Instapproject: buizenversterker RH84
Geplaatst: wo 06 mei 2009, 17:37
We gaan een tweemaal vijf watt buizenversterker bouwen met eenvoudige materialen. Lees verder...
Stand van zaken
Het merkwaardige feit doet zich voor dat de elektronenbuis sinds 1990 wereldwijd een groeiende
belangstelling ondervindt van muziekgenieters. Voor een komponent dat dertig jaar voordien reeds
werd doodgeschreven door 'visionairs' en producenten is de zelfs explosieve populariteit van de
afgelopen jaren des te opmerkelijker. Voor kwalitatieve mijlpalen in de audiogeschiedenis worden
thans knappe bedragen neergeteld.
Een verklaring voor deze hernieuwde belangstelling is moeilijk te geven. Mogelijk heeft de
consument onvrede met de weergavekwaliteit van eigentijdse geluidsapparatuur. Misschien oefent
de zelfbouwactiviteit aantrekkingskracht uit en worden mensen wereldwijd gestimuleerd door de
komst van het internet. Hoe het ook zij, ondanks sceptische kanttekeningen van elektrotechnici
starten fabrieken opnieuw de productie van 'achterhaalde' buizen en groeit het aantal producenten
van buizenversterkers jaarlijks met 20%.
Valkuilen
Hoewel een buis betrekkelijk lineair kan versterken is hij zeker niet perfekt. Er bestaan vele
tekortkomingen waarmee rekening dient te worden gehouden in de ontwerpfase van de versterker.
Een voorbeeld vinden we in de Darling Amplifier waar stuur- en eindbuis grotendeels komplementair
vervormen zodat geen terugkoppeling noodzakelijk is.
De eigenschappen van buizen wijzigen wanneer zij slijtage vertonen. Een sterk ontwerp kenmerkt zich
door stabiele instellingen zodat het jarenlang goed funktioneert, zelfs met gesleten buizen.
De belasting van een buizenversterker is van doorslaggevend belang voor de uiteindelijke weergave-
kwaliteit. Kritische demping perst het uiterste uit de schaarse wattjes.
Doelstellingen
Beginnelingen maken vaak de fout dat zij te hoog grijpen bij de keuze voor het eerste ontwerp.
Men schaft kostbare producten aan die na verloop van tijd worden afgedankt omdat men is
teleurgesteld omdat het beoogde doel niet is behaald. Het plezier dat aan deze liefhebberij
kan worden ontleend is geen kwestie van investeren maar van bezig zijn, zowel intellectueel als
fysiek. De bevrediging is groot wanneer een nederig bouwwerk zich kan meten met dat van een
fabrikant.
We zoeken een versterkerontwerp dat geen hoge eisen stelt aan mechanische vaardigheden, de
omvang van de portemonnaie en de beschikbaarheid van de materialen. Hoorbare vervorming is
ongewenst op een redelijk luistervolume. De versterker dient luidsprekers met een gevoeligheid
van ten minste 90dB/W goed te kunnen beheersen.
De keuze
Er bestaat een ontwerp van een meneer in Servie dat al jaren een zeer goede reputatie geniet.
Het is niet baanbrekend maar voldoet aan de hiervoor geschetste eisen. We gaan de RH84 bouwen.
Een ECC81, twee EL84, twee 5K uitgangen, een voedingstrafo met 270-0-270V tot 300-0-300 bij
100mA, voor de gelijkrichter een EZ81 of twee EZ80, een 6,3V gloeitrafo (3A). Allemaal makkelijk
te vinden onderdelen die je mogelijk in een sloopradio aantreft of onder maats kunt ruilen.
Stand van zaken
Het merkwaardige feit doet zich voor dat de elektronenbuis sinds 1990 wereldwijd een groeiende
belangstelling ondervindt van muziekgenieters. Voor een komponent dat dertig jaar voordien reeds
werd doodgeschreven door 'visionairs' en producenten is de zelfs explosieve populariteit van de
afgelopen jaren des te opmerkelijker. Voor kwalitatieve mijlpalen in de audiogeschiedenis worden
thans knappe bedragen neergeteld.
Een verklaring voor deze hernieuwde belangstelling is moeilijk te geven. Mogelijk heeft de
consument onvrede met de weergavekwaliteit van eigentijdse geluidsapparatuur. Misschien oefent
de zelfbouwactiviteit aantrekkingskracht uit en worden mensen wereldwijd gestimuleerd door de
komst van het internet. Hoe het ook zij, ondanks sceptische kanttekeningen van elektrotechnici
starten fabrieken opnieuw de productie van 'achterhaalde' buizen en groeit het aantal producenten
van buizenversterkers jaarlijks met 20%.
Valkuilen
Hoewel een buis betrekkelijk lineair kan versterken is hij zeker niet perfekt. Er bestaan vele
tekortkomingen waarmee rekening dient te worden gehouden in de ontwerpfase van de versterker.
Een voorbeeld vinden we in de Darling Amplifier waar stuur- en eindbuis grotendeels komplementair
vervormen zodat geen terugkoppeling noodzakelijk is.
De eigenschappen van buizen wijzigen wanneer zij slijtage vertonen. Een sterk ontwerp kenmerkt zich
door stabiele instellingen zodat het jarenlang goed funktioneert, zelfs met gesleten buizen.
De belasting van een buizenversterker is van doorslaggevend belang voor de uiteindelijke weergave-
kwaliteit. Kritische demping perst het uiterste uit de schaarse wattjes.
Doelstellingen
Beginnelingen maken vaak de fout dat zij te hoog grijpen bij de keuze voor het eerste ontwerp.
Men schaft kostbare producten aan die na verloop van tijd worden afgedankt omdat men is
teleurgesteld omdat het beoogde doel niet is behaald. Het plezier dat aan deze liefhebberij
kan worden ontleend is geen kwestie van investeren maar van bezig zijn, zowel intellectueel als
fysiek. De bevrediging is groot wanneer een nederig bouwwerk zich kan meten met dat van een
fabrikant.
We zoeken een versterkerontwerp dat geen hoge eisen stelt aan mechanische vaardigheden, de
omvang van de portemonnaie en de beschikbaarheid van de materialen. Hoorbare vervorming is
ongewenst op een redelijk luistervolume. De versterker dient luidsprekers met een gevoeligheid
van ten minste 90dB/W goed te kunnen beheersen.
De keuze
Er bestaat een ontwerp van een meneer in Servie dat al jaren een zeer goede reputatie geniet.
Het is niet baanbrekend maar voldoet aan de hiervoor geschetste eisen. We gaan de RH84 bouwen.
Een ECC81, twee EL84, twee 5K uitgangen, een voedingstrafo met 270-0-270V tot 300-0-300 bij
100mA, voor de gelijkrichter een EZ81 of twee EZ80, een 6,3V gloeitrafo (3A). Allemaal makkelijk
te vinden onderdelen die je mogelijk in een sloopradio aantreft of onder maats kunt ruilen.
Hoe klinkt je versterker en welke luidsprekers gebruik je er op?
Het is maar wat je gewend bent...
