Rendement, versterkervermogen en SPL op de luisterplek

[b_force]

Laat ik het dan anders verwoorden.

Waarom zou je de uitkomst laten afhangen van een theoretisch model - waarvan je weet dat het praktisch nooit goed uitkomt-, terwijl je praktisch alle benodigde gegevens prima kunt meten (en je dus ook zeker weet dat je uitkomst goed is)?

[bertor]

Nee, dat is helemaal niet hetzelfde beestje.
Het gaat er om dat je een zo nauwkeurig mogelijk eindresultaat krijgt en nog veel belangrijker waar je eventuele fouten zouden kunnen liggen.
Die fouten wil je minimaliseren natuurlijk.

Zoals ik net al schrijf blijkt jou methode niet helemaal te lopen volgens de standaard methoden.
Ik betwijfel het dan ook of het wel allemaal klopt. (ik vind sowieso de waardes erg hoog namelijk).

Welke waarden vind je hoog? De gemeten rendementen?

Ok, duidelijk.
Dan ben je duidelijk appels met peren aan het vergelijken
De eengetalswaardes die je in de literatuur vindt, zijn dus de gesommeerde niveaus bij elkaar.
Dat klopt ook hoe je praktisch meet met een geluidsmeter, die integreert namelijk (en dus sommeert).

Makkelijkste is zulke metingen gewoon in tertsen te zetten of direct in een 1 getalswaarde te meten (geluidsmeter).
Je bent toch niet in details (pieken/dalen) geïnteresseerd, maar naar het niveau op dat moment.

Volgens mij klopt de calibratiemethode van REW gewoon, zoniet dan hoor ik graag in detail waar het niet klopt. Dus ik zou zo zeggen, downloaden die hap en ermee stoeien

EDIT: Toch even hier op ingaan, want nu begrijp ik je pas:

Makkelijkste is zulke metingen gewoon in tertsen te zetten of direct in een 1 getalswaarde te meten (geluidsmeter).
Je bent toch niet in details (pieken/dalen) geïnteresseerd, maar naar het niveau op dat moment.

In die Dolby literatuur staat dat het niveau op de luisterplek op 85 dB(C) moet worden afgeregeld met een -volgens mij- breedbandig signaal (roze ruis) met een sterkte van -20 dBFS RMS. Dan meet je met een SPL meter inderdaad het gemiddelde niveau. Dus mijn redenatie is dat een pieksignaal 20 dB boven die 85 dB ligt, dus op 105 dB. De mid heeft dus een hogere spanning nodig om een sinus bij 105 dB weer te geven bij 200 Hz dan bij 1000 Hz. Hij is immers veel efficienter, gevoeliger zo je wilt, bij 1000 Hz dan bij 200 Hz.

In een nomale situatie zou je de SPL meter gebruiken bij een speaker die al vlak meet, dan is de SPL waarde voor elke freqeuntieband/terts gelijk. Ik gebruik de SPL meter enkel en alleen om de meetmic/REW te calibreren, verdere analyse doe ik op basis de metingen die zijn gedaan met REW. Dan ben ik juist wel geinteresserd in details als dalen omdat ik daamee het minimaal benodigde versterkervermogen (spanning) kan bepalen.

[bertor]

Laat ik het dan anders verwoorden.

Waarom zou je de uitkomst laten afhangen van een theoretisch model - waarvan je weet dat het praktisch nooit goed uitkomt-, terwijl je praktisch alle benodigde gegevens prima kunt meten (en je dus ook zeker weet dat je uitkomst goed is)?

Welk theoretische model, die van die propagatieverliezen? Ik geef toe dat die aanname niet correct was en ik zal voor het hoog eigenlijk ook nog e.e.a. moeten bepalen, al is het voor de vermogensvraag irrelevant want de UcD180 komt al op het hoog

[b_force]

Sowieso is de kalibratie van REW hoogst ongebruikelijk.
Grootste bezwaar is simpelweg dat het op deze manier heel erg onnauwkeurig is.
Ik snap dan ook echt niet dat ze een ruis gebruiken.
Een methode die veel nauwkeuriger is, is een sinus aanbieden op 1kHz.
Daarvan weet je vrij zeker dat die op een vrij nauwkeurig niveau is bij een geluidsmeter.
Daarnaast kun je 1kHz in alle standen gebruiken (ligt namelijk allemaal op 0dB).

