappen kun je onder bepaalde voorwaarden met kleinere en daarmee kwalitatief betere condensatoren af.

- Wanneer zou je kiezen voor een passieve correctie tussen 2 versterkertrappen in?

Wanneer je meer dan voldoende versterking kunt maken, b.v. met buizen is dat makkelijker maar niet vanzelfsprekend beter. Met buizen is het ook lastiger om een RIAA met feedback te maken en zie je daar vaker een passieve RIAA.

- Hoe kies je de juiste combinatie R en C en waarom hebben bepaalde combinaties voordelen:nadelen?

De componentenwaarden hangen primair af van hun ruisbijdrage, vervormingsinvloed en de RIAA curve. Welke combinaties je kiest voor het RIAA netwerk heeft ook te maken met de ruis en vervormingsbijdrage van het RIAA netwerk zelf. Dat wil je zo minimaal mogelijk hebben. De RIAA C's en R's vervormen op zich niet maar hebben wel invloed op de vervorming (en ruis) van de op-amps. B.v. voor de vervorming wil je de op-amps zo min mogelijk stroom laten leveren, daarvoor moeten weerstanden zo groot mogelijk zijn. Voor de ruis wil je de weerstanden juist zo laag mogelijk maken. Je moet dus een zo goed mogelijk compromis zien te vinden.

[rho]

Ik bedoelde het ook serieus en het lijkt mij ook wel leuk. Dan kunnen ook al deze vragen aan de orde komen en het hoe en waarom van een en ander.

Om alvast een voorzetje te geven:

- Wat zijn de redenen om voor een correctie in de FB van een opamp te zetten?

Met een passieve correctie heb je in totaal 20 dB meer versterking nodig omdat zo'n passief netwerk 20 dB verzwakt bij 1 KHz. Bij een correctie in de feedback blijft de lusversterking constant over een bepaald frequentiegebied: Dat resulteert in lagere vervorming op hogere frequenties.

Waarom enkel op hogere frequenties? De grootste versterking vindt toch plaats bij lagere frequenties.

- Wat zijn de redenen om te kiezen voor een correctie in 2 stappen of alles in 1 trap?

1/ Om de vervorming zo laag mogelijk te houden wil je de op-amps niet te veel laten versterken. Zet je er twee achter elkaar dan hoeft iedere op-amp minder te versterken dan eentje voor het geheel. Zo kan de totale vervorming lager blijven.

2/ Door het RIAA netwerk op te splitsen in 2 delen is er minder beïnvloeding van componenten onderling en is het makkelijker om met de standaardwaarden de juiste waarde te maken, dit geldt vooral voor de condensatoren.

3/ Met een correctie in 2 stappen kun je onder bepaalde voorwaarden met kleinere en daarmee kwalitatief betere condensatoren af.

1) OK, dat is duidelijk. Maar je ziet meestal 2 trappen terwijl je de curve toch op 3 punten laat afbuigen. Waarom dan geen 3 trappen? (omdat je tussen 500Hz en 2211Hz geen versterking hebt maar eigenlijk gewoon een volger? => 1kHz = 0dB)
2) Het is dus zeker geen nadeel om die kant uit te gaan.
3) Ook alweer interessant.

- Wanneer zou je kiezen voor een passieve correctie tussen 2 versterkertrappen in?

Wanneer je meer dan voldoende versterking kunt maken, b.v. met buizen is dat makkelijker maar niet vanzelfsprekend beter. Met buizen is het ook lastiger om een RIAA met feedback te maken en zie je daar vaker een passieve RIAA.

Als we met opamps werken is dat niet echt een heel verstandige route om te volgen?

- Hoe kies je de juiste combinatie R en C en waarom hebben bepaalde combinaties voordelen:nadelen?

De componentenwaarden hangen primair af van hun ruisbijdrage, vervormingsinvloed en de RIAA curve. Welke combinaties je kiest voor het RIAA netwerk heeft ook te maken met de ruis en vervormingsbijdrage van het RIAA netwerk zelf. Dat wil je zo minimaal mogelijk hebben. De RIAA C's en R's vervormen op zich niet maar hebben wel invloed op de vervorming (en ruis) van de op-amps. B.v. voor de vervorming wil je de op-amps zo min mogelijk stroom laten leveren, daarvoor moeten weerstanden zo groot mogelijk zijn. Voor de ruis wil je de weerstanden juist zo laag mogelijk maken. Je moet dus een zo goed mogelijk compromis zien te vinden.

