Eerste stappen in de buizenwereld - KT88 SE

[BertDB]

de plot van je uitgangsspanning.
Kan je zien hoe snel/traag hij opkomt en stabiliseert, welke rimpel je hebt, ....

Voor die C1 aan je voorversterkertrap ga ik strakjes thuis even kijken.
zit op het werk momenteel

[Vinculum]

opgelet, X2 type !!!

Ok, wat is dat? En hoe zie ik het verschil?

En dit is de plot. Ik maak me beetje zorgen om de uitgangsspanning. Volgens het schema heb ik 400V nodig maar volgens PSU designer kom ik daar pas aan als ik de load naar 25K zet.
Geen idee ook hoe ik de 5V tap toegevoegd krijg in PSU Designer.

[ray5150]

opgelet, X2 type !!!

Ok, wat is dat? En hoe zie ik het verschil?

Een X2 of X1 condensator is geschikt om direkt op het lichtnet aan te sluiten.
Het verschil tussen X1 en X2 is dat de een bedoeld is voor over de fase en de ander tussen de fase en de aarde.
Waarbij ik even niet weet wat nou wat is...

Het staat er ook op aangegeven:

Let er ook op dat de minimale werkspanning 275 VAC is.

[BertDB]

Geen idee ook hoe ik de 5V tap toegevoegd krijg in PSU Designer.

De 5V wikkeling boeit niet, enkel de hoogspanning


Het verschil tussen de condensatoren zit anders in elkaar (ik heb het ook even moeten opzoeken):

X: voor gebruik waar risico niet tot elektrische schokken kan leiden (tussen Lijn en neuter bijvoorbeeld)
X1: Impuls getest tot 4kV (industrie)
X2: Impuls getest tot 2,5kV (residentieel)

Y: voor gebruik waar risico wel tot elektrische schokken kan leiden indien ground (aarde) connectie verloren gaat
Y1: Impuls getest tot 8kV
Y2: Impuls getest tot 5kV

Dat zijn zowat de voornaamste.

Je voedingsgrafiek ziet er goed uit. Geen opslingering maar toch snel genoeg
na ~60ms wordt 63% van je nominale waarde bereikt.
na 100ms meer dan 90%

[RobertD]

Dat begint er fraai uit te zien.

Vergeet in het schema niet om een verbinding te maken voor het schermrooster van de KT88.
Wanneer je in triode gaat spelen, dan kun je het schermrooster met een weerstand van 220Ohm aan de anode verbinden. Vergeet niet het schermrooster aan te sluiten, dat kost je een buis. Gebruik een 3W weerstand.

Mooie bovenplaat, ga je die ergens laten maken?

[BertDB]

Zet er voor de simulatie van je voeding ook even de 10K weerstand en de 47µF condensator bij ..

ivm de kathodeweerstandontkoppeling:

Zonder Ck heb je tegenkoppeling voor DC en AC.
Met Ck is de triode enkel tegengekoppeld voor DC, niét voor AC.

Dit beïnvloedt rechtstreeks je spanningsversterking:

CODE: Selecteer alles

Au = Uuit/Uin
= -µ x Ra / ((µ+1) x Rk + Ra + ri)

in jou geval wordt dat (theoretisch):

Zonder ontkoppelde Rk:

CODE: Selecteer alles

Au = -33 x 82k5 / ((33+1) x 1k + 82k5 + 4k4)

= -22,5x

Met ontkoppelde Rk:

CODE: Selecteer alles

Au = -33 x 82k5 / ((33+1) x 0 + 82k5 + 4k4)

= -31,3x

Besluit: Zonder ontkoppeling nog ruim voldoende dus !

Verder wat Robert zegt.
Je hebt de UL schakelaar weggelaten door het ontbreken van een UL tap op je UGT, maar die mag je niet openlaten !
waarde van 220R lijkt me prima

[Vinculum]

Ok, de 2 reacties hierboven zijn echt abracadabra voor mij. Is er ook een nederlandse vertaling?
Ik zal wat gaan uitzoeken wat het betekend en proberen te verwerken in het schema.