Ik heb hier trouwens een 2e hands B&K kalibrator (die ik vervolgens nog eens extra getoetst heb op een zogenaamde klasse-0 geluidsmeter).
Ik kijk wel uit om met die methode te gaan stoeien.

Ik bedoel idd het berekende geluidsniveau dat je zou verwachten op de luisterpositie.
Die is verre van nauwkeurig, zeker omdat hier niet nagalmniveau etc in mee wordt genomen.
Theoretisch is dat bijna ondoenlijk in een huiskamer (midden tot kleine ruimte)
Zoals ik al heb gezegd is zo'n berekening absoluut niet nodig en kun je met evenveel moeite een veel nauwkeuriger resultaat bereiken.

Vooralsnog zet ik flinke twijfels bij de verkregen uitkomsten.

edit:
Een gemiddeld geluidniveau van 105dB vind ik vrij hoog.

[b_force]

Om een idee te geven.

83dB ipv 86 zorgt er al voor dat het piekvermogen verdubbelt!! (rms vermogen uiteraard ook)
Dat je dus 315W nodig hebt ipv 158W !

Dat is maar een verschil van 3dB.

[jeroen_d]

Een sinus gebruiken lijkt me nu juist zeer onnauwkeurig. Werkt leuk in een anechoische ruimte maar niet in een normale luisterruimte. Als je dan geen ruis gebruikt krijg je een zeer onnauwkeurig meetresultaat. Verplaats de microfoon een cm en je kunt vele dB's verschillen aan niveau meten als je op basis van een sinus meet.

[bertor]

Sowieso is de kalibratie van REW hoogst ongebruikelijk.
Grootste bezwaar is simpelweg dat het op deze manier heel erg onnauwkeurig is.
Ik snap dan ook echt niet dat ze een ruis gebruiken.
Een methode die veel nauwkeuriger is, is een sinus aanbieden op 1kHz.
Daarvan weet je vrij zeker dat die op een vrij nauwkeurig niveau is bij een geluidsmeter.
Daarnaast kun je 1kHz in alle standen gebruiken (ligt namelijk allemaal op 0dB).

Ik heb hier trouwens een 2e hands B&K kalibrator (die ik vervolgens nog eens extra getoetst heb op een zogenaamde klasse-0 geluidsmeter).
Ik kijk wel uit om met die methode te gaan stoeien.

Ik bedoel idd het berekende geluidsniveau dat je zou verwachten op de luisterpositie.
Die is verre van nauwkeurig, zeker omdat hier niet nagalmniveau etc in mee wordt genomen.
Theoretisch is dat bijna ondoenlijk in een huiskamer (midden tot kleine ruimte)
Zoals ik al heb gezegd is zo'n berekening absoluut niet nodig en kun je met evenveel moeite een veel nauwkeuriger resultaat bereiken.

Vooralsnog zet ik flinke twijfels bij de verkregen uitkomsten.

In mijn post heb ik nog een EDIT gedaan, lees die ook even

Ik ben het met je eens dat de foutstrepen op +/- 2 dB, die van de geluidsmeter, veel te hoog is. Voor een goede meting zou je op +/- 1 dB willen zitten. Op basis van de vergelijk met de datasheet van 18Sound zou je kunnen zeggen dat alles zeker nog 1 dB efficienter is.

EDIT:
Ik bedenk me net dat er schuim in de hoorn zit, dat dempt met 2.5 dB. Dus daarop gebaseerd kun je zeggen dat alles 1 dB minder efficient is.

Voor de rendementen van de drivers onderling verandert dat niet en de conclusies blijven wel overeind: Het sublaag blijft verrekte efficient, het mid blijft achter en van de hoorn hadden we niet anders verwacht

edit:
Een gemiddeld geluidniveau van 105dB vind ik vrij hoog.

105 dB gemiddeld per speaker, of 111 dB met twee speakers op de luisterplek is inderdaad heel erg hard. Echter, het komt ook nooit voor. Moderne platgecomprimeerde popmuziek met een crestfactor van 3 dB zet je hooguit op 95 tot 100 dB, anders houd je dat geen 3 minuten vol. Echter, in films bijvoorbeeld, ligt de dialoog op een niveau van 85 dB (op de centerspeaker) en die explosie wil je wel op volle sterkte horen, op 115 dB dus. De betere popmuziek, livedvd's, jazz en klassiek ligt daar tussenin. Die gaan enkele seconden voluit en dat wil ik uiteraard meemaken

[b_force]

Dan maak je een denkfout Jeroen.