Het hangt dus een beetje van de gebruikte opamp af welke richting je uit gaat. Maar er zal toch wel ergens een richting zijn die je uit moet gaan wat de weerstandswaarden betreft of kan dat variëren tussen ohms en tientallen k-ohm afhankelijk van de gebruikte opamp? (dus bij elk ontwerp opnieuw te berekenen)
Ik neem aan dat er bij bepaalde opamps gewoon geen goed compromis te vinden valt. Ofwel vervormen ze teveel omdat de weerstanden te klein gekozen moeten worden om de ruis laag te houden, ofwel ruisen ze te veel omdat er te grote weerstanden nodig zijn om de vervorming laag te houden.
Vandaar de noodzaak voor een lage input-noise? Door de redelijk forse gain de benodigd is wil je de ruis eigen aan de opamp al niet te veel in het spel laten deelnemen.
Dan is de gain toch enkel de oorzaak van het aandeel ruis dat de gebruikte weerstanden genereren aan de uitgang van de schakeling, en niet de gebruikte opamp?

(ik laat mijn hersenen maar wat kronkelen )

[Mr Tube]

Hier dan een eerste ruwe opzet zoals ik het zou willen.

De MM en MC hebben ieder hun eigen input schakeling zodat je daar de beste opamp kan kiezen, het omschakelen kan plaats vinden met een shunt wat ik liever heb dan relais of schakelaars.
Feitelijk zou een enkele opamp erachter genoeg zijn maar vond juist de inverterende oplossing prettig en dan moet het twee keer om de in en uitgang in fase te houden. Ik vind de opzet om de filtering te splitsen in twee ook wel elegant, voor de kosten hoef je het ook niet te laten.

Over de voeding moeten we het nog hebben.
Temperatuurstabiliteit en nauwkeurigheid spelen haast geen rol, belangrijkste is dat de voeding geen RF en ruis heeft op de lijn.
Opamps hebben een goede PSR bij lage frequenties maar deze wordt slechter naarmate de frequentie toeneemt, HF signalen die via de voedingslijnen binnenkomen verstoren het functioneren en kunnen interfereren met het audiosignaal.
Ik ben van mening dat een goed gefilterde voeding met een gebufferde zener beter op zijn plaats is dan een LM317/337, de ruis van een 12 of 15V zener is tientalle dB lager dan van de meeste spanningsregelaars. Ik moet de eerste spanningsregelaar nog tegenkomen die lager is dan 1uV kwa ruis, ook de shuntregelaars als de TL431 zitten rond de 20uV.

Tot slot de servo aan de uitgang, soms zijn er wel eens problemen met deze schakelingen omdat de servo-opamp wat HF rommel doorlaat of produceert. Daarvoor is een filter aan de uitgang gevoegd welke dit moet tegen gaan, als opamp moet hier een FET opamp worden toegepast.

[Mr Tube]

Het hangt dus een beetje van de gebruikte opamp af welke richting je uit gaat. Maar er zal toch wel ergens een richting zijn die je uit moet gaan wat de weerstandswaarden betreft of kan dat variëren tussen ohms en tientallen k-ohm afhankelijk van de gebruikte opamp? (dus bij elk ontwerp opnieuw te berekenen)
Ik neem aan dat er bij bepaalde opamps gewoon geen goed compromis te vinden valt. Ofwel vervormen ze teveel omdat de weerstanden te klein gekozen moeten worden om de ruis laag te houden, ofwel ruisen ze te veel omdat er te grote weerstanden nodig zijn om de vervorming laag te houden.
Vandaar de noodzaak voor een lage input-noise? Door de redelijk forse gain de benodigd is wil je de ruis eigen aan de opamp al niet te veel in het spel laten deelnemen.
Dan is de gain toch enkel de oorzaak van het aandeel ruis dat de gebruikte weerstanden genereren aan de uitgang van de schakeling, en niet de gebruikte opamp?

