Ik ben van plan om een sub te gaan bouwen, in eerste instantie om te proberen; ik kan voor een zacht prijsje op MP een Peerless XLS12 (830500) met een PR van 290gr kopen. Ik wil deze sub alleen gaan gebruiken voor hifi dus een mooie strakke bas is belangrijker dan een afgronddiepe bas. In verband met de WAF wil ik eigenlijk niet groter gaan dan 50*50*50cm. (zo'n 60-65 liter intern schat ik).
Ik heb zelf weinig ervaring met het berekenen van optimale kastvolumes dus ik doe graag een beroep op de aanwezige kennis hier.
Mijn vragen zijn
1. Ik heb de TS parameters in WinISD gevoerd, en ik kan allerlei volumes invoeren waarbij ik de respons zie veranderen, maar welke is nu optimaal?
2. er zijn diverse voorbeelden te vinden op internet met deze driver met andere (zwaardere) PR varianten zoals 490g en 625g. Is dat gewoon een kwestie van het aanschroeven van extra gewicht?
3. Wat is eigenlijk het beste gewicht voor een PR in dit geval? hifi dus? Zo zwaar mogelijk of zo licht mogelijk? Op de Peerless site staat een voorbeeld van 35l en een PR van 625g. http://www.tymphany.com/xls-12-subwoofer. Is dat een goede optie wellicht?
Een kast met een PR moet je eigenlijk zien als een gepoorte kist, waarbij je de massa van het membraan verandert om een andere afstemming te bekomen.
Meer massa = lagere afstemming (alsof je de poort langer zou maken dus).
Hoe zwaarder je het membraan maakt, hoe lager de afstemming, maar dus ook hoe minder boost je er uit haalt, hoe lichter het membraan, hoe hoger de afstemming.
De "ideale" afstemming bestaat dus niet. In een home theatre setup waarbij je aardbevingen en lopende olifanten wilt voelen moet je erg laag gaan afstemmen om te vermijden dat de sub over zijn nek gaat, maar om genoeg output te hebben mag je dan weer niet té laag gaan afstemmen.
(Daarom dat in serieuze home-theatre opstellingen vaak voor 15" of grotere subs gekozen worden en dan nog meestal meerdere stuks, om genoeg output te hebben bij een toch erg lage afstemming)
Bij eenzelfde massa aan het membraan zal je trouwens ook een lagere afstemming bekomen in een grotere kist, net zoals eenzelfde poort in een grotere kist ook voor een lagere afstemming zorgt.
Die Peerless (X)XLS subs in combinatie met een PR hebben geen groot kistje nodig, de 35 liter die Peerless opgeeft is prima en groter dan 50 liter moet het echt niet worden wil je de boel nog een beetje belastbaar houden. Dat kan dus best wat kleiner dan 50x50x50 buitenmaat, zelfs met flink wat bracing en dik hout en een apart compartimentje voor een plaatversterker.
Je doet er goed aan te beginnen met een licht membraan. Je kan daar namelijk altijd wat massa bij hangen. Je kan dit berekenen als je weet rond welke frequentie je de kast wilt gaan afstemmen en hoeveel netto-inhoud de kist uiteindelijk heeft, maar het best is gewoon proefondervindelijk aan de slag gaan, bij voorkeur met behulp van metingen.
Hou bij het kiezen van een subversterker er trouwens rekening mee dat je er een neemt met regelbare subsonic filter, want een ding met een vast subsonic van 25Hz maakt het grote voordeel van werken met een PR volledig kapot, namelijk erg laag kunnen afstemmen in een compact kistje. (Als je een klein gepoort kastje laag wilt afstemmen kom je altijd uit op een gigantische poortlengte, of een poort die zo smal is dat deze voor enorm veel poortruis zorgt, denk maar aan die toeterende subjes die bij goedkope surroundsetjes zitten...)
Een kast met een PR moet je eigenlijk zien als een gepoorte kist, waarbij je de massa van het membraan verandert om een andere afstemming te bekomen.
Meer massa = lagere afstemming (alsof je de poort langer zou maken dus).
Zo simpel is dat niet. En PR heeft ook een compliantie (die een BR pijp niet heeft). Die compliantie zorgt voor een notch onder de afstemming. Gevolg een nog steiler afval en een minder strakke bas als met een gewone BR. Helaas een zware PR heeft ook een stevige ophanging nodig met een relatief lage compliantie. Met zondermeer de benodigde massa/oppervlak vertalen naar een PR kom je verkeerd uit.