[BertDB]

KT88 is een beam tetrode, heeft dus naast een stuurrooster nog een extra schermrooster.
Die mag je natuurlijk niet zomaar floating laten.
De 220R weerstand wordt zo aangesloten:

[AatV]

@xbake,
Je berekening is bijna goed, nog twee zaken om op te letten :
1. de Ri van een 6n1p is m.i. 4k4 em geen 11k.
2. Voor AC staat R1 parallel aan R3, wordt dus ca. 82,5 kOhm

@Vinculum
In je simulatie van je voeding nog een paar wijzigingen aanbrengen :
1. de trafo op 375 Volt zetten (staat nu op 320 volt)
2. De weerstand R1 vervangen door een current tap van 140 mA (= 2 x KT88)
3. Achter de current tap nog een RL filter opnemen met 10K en 47uF
4. Aan het eind een constant current opnemen van 8 mA (= 2 x 6n1P)
De stroom van deze laatste zal in de praktijk wat lager uitvallen omdat door de weerstand van 10K de spanning over de
6n1p wordt verlaagd.


groeten,
AatV

[BertDB]

@AatV
je hebt helemaal gelijk!
daar had ik niet aan gedacht.
Ik pas de berekening even aan

[Vinculum]

@xbake
Duidelijk wat betreft de schermrooster weerstand! Gaan we aanpassen. Ik snap alleen je verhaal nog niet omtrent de ontkoppeling. Sorry voor mijn domme vragen maar ik probeer ook beetje te snappen wat ik aan het doen ben.

@AatV
Ik zal het psu schema aanpassen en een screenshot plaatsen van de grafiek. Ik snap alleen niet waarom de trafo naar 375V moet want die kan hij niet leveren. Ik heb 2 secundaire, 1 van 270 en 1 van 50. Die 2 in serie is 320, niet 375. Vandaar ook mijn eerder opgemerkte vraagtekens betreffende de voedingstrafo.

[BertDB]

De voorwaarde om C1 te verwijderen was als er genoeg versterking is. Aangezien er een aparte voorversterker zal komen is dit geen punt.

Ik had je beloofd nog even na te rekenen
De spanningsversterking zonder C1 komt op bijna -23, wat méér dan genoeg is. Dus C1 mag inderdaad weg

Sorry voor mijn domme vragen maar ik probeer ook beetje te snappen wat ik aan het doen ben.

domme vragen bestaan niet.
Ik leer ook nog elke dag bij

[AatV]

@Vinculum,

Sorry, had de spanning van 375 volt uit het schema overgenomen.
Bij gebruik van de door jou voorgestelde trafo zal de uiteindelijke voedingsspanning beperkt blijven tot ca. 330 - 340 volt.

groeten,
AatV

[b_force]

@Vinculum,

Sorry, had de spanning van 375 volt uit het schema overgenomen.
Bij gebruik van de door jou voorgestelde trafo zal de uiteindelijke voedingsspanning beperkt blijven tot ca. 330 - 340 volt.

groeten,
AatV

DE reden dat ik liever voor diodes ga (1N4007 ofzo). Spanningsverlies is veel lager + je kunt een groter capaciteit gebruiken.
Daarnaast zijn de ook goedkoper natuurlijk

Het voordeel van een buis voor de voeding valt een beetje weg bij SE versterkers.
Bij PP versterkers kun je soms nog wel krijgen dat de spanning inzakt bij hogere belasting. Daardoor krijg wat meer compressie (= lekker vervorming), maar een klasse-A versterker heeft toch een constante ruststroom.

[BertDB]

Er moet niet altijd een voordeel aan gekoppeld zijn.
diodes zijn mss wel beter, ze stralen noch de charme noch de nostalgie uit van een buisje..
Ik kan me best voorstellen dat iemand alles met buizen wil uitvoeren, gelijkrichting inclusief

[Vinculum]

@b_force
Het feit dat de eindspanning lager uitvalt heeft als enige nadeel toch een lager uitgangsvermogen? Maar volgens mij is het voordeel weer dat de buis minder hard hoeft te werken (langere levensduur dus etc.).

Ik heb gister nog een simulatie gemaakt (maar geen puf meer gehad om te posten). Eerst zoals voorgesteld met de 5U4G en daarna dezelfde maar met een SS gelijkrichter met 1N4007's.
Ik ben het wel met xbake eens dat een buisgelijkrichter wel veel mooier oogt. Of er klangverschil is weet ik niet maar ik zie wel duidelijk het verschil in de grafieken. De 5U4G is al onderweg dus qua kosten maakt het niet uit. Ik meen gelezen te hebben dat een voordeel van een buisgelijkrichter is dat de B+ voeding langzamer opkomt waardoor de buizen niet direct een optater krijgen (soort verkapte standbyschakelaar).