Het gaat er hier om de gevoeligheid van je microfoon te bepalen.
Wat dan de omstandigheden zijn maakt in die zin niet zo gek veel uit, als je referentie (hier de geluidsmeter) en je microfoon maar op dezelfde manier en plaats meten.
Voorkeur heeft natuurlijk zo dichtbij de bron zodat stoorgeluiden minder invloed kunnen hebben en het verschil in afstand minder van invloed is.

Een ruis is juist gigantisch onnauwkeurig omdat je geen idee hebt wat de frequentie responsie is van de geluidsmeter.
Daarbij komt ook nog dat je meer kans op storingen hebt etc (je hebt immers het volledige spectrum)
Onnauwkeurigheden tellen bij elkaar op, de kans dat het dan erger wordt is groot.
Simpel gezegd, ijken op 1 frequentie zorgt hoe dan ook voor veel minder problemen dan ijken op het gehele spectrum.

Normaal gesproken gebruik je dus zo'n ding:

[b_force]

@bertor
Ook al is je spectrum vlak, dan nog tel je alle niveau logaritmisch op voor de eengetalswaarde, dat maakt helemaal niks uit.
Voor niveaus gewoon je geluidsmeter gebruiken en je meet-mic links laten liggen.
Zowel A-weging als C-weging nemen, dan kun je tenminste vergelijken met literatuur waardes.
Beter is nog een meter die kan integreren over een bepaalde periode.

105dB piek kan ik me nog wel voorstellen.
Overigens heb ik het nu even puur over de hoogte van de niveaus
Ongeacht van hoeveel luidspreker het komt.

Of je sublaag effectief is kan ik heel erg moeilijk schatten met deze metingen.
Daarom blijf ik de uitkomsten zeer twijfelachtig vinden.
Op deze manier worden namelijk helemaal niet de extra actieve filters meegenomen en ook niet de impedantie.
Beiden zijn belang om te weten hoeveel vermogen je versterker moet leveren.

[bertor]

Om een idee te geven.

83dB ipv 86 zorgt er al voor dat het piekvermogen verdubbelt!! (rms vermogen uiteraard ook)
Dat je dus 315W nodig hebt ipv 158W !

Dat is maar een verschil van 3dB.

Inderdaad! Vandaar dat gevoeligheid/rendement belangrijk is, want het benodigde vermogen schiet gewoon door het plafond.

[b_force]

Nee, die conclusie is nu echt volkomen verkeerd.

Vandaar dat het belangrijk is dat je resultaat voldoende nauwkeurig is.
Met deze methode zou je er zomaar 100% naast kunnen zitten!!

Het komt er dus feitelijk op neer dat je dus er niets over kunt zeggen met deze methode.

Het is veel zinvoller te gaan kijken wat nu daadwerkelijk de vermogens zijn.
Dat is zo gigantisch veel nauwkeuriger.

[jeroen_d]

Dan maak je een denkfout Jeroen.

Het gaat er hier om de gevoeligheid van je microfoon te bepalen.
Wat dan de omstandigheden zijn maakt in die zin niet zo gek veel uit, als je referentie (hier de geluidsmeter) en je microfoon maar op dezelfde manier en plaats meten.
Voorkeur heeft natuurlijk zo dichtbij de bron zodat stoorgeluiden minder invloed kunnen hebben en het verschil in afstand minder van invloed is.

Een ruis is juist gigantisch onnauwkeurig omdat je geen idee hebt wat de frequentie responsie is van de geluidsmeter.
Daarbij komt ook nog dat je meer kans op storingen hebt etc (je hebt immers het volledige spectrum)
Onnauwkeurigheden tellen bij elkaar op, de kans dat het dan erger wordt is groot.
Simpel gezegd, ijken op 1 frequentie zorgt hoe dan ook voor veel minder problemen dan ijken op het gehele spectrum.

Normaal gesproken gebruik je dus zo'n ding:

Het lijkt me gigantisch onhandig om de gevoeligheid van je microfoon te bepalen op een bepaalde frequentie afhankelijk van op welke plek hij staat. Zoals ik al zei, verplaats hem een heel klein beetje en door de effecten van je luisterruimte kan je ineens een heel ander niveau meten. Dat is een onmogelijke situatie om te calibreren. Ruis is dan veel praktischer. Het hoeft natuurlijk niet super breedbandig te zijn, maar een sinus is het andere uiterste en niet werkbaar.