(ik laat mijn hersenen maar wat kronkelen )

Je kan best hele lage waardes kiezen, meestal probeer ik de bronimpedanties op de ingangen van de opamp gelijk te houden. In mijn beleving heeft het geen zin om de impedantie van de tegenkoppeling lager te houden dan de impedantie van het element, ik vind 15 Ohm een mooie waarde bij een MC ingang. Verder moet je kijken of de uitgang van de Opamp in staat is om die impedantie aan te sturen, als de specs zeggen dat je 600Ohm kan sturen bij 20Vtt maak ik me daar geen zorgen. Het signaal nivo is in mijn ontwerp slechts 16mV, als zelfs bij 20VTT de vervorming binnen de marge blijft dan heb je een zeer ruime marge ingebouwd.
In de datasheet is nog een grafiek te vinden van de ruis ten opzichte van de bronimpedantie, daar zie dat boven de 10Ohm de ruis toeneemt (vond 15E nog acceptabel).
De gain maakt verder niets uit voor de ruis want het gaat om signaal en ruis verhouding meer gain = meer ruis en meer signaal. De gain heeft wel invloed op de vervormingscijfers en dat is per opamp zeer verschillend, in mijn ontwerp is de vervorming van de opamps niet meer dan 0,006% volgens de datasheets bij 20KHz. Die waardes zijn dan nog worstcase want door het lagere signaalnivo is de vervorming nog veel lager.

[Pjotr]

Ik bedoelde het ook serieus en het lijkt mij ook wel leuk. Dan kunnen ook al deze vragen aan de orde komen en het hoe en waarom van een en ander.

Om alvast een voorzetje te geven:

- Wat zijn de redenen om voor een correctie in de FB van een opamp te zetten?

Met een passieve correctie heb je in totaal 20 dB meer versterking nodig omdat zo'n passief netwerk 20 dB verzwakt bij 1 KHz. Bij een correctie in de feedback blijft de lusversterking constant over een bepaald frequentiegebied: Dat resulteert in lagere vervorming op hogere frequenties.

Waarom enkel op hogere frequenties? De grootste versterking vindt toch plaats bij lagere frequenties.

Het heeft met de eigenschap van de op-amp te maken dat de open lusversterking met 6 dB/okt afneemt. Kijk maar eens in de datasheet van een op-amp. Die afval begint meestal al bij 100 Hz. Dat betekent dat je steeds minder lusversterking beschikbaar hebt met oplopende frequentie om de vervorming te compenseren als de op-amp voor een constante versterking ingesteld staat. Daarom zie je ook bij een bepaalde ingestelde versterking de vervorming oplopen boven een zekere frequentie. Daaronder doet ie dat ook maar is het niet meetbaar.

Zet je nu een C over de opamp voor de frequentie correctie van de RIAA dan laat je de totale op-amp schakeling steeds minder versterken met oplopende frequentie. De lusversterking (binnenin de terugkoppel lus) blijft dan over dat gebied constant en neemt niet af als zoals bij constante versterking. Met name op hogere frequenties is dat een voordeel voor de vervorming: De op-amp houdt a.h.w. meer adem over om vervorming te compenseren.

Het klopt dat je op de lage frequenties de meeste versterking nodig hebt maar daar heeft de op-amp ook voldoende open-lusversterking om dat goed aan te kunnen.

Ik zal a.d.h. van simulaties de overige vragen wel aan bod laten komen. Dit vereist toch wat meer theoretische kennis. Al blijft dat ook een stuk intuïtie en ervaring wat het beste past.

[Mr Tube]

Ik heb nog even zitten nadenken over de voeding:

Het verbruik per kanaal met mijn schakeling ligt tussen de 50 en 60mA.

Simulatie met de door mij al vaker toegepaste 3 voudige RC filtering vanuit een 2x 18VAC kom ik met simpele zener oplossing op een rimpel van 3uVrms uit, de zeners moeten dan wel 1,3W zijn! Ik ben uitgegaan van 3x 4700uF Elco's en weerstanden van 47E, Om de HF rommel ook nog weg te krijgen vind ik het verder wenselijk om nog een gewone condensator van 4,7uF en een keramische 100nFparallel over ieder ELCO te plaatsen.
Natuurlijk locale ontkoppeling bij elk IC

dit voor elk kanaal en spanningsrail levert toch 12 Elco's op!

Een mooi resultaat voor een voeding zonder spanningsregelaars of transistoren

PS de zener is in de simulatie niet meegenomen, de rimpel kan dus nog lager uitvallen in de praktijk.