En natuurlijk het schema geupdate met de nieuwe schermrooster weerstanden (Dank RobertD voor de tip!) en de pinouts voor de buizen.

Edit: K'tje verwijderd achter de schermroosterweerstand.

[RobertD]

De 5U4 is volgens mij een direct verhitte buis. Die is veel sneller op temperatuur dan een indirect verhitte buis (zoals de KT88).
Het voordeel van het langzaam opkomen van de voedingsspanning is dus met een 5U4 vrij klein.
Met een GZ34 of GZ37 heb je iets meer voordeel, dit zijn indirect verhitte gelijkrichters.

Of het echt veel kwaad kan betwijfel ik. De KT88 kan wel tegen een stootje en die 6N1 is een militair buisje dus die zal er ook wel tegen kunnen.

Met buisgelijkrichters kun je een wat smeuïger geluid verwachten. Met solid state gelijkrichters kan het wat harder klinken. Juist in Single Ended versterkers wordt het gebruik van buisgelijkrichters aanbevolen.

[Vinculum]

Mijn voorkeur gaat ook uit naar een buisgelijkrichter dus die houden we er lekker in.
Hoe strikt is die 400V B+?
Als ik voor de voedingstrafo bij http://www.ogonowski.eu/ kijk dan zijn er meerdere mogelijkheden.
* De LO TS200-3 heeft een secundaire van 350V (300mA) wat ook op ongeveer 365V komt over I1
Of 350V in serie met de 60V (idem aan hieronder)
* De LO TS200-4 heeft een secundaire van 250V (50mA) en 150V (300mA) wat in serie 410V levert en op I1 gemiddeld 443V
* De LO TS250-2 heeft een secundaire van 380V (250mA) wat neerkomt op 404V op I1 maar deze heeft geen 6.3V maar een 3.15-0-3.15 wat natuurlijk wel op hetzelfde neerkomt maar iets anders aansluiten. Deze is wel 20 euro duurder.

De TRA400 van Jan Wuestens levert 320V @ 200mA (270V in serie met 50V) wat op "maar" 311V op I1.

Volgens mij kan ik beter bij de pool gaan shoppen maar welke is wijsheid? Wat is het effect van hogere/lagere spanning?
Als ik dan toch daar kijk voor mijn ijzerwaren dan valt deze UGT op: LO SE30-1
Volgens mij voldoet deze ook prima aan de eisen. En voor de smoorspoel de LO D10-1.

Kosten vallen mee, zeker met het wegvallen van de 2 5H's aan het versterkerdeel. Voeding is 53/55 euro, UGT is 63 euro/s en de smoorspoel is 28 euro. Wel een enorme 38 euro verzendkosten! Pffff....

-EDIT- Voltages aangepast voor de poolse smoorspoel (andere R dan die van Jan Wuesten).

[BertDB]

Ardon, die schermroosterweerstand is 220 ohm.
In het schema staat er nog subtiel een 'k' voor

Je mag gerust de B+ wat opdrijven hoor, de KT88 kan wel wat hebben.
Controleer wel de datasheet even op de limieten in klasse AB1 Triode.

[Vinculum]

Volgens bijgevoegde datasheet zit de Ua op 800V en Ug2 op 600V. Geen idee wat wat is overigens...

Nu ik de datasheet bekijk staat er dat de KT88 in triode 147mA pakt. Moet ik in de psu designer trouwens niet 2* 147 pakken dan?

[b_force]

ze stralen noch de charme noch de nostalgie uit van een buisje..
Ik kan me best voorstellen dat iemand alles met buizen wil uitvoeren, gelijkrichting inclusief

Dat is waar en zal ik zeker niet ontkennen, maar over zulke punten moet de bouwer natuurlijk beslissen

@ RobertD
Ik snap niet zo goed waar het verhaal vandaan komt dat het smeuiger zou klinken met een buis ipv diodes voor een SE versterker. Voor een PP is het volkomen logisch en veklaarbaar.

@Vinculum
Lagere spanning zorgt er ook voor dat je een iets anders instelpunt hebt, wat meer vervorming en dus een hogere gevoeligheid.
Levensduur zou ik eerlijk gezegd niet zo'n issue vinden. De levensduur van buizen voor audio is toch zeker een paar jaar (dat kun je voor bv gitaarversterkers niet altijd zeggen )

[Barry2001]

Hoe lang gaan buizen ongeveer mee eigenlijk, is daar "in general" iets over te zeggen? Eindbuizen bedoel ik dan eigenlijk. ALs je zegt een paar jaar Bart, bij hoeveel uur p/dag is dat luisteren?