Je hebt daar echt een simuprogje voor nodig wat ook echt een PR simuleert incl. de C_ms van de PR.
Klopt, maar zo héél erg veel maakt dat nu ook weer niet uit.
Berekeningen en simulaties zijn en blijven indicaties waar er rond gewerkt moet worden aan de hand van luisteren of meten.
Tenzij de topicstarter een zodanig klein kistje wil combineren met een zodanig lage afstemming, zal je met 1 enkele PR niet snel zodanig veel massa moeten toevoegen dat de ophanging er niet meer tegen kan.
Over die ophanging was ik trouwens nog iets vergeten te zeggen: monteer een PR ALTIJD verticaal. Als je deze horizontaal gaat monteren (bijvoorbeeld onderin of bovenop), kan het membraan door het gewicht zodanig gaan doorhangen dat de werking van het PR flink verstoord kan worden doordat de ophanging in 'rust' onder spanning staat en het 'rustpunt' verplaatst wat de excursie beperkt.
Als je met een kubusje wilt werken is het dus aan te bevelen de PR naar voren toe te laten "blazen" en de sub naar onderen, waarbij je ook nog eens met de hoogte van de pootjes kan gaan spelen. De eventuele plaatversterker kan dan achterin komen.
Dit is een topicje dat ik indertijd aangemaakt heb omdat ik niet goed wist hoe ik de Mms van een PR moet ingeven in WinISD (het antwoord is dus "niet, maar let op dat de rest van de gegevens juist zijn!").
Het zal in de meeste gevallen wel mee vallen. Als die dip ergens tussen de 5 en 10 Hz uitkomt is het geen probleem maar ik heb zelf die ook wel eens op 20 Hz gehad (met een Seas PR) en dan wordt het niks. Speaker en PR moeten ook een beetje passen. Normaliter is Sd_pr 2x Sd_ls als vuistregel. Zal met een 12 incher niet meevallen.
Ach aan de ander kant, onder de 30 Hz hoor je toch niet meer wat er gebeurt en is het hoofdzakelijk buik massage
Het zal in de meeste gevallen wel mee vallen. Als die dip ergens tussen de 5 en 10 Hz uitkomt is het geen probleem maar ik heb zelf die ook wel eens op 20 Hz gehad (met een Seas PR) en dan wordt het niks. Speaker en PR moeten ook een beetje passen. Normaliter is Sd_pr 2x Sd_ls als vuistregel. Zal met een 12 incher niet meevallen.
Ach aan de ander kant, onder de 30 Hz hoor je toch niet meer wat er gebeurt en is het hoofdzakelijk buik massage
Je mag gerust die Sd vervangen door Vd, dan komt zo een Peerless PR met zijn 22mm x-max tegenover de sub met 12.5mm x-max (die je eigenlijk niet volledig gebruikt met een normaal vermogen er op) al beter uit
Er van uitgaande dat je alles goed hebt ingevuld lijkt het er op dat de kast te klein is voor wat je wilt. In het plotje ligt de ls-box resonantie op iets van 100 Hz lijkt het wel, dat is wel erg hoog.
Die hyperbolische vorm die je hebt bij 60 liter lijkt me niet erg aangenaam.
In 35 liter heb je dan weer een vrij hoge afstemming.
Ik zou er wat gewicht aan toevoegen, zodat je aan een afstemming van rond de 18Hz komt in een kistje van een litertje of 40. (Die 35liter die Peerless opgeeft is volgens mij ook met wat vulling, wat de kist virtueel een tikje vergroot)
OK, en als je de PR lichter maakt? Misschien kun je helemaal niet zo laag gaan met de gebruikte PR.
Het is lang geleden dat ik gewerkt heb met WinIsd (één van de eerste versies) maar zit daar niet een optimalisatie in uitgaande van wat je aan drivers er in hebt gestopt?
Candisa, als je de PR zwaarder maakt wordt het nog erger denk ik. De speaker heeft nu al onvoldoende puf om hem in beweging te krijgen zo te zien. Dan krijg je een zadelcurve en dat klinkt voor geen meter, vind ik ten minste.
Ja, is ook mijn idee Bart. PR's weken eigenlijk optimaal bij niet al te grote speakers. Het kan wel bij grotere speakers maar bieden dan eigenlijk geen voordeel bij gewoon muziek luisteren.