[rho]

@Mr Tube: Even de 3 eerste vraagjes ivm je schema.
1) Zet je op deze manier niet de ruis van de 1k weerstand (x32) op de ingang van de RIAA correctie als je de MM ingang gaat gebruiken? (en de ruis van de 47k weerstand (x4) als je de MC ingang gebruikt) Waarom dan geen schakelaar er tussen?
2) Kan je die servo even uitleggen? Ik ben niet echt bekend met de schakeling.
3) Kan je toelichten hoe je de waarden in de RIAA correctie hebt berekend?

In grove lijnen snap ik de opzet van je schema dus wel en ik vind het een goede ideeën (voor zover ik dat op dit moment kan inschatten), dus ik voel me meer en meer geroepen om lekker mee te doen met je project.

I.v.m. de voeding: Ik heb de pagina's op tnt-audio eens gelezen. Heb je daar het idee van de zeners vandaan?

@Pjotr: Laat die simulaties maar komen. Wat we niet snappen vragen we wel en wat we wel snappen dat hebben we dan maar mooi weer bijgeleerd.

[Pjotr]

Als ik wat tijd heb komt het wel. Ik zal van het weekeind eens even kijken.

[Mr Tube]

@Mr Tube: Even de 3 eerste vraagjes ivm je schema.
1) Zet je op deze manier niet de ruis van de 1k weerstand (x32) op de ingang van de RIAA correctie als je de MM ingang gaat gebruiken? (en de ruis van de 47k weerstand (x4) als je de MC ingang gebruikt) Waarom dan geen schakelaar er tussen?
2) Kan je die servo even uitleggen? Ik ben niet echt bekend met de schakeling.
3) Kan je toelichten hoe je de waarden in de RIAA correctie hebt berekend?

In grove lijnen snap ik de opzet van je schema dus wel en ik vind het een goede ideeën (voor zover ik dat op dit moment kan inschatten), dus ik voel me meer en meer geroepen om lekker mee te doen met je project.

I.v.m. de voeding: Ik heb de pagina's op tnt-audio eens gelezen. Heb je daar het idee van de zeners vandaan?

@Pjotr: Laat die simulaties maar komen. Wat we niet snappen vragen we wel en wat we wel snappen dat hebben we dan maar mooi weer bijgeleerd.

1- achter de eerste opamps zitten voor de 680E weerstanden jumpers die je kan plaatsen, op die manier schakel je tssen MM en MC, kan daar ook een schakelaar monteren maar ik heb slechte ervaringen met schakelaars en relais op dat lage signaalnivo. Verder zil je voor het omschakelen met een schakelaar op het front rekening moeten houden met schakelklikken, dat vereist heel wat extra maatregelen om dat goed te doen. Deze oplossing is meer van apparaat uitzetten en de instellingen maken en da pas weer aanzetten, bij mm plaats je een jumper en bij MC 2jumpers en zo heb je toch een soort schakelaar.

2- De servo regelt de DC offset op de uitgang naar nul, deze is enkel actief in het gebied beneden de 1 a 2Hz.

3- De waardes zijn overgenomen van Douglas Self en gescaled, het kan geen kwaad om dit nog na te rekenen en te simuleren. Het gaat hier om een eerste ruwe opzet!

De voeding heb ik niet van TNT, het is meer geinspireerd door Ron Sutherland en BAT die dezelfde technieken gebruiken. Daarnaast hebben we veel onderzoek gedaan naar spanningsregelaars en ook de test bestudeerd van referentiezeners op DIY Audio, daar hebben we in de test gelezen hoe ruisarm bepaalde types zenerdiodes zijn. Al deze gegevens bij elkaar hebben geleid tot de voedingsopzet, het zal me niet verbazen als er meerdere Audio specilisten tot dezelfde conclusie zijn gekomen en PSU designer van Duncan amps is een prachtig hulpmiddel om deze dingen te simmuleren. Ook het buizen verleden waarin ik veel met CRCRC netwerken te maken had is van invloed op het tot stand komen van deze voedingschakelingen.