[RobertD]

De 147mA ( 140 + 7mA ) zijn slechts limieten. Je zult daar waarschijnlijk ver onder blijven wanneer je de buis goed instelt.
Ik denk dat 75 - 80mA al een heel pittige waarde is.

Let daarmee gelijk even op je voedingstrafo. Het in serie zetten van wikkelingen beperkt in veel gevallen de maximale stroom die je kunt leveren.
De eerste trafo die je beschrijft heeft 350V en 60V, maar de 60V wikkeling is waarschijnlijk bedoeld voor een vaste negatieve roosterspanning (iets wat in deze versterker ook heel goed zou kunnen. De kathodeweerstand van de KT88 kun je dan 1 Ohm of 10 Ohm maken, met een gelijkgerichte 60V kun je een negatieve roosterspanning voor de KT88 creëren van pakweg -70VDC. Wanneer je die instelbaar maakt kun je de ruststroom van de KT88 mooi afregelen. De voedingsspanning die je overhoudt is dan ruim genoeg, je mist namelijk de spanningsval over die kathodeweerstand dus je kunt met een lagere voedingsspanning toe, terwijl de spanning over de KT88 gelijk blijft... maar ik draaf door en drijf af van het oorspronkelijke concept.)

Over die voedingsspanning moet je je denk ik niet al te veel zorgen maken. Een marge van +/- 10% is geen probleem.
Meestal probeer ik de voedingsspanning door het wijzigen van de eerste condensator na de gelijkrichter een beetje te tunen.
Grotere C geeft hogere spanning, kleinere C geeft lagere spanning.
Je moet natuurlijk wel binnen de maximale belasting van jouw gelijkrichter blijven (meestal < 47uF) en de C niet zo klein maken dat je gek wordt van de brom.

[Vinculum]

Ok duidelijk. Dan hou ik me bij de LO TS200-3 met een secundaire van 350V (300mA). Dat is dan de beste keus.
Ik zag dat Tentlabs ook een mooi printje heeft met een E-choke ter vervanging van de smoorspoel. Is dit een goed plan of onzin? Hij kost 69,- tov 28,- voor de normale smoorspoel. Voordeel voor mij is de veel kleinere bouwwijze, nadeel de prijs.

[AatV]

@Vinculum,

Zoals RobertD al zei, zijn de spanningen van 800- en 600 Volt slechts maxima, bij gebruik van jouw schema kom je hier niet aan, dus niets van aantrekken!
Ook de stroom van de KT88's niet wijzigen in je voedingssimulatie, deze stroom hoort bij een spanning van 250 Volt en een bias van -15 volt, dus iets heel anders als jouw versterker.

Ik zou je verder aan willen raden een trafo te gebruiken zoals in het schema aangegeven is. Dat geeft na gelijkrichting en afvlakking en keurige spanning van 400 Volt. Een spanning van 390 Volt of 410 volt is ook nog OK, maar als je uitgaat van 330 Volt moet je ook de bias aanpassen en heb je in feite een andere 1) versterker
(in je simulatie kun je de weerstand van de smoorspoel ook nog aanpassen, dit zal meer in de richting van 100 Ohm dan 160 Ohm gaan, scheelt weer circa. 8-9 Volt.)

Nog een goede raad : houd je zoveel mogelijk aan het schema. Als je de consequenties van de veranderingen niet kunt overzien kan het resultaat wel eens tegenvallen. Als je bijvoorbeeld zoals RobertD voorstelde de "automatische bias" uit het schema gaat wijzigen (wat op zich best wel een mogelijkheid is) in een in te stellen negatieve bias, moet ook R3 van 470 kOhm verlaagd worden naar 220 kOhm, anders heb je gerede kans dat de buis zichzelf "op gaat stoken" en daarna niet meer te gebruiken is. Bij een R3 van 220 kOhm moet trouwens ook C3 gewijzigd worden in bijv. 0,47 uF om de basweergave niet te verslechteren.

Over de electronische smoorspoel van MvdV / tentlabs : Deze is geplaatst tussen twee Elco's van 330 uF. Bij 1 op 1 vervanging is dat dan tevens het einde van je gelijkrichtbuis.

1) enigszins overdreven