Pjotr: Lichter maken heeft weinig nut. Het PR dat de topicstarter heeft is al het lichtste dat Peerless aanbiedt in 12" formaat. Bovendien kan het simpelweg niet.
Als je lichter wilt gaan, betekent dat dat je voor een hogere afstemming wilt. Bij hogere afstemmingen heb je echter minder last van te lange poorten/te grote kisten/poortruis/..., dus kun je net zo goed een goedkoop PVC pijpje in de kist knutselen.
Die zadelvorm treed op als de kist te groot wordt (om met het PR in kwestie aan een lage afstemming te komen). Als je echter het PR wat zwaarder maakt en de kist bescheiden houdt, kun je die zadelvorm goed onderdrukken.
Dat het PR niet flink gaat wapperen is toch helemaal niet erg? Zolang het ding maar zijn werk doet. Wat niet wappert kan ook geen bijgeluiden produceren en die "hulpconus" (want zo kun je dat eigenlijk wel noemen) hoeft echt zo hard niet te wapperen om de sub in het allerlaagste laag bij te staan.
Christian: Dat ziet er toch helemaal zo slecht niet uit? Ik zou er zelfs nog wat gewicht bij durven plakken en terug naar 35 of zelfs 30 liter gaan. Vergeet niet dat je ook nog geen low-pass filter hebt toegepast en WinISD ook geen rekening houdt met room-gain!
Zeker niet zomaar de lichte variant nemen. Ik gebruikte zelf een 400 gram pr voor mijn 10"peerless sub in 30 liter. Door de xo wat lager te leggen valt die bult weg in de respons en door de lage afstemming hou je veel headroom en controle over in het laagste laag. Een bepaalde afval is altijd handig in veel kamers vanwege de roomgain.
Als je ziet wat er gebeurt met een verzwaring dan zie je dat de knik bij 20 Hz behoorlijk scherper wordt. Dat is geen verbetering. Zei ook niet een lichte PR maar een lichtere
Wat betreft die room gain heb je gelijk. Dan kan dat afvallen wel eens een voordeel zijn.
Maar misschien gaat het helemaal niet met deze combinatie en ben je beter af met een CB zoals Bart opperde of gewoon een BR.
Ik wil deze sub alleen gaan gebruiken voor hifi dus een mooie strakke bas is belangrijker dan een afgronddiepe bas. In verband met de WAF wil ik eigenlijk niet groter gaan dan 50*50*50cm. (zo'n 60-65 liter intern schat ik).
CB? Zou ook mijn keuze zijn Christian, maar wie ben ik? Je hebt met dat bakbeest bas zat voor in de woonkamer zonder die extra toeters en bellen. En je hebt met weinig moeite zeker een kwalitatief goede en strakke bas.
Qua kastgrootte zou ik hem dan afstemmen op een Qt van 0,6 of zo.
Qua kastgrootte zou ik hem dan afstemmen op een Qt van 0,6 of zo.
Klopt toch niks meer van met een HP erop
25liter bruto lijkt me goed.
Helaas zijn de standaard filter in die Hypex modules een beetje kansloos (HP 4e orde op 15Hz en regelbaar 2e orde LP )
Ik zou zelf een 4e orde LR op 40Hz zetten en een HP LR2 op 20Hz.
Een HP er op? Zal wel... dat Nederlands van Bart toch af en toe
Met een Qt van 0,6 gaat ie waarschijnlijk laag genoeg voor muziek zonder correctie. Waarom zou je corrigeren als het niet nodig is? Bovendien als je corrigeren wilt met een LT is een lagere Qt (lagere Fb met minder steile afval) makkelijker te corrigeren dan een hoge Qt (hogere Fb met steile afval). Vereist ook minder vermogen en dus een lagere thermische belasting van de speaker.
Christian heeft het over iets van 50-60 liter. Dus waarom moet het met kunst en vliegwerk zo klein mogelijk? Dat heeft dan alleen maar nadelen.
Laatst gewijzigd door Pjotr op ma 21 jun 2010, 0:25, 1 keer totaal gewijzigd.
De reden dat je corrigeert met een HP-filter, is omdat je ander helemaal niet hard en/of laag kan.
Ik zou eerder de vraag willen stellen waarom je het niet zou doen?
Scheelt je ook nog een hoop vermogen.
)
)