[rho]

1) Ja, het klopt natuurlijk wel dat je best geen schakelaar gebruikt als je phono-pre aan staat. Vandaar dat ik die dan ook op de achterkant zou zetten; Het is maar dat je dan je toestel niet moet open schroeven om de instellingen te doen. Ik zou persoonlijk niet op het idee komen om effe te gaan schakelen als het toestel aan zou staan. Maar ik kan de gedachte achter de jumpers zeker wel volgen.

2) Ik denk dat ik 'm snap, maar ben niet helemaal zeker. Ik heb ondertussen " Op-amps for everyone" nog eens uit de kast gehaald. Nu nog voldoende tijd vinden om er in te lezen. En net heb ik "handbook of operational amplifier applications" ook nog gevonden.

3) OK, daar zal dan later waarschijnlijk nog op terug gekomen worden.

Ter info zet ik hier even de link naar het TNT artikel neer waar ik naar refereerde: http://www.tnt-audio.com/clinica/regula ... se1_e.html
Vooral pagina 3 en 4 hebben dan betrekking op zeners.

[Mr Tube]

Ik zal dat TNT artikel ook eens gaan lezen als ik daar tijd voor kan vinden, vind het wel interessante materie.

Wat de servo betreft nog het volgende.

De schakeling is DC gekoppeld en zal met zijn enorme gain op de laagste frequenties dus een flinke DC offset hebben op de uitgang, dit kun je wegwerken met een koppelcondensator of met een servo schakeling die actief de uitgang naar nul regelt. De servo vergelijkt de uitgang met de signaalground en stuurt een spanning op de laatste versterkertrap om de uitgang naar nul te sturen, dit doet hij op de + ingang omdat de servo zelf inverteert.
Het gebruik van een servo staat ter discussie tussen de diverse audiofielen maar zolang dit soort schakelingen voorkomen in de duurste en mooiste Highend apparatuur zoals DCS en Accuphase dan heb ik niet direct een reden om daaraan te twijfelen.

De schakeling zal nog zeker gefinetuned worden.

[rho]

OK, dan had ik de servo wel redelijk goed begrepen.

Ik heb het niet zo op die "high-end" audiofielen die over bepaalde schakelingen gaan zeuren. Meestal zonder enige gegronde reden of zonder enig verifieerbaar argument aan te dragen. "Dat klinkt niet, dat hoort toch iedereen." kan mij nooit overtuigen.
Van mij mag die servo er dus mooi in blijven, of er moeten hier goed gefundeerde argumenten worden aangedragen die me dan toch naar een C doen grijpen.

[Pjotr]

Dan wel een technisch nadeel: Zo'n servo moet heel langzaam werken om geen invloed op het geluid te hebben. Hij zit wis en waarachtig wel in de tegenkoppellus en er gaat ook signaal doorheen. Het duurt best lang bij het aanzetten voordat er geen DC meer op de uitgang staat.

Je hebt toch een high pass nodig op ca 10 Hz - 15 Hz om de rumble te onderdrukken. Dus wat is er tegen om gewoon een koppel C te gebruiken om dan maar eens niet-audiofiel te doen

[Mr Tube]

Ik heb een aantal jaren geleden wat proefjes genomen met een servo schakeling, wat ik gemerkt heb is dat eerste instantie de schakeling inderdaad onverklaarbare negatieve invloeden heeft op de geluidskwaliteit. Het wisselen van Opamps geeft daar zeker verschillen in maar het bleef vaag waar het vandaan kwam totdat bleek dat deze gevoelig was voor GSM signalen, ook was er soms extra ruis hoorbaar. Deels lag de oorzaak in het feit dat het op gaatjesprint was opgebouwd dus een goed printontwerp met groundplane moet een verbetering geven, verder heb ik vanaf dat moment in de uitgang van de Opamp een laagdoorlaatfilter ondergebracht met puur als doel het filteren van het regelsignaal. Zo voorkom je dat er allerlei bijproducten van de servo opamp de zaak kunnen verstieren, verder gebruik ik bij voorkeur ook een goede opamp voor de servo hoewel merken als DCS daar gewoon een TL071 inzetten.... dat kan dus ook. Ik heb een voorkeur voor een FET opamp als servo vanwege de lage inputbias, anders krijg je afwijkingen door deze biasstroom in die hoogohmige weerstanden.

[rho]

Nice, technische tegenargumenten.
Mr Tube, heb je misschien simulatie- of meetresultaten? Dat zou mega-interessant zijn.