[b_force]

In een luisterruimte meten is idd ook niet echt een goede manier.
(ik heb ook nooit beweerd dat het wel zo is)
Dat is ook de reden waarom je zo'n klein ding gebruikt (die kalibrator)

Ik noem ook niet voor niks dat je beter dichtbij de bron kunt meten.
Ruis is en blijft onnauwkeuriger door de dingen die ik al reeds genoemd heb.

Het is ook niet voor niets dat ze die kalibrators in de professionele wereld gebruiken?

Als je nu exact de freq resp van je geluidsmeter wist en je meet dichtbij de bron, dan kan het idd wel een aardige methode zijn om ruis te nemen.

[bertor]

Om een idee te geven.

83dB ipv 86 zorgt er al voor dat het piekvermogen verdubbelt!! (rms vermogen uiteraard ook)
Dat je dus 315W nodig hebt ipv 158W !

Dat is maar een verschil van 3dB.

Nee, die conclusie is nu echt volkomen verkeerd.

Vandaar dat het belangrijk is dat je resultaat voldoende nauwkeurig is.
Met deze methode zou je er zomaar 100% naast kunnen zitten!!

Het komt er dus feitelijk op neer dat je dus er niets over kunt zeggen met deze methode.

Het is veel zinvoller te gaan kijken wat nu daadwerkelijk de vermogens zijn.
Dat is zo gigantisch veel nauwkeuriger.

Nee Bart, met deze uitspraken leg je de foutmarge op +/- 3 dB. Gezien het vergelijk met de datasheet van de 18sound hoorn, maar ook als je wat beter naar de B&C zou kijken je kunnen zeggen dat de foutmarge tussen de +/-1 en +/-2 dB zit. Daar kun je over twisten

Als je de marge op +/- 1.5 dB zet zit je voor het mid op basis van de 8dB propagatieverliezen dus op een rendement van 89.5 en 92.5 dB, met de bijbehorende vermogens van 222W en 111W. Op basis van de metingen van het mid op de luisterplek wordt het rendement tussen de 93.5 en 96.5 dB, met bijbehorende vermogens van 88W en 44W.

Al met al zou je kunnen zeggen dat een UcD180 op het mid zal voldoen aan de eisen, voor de overkill factor moet daar een 200 W/8Ohm op

[b_force]

Dat is helemaal niet waar, dan draai je de zaken om.
Je gaat uit van je geluidsmetingen en aan de hand daarvan bereken je het vermogen.
Dat vermogen is dus je eindresultaat en DAAR zit dan de onnauwkeurigheid in.
In dit berekende vermogen wordt deze onnauwkeurigheid gigantisch bepaald door de rekenenmethode en de geluidsmeter zelf.
(onnauwkeurigheden tellen bij elkaar op!!)
Wat dus zou kunnen resulteren in een onnauwkeurigheid van 100%, of te wel, een waardeloos resultaat waar je helemaal niets over kunt zeggen.

Veel slimmer is uitgaan van wat direct uit de versterker komt. (middels spanning en impedantie).
Je kunt dan heel nauwkeurig het vermogen op dat moment berekenen per frequentie (met P = U²/R)
Daarbij geef je ook het gemeten geluidsniveau op.

Het uiteindelijke resultaat is dermate nauwkeurig dat je er ook daadwerkelijk iets over kunt gaan zeggen.

Je kunt er over twisten ja, maar met een beetje inzicht zie je al direct dat het resultaat van mijn methode dermate nauwkeurig is, dat je ook een zinnige conclusie kunt trekken.
Jou methode leidt tot een onnauwkeurigheid van 100% bij het vermogen wat een dermate hoog getal is dat je daar geen harde conclusies uit mag trekken
(dit is overigens ook nog het vermogen bij een constante last van 8ohm, wat ook nog niet eens overeenkomt met de daadwerkelijke last, maar dat laat ik maar even erbuiten).
Misschien is de onnauwkeurigheid nog wel hoger, aangezien we niet precies weten wat nu het verwachte geluidsniveau is, omdat we niet exact weten met wat voor soort bron we moeten rekenen en dat het nagalmniveau niet is meegenomen.
Daarnaast is de berekening met het genomen geluidsniveau (en of andere minimum) uiterst dubieus.