[Ah!buis]

Het gaat me geloof ik wat boven m'n verstand hier
Een soortelijke weerstand die tegenargumenten in zuid-Frankrijk zoekt
En dan een meester tandpasta of zo die iets mega-achtigs zou moeten,dacht dat het tegnwoordig tera-iets moest zijn
Of ligt het aan mij,een pikketanisie teveel op
Anne

[Mr Tube]

Nice, technische tegenargumenten.
Mr Tube, heb je misschien simulatie- of meetresultaten? Dat zou mega-interessant zijn.

Geen simulatie of meet resultaten, toendertijd hadden we gewoon een probleem met een servoschakeling en zijn daarom gaan meten. Dat heeft geleid tot bepaalde inzichten, toen opgelost met een betere opamp (OP134) en later standaard een laagdoorlaatfilter opgenomen aan de uitgang om de servo voor HF en ook audiosignalen los te houden van het signaalpad. Het laagdoorlaat filter doet niet mee in het regel cirquit omdat de RCtijd vele malen korter is dan van de servoschakeling zelf.

Het duurt inderdaad even voordat de Offset op de uitgang nul is na inschakelen, dat zou met een mute relais opgevangen kunnen worden.

[Pjotr]

Ja, dat kan allemaal wel maar wat betreft dit?

Je hebt toch een high pass nodig op ca 10 Hz - 15 Hz om de rumble te onderdrukken. Dus wat is er tegen om gewoon een koppel C te gebruiken?

Voor de C in de servo schakeling moet je tenslotte ook een hele goede nemen. Nu heb je een op-amp extra in de feedback en zoals je al gemerkt hebt moet die van goede kwaliteit zijn.

Een relais aan de uitgang is sowieso een goed plan om in/uit schakel klikken te voorkomen. Maar niet alleen aan de uitgang, een korstsluitrelais aan de ingang is ook nuttig om grote stromen bij in/uit schakelen door het element te voorkomen. Een MM kan wel wat hebben maar een MC niet.

[Mr Tube]

Eerlijk gezegd heb ik een highpassfilter nooit gebruikt, de Phonomena heeft die ook niet (is ook servo geregeld). Ook heb ik er nooit behoefte aan gehad bij het draaien van LP's, de hele set was geheel DC gekoppeld van element tot luidspreker.

Het kan natuurlijk wel maar dan zijn er de volgende aandachtspunten.

Ik gebruik niet graag koppelcondensatoren als hoogdoorlaatfilter zolang de navolgende impedantie variabel (zoals aan de uitgang) kan zijn en een filter wil ik juist duidelijk definieren.
Dan kan de koppel condensator tussen twee trappen in komen waar de impedanties wel vast zijn maar dat zijn vrij lage impedanties waardoor flinke condensatoren nodig zijn.

Als er een subsonicfilter in moet komen dan stel ik toch voor om er een extra opamp voor in te zetten en dan ook 2e orde te filteren, in dat geval kan de servo inderdaad vervallen.

[Pjotr]

Ja dat ben ik wel met je eens. Overigens kun je het beste een rumble filter plaatsen helemaal aan het begin. Dan veroorzaakt die rumble de minste IM omdat dan de rest van de schakeling de rumble niet versterkt.

Je kunt hem ook met die servo maken (1e orde) door de integratie condensator veel kleiner te maken. Dan moet de op-amp wel van top kwaliteit zijn (LM4562/AD8671 ozi) en de condensator ook. Maar die C wordt dan echt veel kleiner en kan van top kwaliteit zijn dan. De integratie weerstand kan dan ook kleiner worden zodat een bias off-set klein kan blijven.

Een 1e orde rumble is niet strikt noodzakelijk maar voorkomt wel veel ellende bij BR kasten. En je bent dan gelijk van de traagheid van de servo af.

Overigens is mijn ervaring dat off-set zo weinig drift over de tijd en temperatuur dat je dat ook eenmalig prima met een potmeterje kun weggregelen.

[Mr Tube]

1 Aan het begin plaatsen is gunstig inderdaad maar met daarachter geplaatste versterkertrappen is de servo of koppel C's aan de uitgang niet overbodig.

2 Dat is best wel een goed idee volgens mij, een FET opamp blijft wel wenselijk volgens mij.

3 Tja... ik draai al een tijd niet meer met BR...