Al met al weten we dus maar een ding, namelijk dat dit geen goeie methode is om het benodigde vermogen te bepalen.

[bertor]

e kunt er over twisten ja, maar met een beetje inzicht zie je al direct dat het resultaat van mijn methode dermate nauwkeurig is, dat je ook een zinnige conclusie kunt trekken. Jou methode leidt tot een onnauwkeurigheid van 100% bij het vermogen wat een dermate hoog getal is dat je daar geen harde conclusies uit mag trekken

Ik kan er een heleboel over zeggen, dat heb ik geprobeerd in voorgaande posts, maar ik ga niet meer in discussie met je.

EDIT:
Bart, je inhoudelijke argumenten zijn prima, maar ik heb wel een probleem met de toon van je posts. Ik ben volgens mij niet de enige die iets van die strekking heeft gezegd

Maar een nieuwe dag, een nieuwe start

[bertor]

Dat is helemaal niet waar, dan draai je de zaken om.
Je gaat uit van je geluidsmetingen en aan de hand daarvan bereken je het vermogen.
Dat vermogen is dus je eindresultaat en DAAR zit dan de onnauwkeurigheid in.

Zullen we het even stap voor stap doornemen?

1. Over het vermogen aangeboden aan de klemmen, dat is wel degelijk gemeten:
Ik heb eenmalig de gain van REW naar de uitgang van elk van de 4 versterkers bepaald. Dit heb ik gedaan met een 1 kHz fullscale sinus van -20 dB in REW. De luidsprekers heb ik losgekoppeld, want zelfs dat niveau is veel te hoog. Uitgangssignaal op de meetpc was iets van 0.1 Vrms, aan de uitgang van de versterker tussen de 1 en 4 volt. Als ik dan het meetsignaal in REW dan op -30 of -40 dB zet (normale niveaus), dan kan ik berekenen welke spanning er op mijn luidsprekerklemmen staat.

Daarmee is de spanning op mijn speakerklemmen een gemeten waarde, mee eens zover?

[b_force]

Die toon heet zakelijk (direct)
Kan wel een zacht lief verhaal gaan ophangen met schattige woordjes, maar daar wordt zo'n soort discussie enkel onduidelijk door.

Het gaat mij puur om het inzicht dat jou methode (ook voor bepalen van vermogen) leidt tot veel meer onnauwkeurigheid.
Ik vind het gewoon jammer dat je dat niet inziet. (dat bedoel ik niet negatief ofzo hoor)
Dat kan overigens evengoed aan mijn uitleg liggen, ik weet het niet.
Ingaan op stappen heeft niet zoveel zin, omdat de gehele aanpak gewoon niet handig is.


Nu hoeft het ook weer niet op tienden nauwkeurig, maar het gaat er meer om dat je allerlei extra lastige dingen er bij haalt.
Dat is gewoon onnodig en heel erg omslachtig allemaal en leidt dus tot een dermate grote fout dat je er niets meer over kunt zeggen.
Puur omdat je een paar aannames doet waarvan je eigenlijk niet helemaal weet of die wel goed zijn.
Dat probeer ik nu dus al enkele post duidelijk te maken, misschien raak ik er wat gefrustreerd door, mijn oprechte excuses dan daarvoor.

Het is doodsimpel eigenlijk.
Je wilt gewoon je vermogen weten bij een bepaald geluidsniveau. Beiden kunnen redelijk direct gemeten worden.
Dat kun je nog opdelen in een gemiddeld niveau over de gehele kamer (wel de meeste nette manier) of enkel op de luisterplek.

Hoe doe je dat?
Ik zou beginnen met de impedanties te meten (dat hoeft namelijk niet op zo'n hoog volume)
Daarna gewoon de intensiteit meten en je versterker (systeem) zo af te stellen dat je op bijvoorbeeld 105dB zit (keuze A of Z, maar meldt wel de andere weging er bij)
Het enige wat je nog hoeft te doen is nu het vermogen bepalen.
Aangezien je de impedantie al hebt hoef je dus enkel nog de spanning te meten.
Omdat je toch al aan het "ruisen" bent (om de intensiteit te bepalen) zou dat zelfs tegelijk kunnen.
Alles eventjes om rekenen in Excel naar volts en vermogen, en klaar ben je.
Dan heb je zelfs nog een mooier resultaat, je weet nu namelijk het vermogen per frequentie dat uitgaat van de daadwerkelijke impedantie.
(en dus niet van -eigenlijk verkeerde- eengetalswaarde bij een vaste last van bv 8ohm)

Voordeel is dat je dus helemaal niet hoeft in te schatten met wat voor bron je nu te maken hebt, wat nu je gain van je versterker is etc etc etc.
Dat kun je wel doen, maar waarom zou je dat doen als het helemaal niet nodig is?
Het gaat immers alleen om wat je versterker moet leveren.
Wat daar allemaal voor zit is totaal niet boeiend om te weten.

Sterker nog, je hoeft nu zelfs amper iets te berekenen.
Het enige wat je hoeft te berekenen is het vermogen.
De onnauwkeurigheid daarvan wordt het meeste bepaald door de spanning (die staat immers in het kwadraat).
Die moet wel met minder dan 10% nauwkeurigheid te bepalen zijn.
Daarnaast (en tevens belangrijkste) is dat het vermogen en geluidsintensiteit niet afhankelijk van elkaar zijn.
Die heb je kunnen meten en geef je dus gewoon op.

In jou methode is het het berekende vermogen WEL afhankelijk van de aannames en de geluidsmeting.
Bij een verschil van 3dB kan dat al een factor twee in vermogen schelen! (een resultaat waar je niets mee kunt).

Als het nu nog niet duidelijk is, geef ik het op.
Ik kan het niet op een andere manier uitleggen, sorry dan.

[bertor]

Je geeft geen antwoord op mijn vraag, ben je het nu eens met stap 1 of niet?

[b_force]

Ingaan op stappen heeft niet zoveel zin, omdat de gehele aanpak gewoon niet handig is.

Daar ga ik wel op in hoor.

Ik wil het nog concreter opschrijven.
Nee, ik ben het er niet mee eens.
De reden waarom, zie boven.

[bertor]

Ik ben niet geinteresseerd in het vermogen, maar in de spanning.

[bertor]

Bovendien, als ik 6 metingen moet doen met 4 versterkers met een verschil in gain is mijn aanpak wel handig.

[bertor]

Ingaan op stappen heeft niet zoveel zin, omdat de gehele aanpak gewoon niet handig is.

Daar ga ik wel op in hoor.

Ik wil het nog concreter opschrijven.
Nee, ik ben het er niet mee eens.
De reden waarom, zie boven.

En wat klopt er dan niet in stap 1?

[b_force]

Ik zeg niet dat het niet klopt.
Ik zeg dat ik het met die stap niet eens ben.
(dat is wat anders).

De keuze van de stap is dus niet handig.
Waarom zou je de spanning op de uitgang van je versterker willen berekenen (dat doe je nu namelijk, dat zeg je zelf ook)
Deze kun je toch direct (nauwkeurig) meten (incl filters) op de manier die ik verteld heb?

[bertor]

Ik zeg niet dat het niet klopt.
Ik zeg dat ik het met die stap niet eens ben.
(dat is wat anders).

Inderdaad. Maar denk je dat het klopt? Anders kunnen we niet verder

De keuze van de stap is dus niet handig.
Waarom zou je de spanning op de uitgang van je versterker willen berekenen (dat doe je nu namelijk, dat zeg je zelf ook)
Deze kun je toch direct (nauwkeurig) meten (incl filters) op de manier die ik verteld heb?

De volumeregeling doe ik niet op de versterker, dat zou inderdaad onnauwkeurig zijn. Maar de volumeregeling doe ik met REW en met de geluidskaart van de DSP. Dat is zeer reproduceerbaar, dat heb ik gecontroleerd, dus nauwkeurig.

De reden voor deze stap is dat ik lui ben Nu hoef ik maar 1 keer alles te bepalen (dus met de multimeter in de weer, achter die berg versterkers kruipen, speakers loskoppelen er weer vastmaken) en kan ik rustig vanuit mijn lui stoel meten

Nee geintje. De ervaring leert dat je een meting toch vaak toch net even iets anders wilt doen (mid op de luisterplek bijvoorbeeld) of op een later tijdstip wilt herhalen. Dan is het handig om de gains een keer te hebben bepaald. Ik zou de meting nu nog een keer heel gemakkelijk kunnen uitvoeren zonder dat ik de multimeter hoef te gebruiken.

Kun je er iets bij voorstellen? Dan kunnen we door naar stap 2