forum.zelfbouwaudio.nl

Wegens onvoldoende vertrouwen in de dozengooiers van de post vandaag een flink eind gereden om bij een specialist de gerefoamde woofers en phase-link drivers van een set B&O M75 op te halen. Tot mijn schrik bleken de units echter niet van van nieuw foam maar van rubberen rolranden te zijn voorzien! Volgens de specialist zijn foamranden voor deze modellen niet leverbaar (dat heb ik nog niet onderzocht), heeft rubber een veel langere levensduur (is op mijn gevorderde leeftijd onbelangrijk) en is er geen hoorbaar verschil met foam. Dat laatste kan voor mijn slechter wordende gehoor best opgaan, maar daar werd ik toch niet minder treurig van. Het rubber is wel erg soepel, ik heb dat bij een losse rand mogen constateren. Ook weet ik dat foamranden er in verschillende stugheden zijn, en het is me niet bekend hoe stug de originele rand was.

Nu de vraag, wie heeft er ervaringen met het “moderne” rubber? Maakt dat klankmatig inderdaad geen verschil meer met de juiste foamrand?
Nog even een plaatje erbij, op de kwaliteit van de werkzaamheden valt verder beslist niets aan te merken. Het betreft de Seas 25F-WB en (vermoedelijk Peerless) phase-link units.

Moet je de T&S parameters even meten met je Dayton Dats en die vergelijken met de opgegeven van de fabrikant.
10 -20% afwijkingen komen voor.
Ik had ooit bij Speakerland de woofers van mijn ACR 250 laten doen en daar was ook foam vervangen door soepel rubber. Even gemeten en al de parameters binnen die 10-20% dus het kan wel. Als die kloppen zal foam of rubber voor de klank niet veel uitmaken.

Bedankt voor je reactie, Piet. Die meting met de Dats3 ga ik sowieso doen, maar een frequentiekarakteristiek zit daar bijvoorbeeld niet bij. De Seas 25F-WB was (voor zover mij bekend) de enige 25F met foamrand en er zal best een goede reden zijn geweest bij B&O om juist die te kiezen. De phase-link driver loopt nog een stuk verder door dan de woofer, daar kan dan m.i. nog meer veranderen.

Foamranden waren een goedkope quick en dirty way om conus resonanties en break-up te dempen. Eigenlijk een noodmaatregel dus. Een goed gebalanceerd rubber doet dat ook, maar is wat lastiger te vinden. Getuige de vele stugger wordende rubberranden naarmate de tijd vordert. Menig oudere speaker met rubber surround meegemaakt die wel 2x zo stug geworden is, te zien aan een halvering van Cms: Seas b.v., maar ook Visaton. Dus op zich is rubber ook niet zaligmakend. Als je hem opmeet en zijn de T/S parameters binnen een 20% - 30%, dan is het wel ok, met name Cms en Qms. En als het bij Audiolab gebeurd is kun je er wel op vertrouwen dat ie weet wat ie doet.

Bedankt, Peter!
Wat betreft het opmeten, van de Seas 25F-WB heb ik alleen de specs van de 8 Ω versie kunnen vinden en deze zijn 4 Ω. Mogelijk specifiek voor B&O gemaakt? Van de andere unit heb ik helemaal geen specs, er staat geen bruikbaar typenummer achterop: Voor deze unit dus geen, en voor de Seas maar een beperkte vergelijkingsmogelijkheid.

Ja, dan kun je er weinig van zeggen. Hooguit als je kreukels in de impedantiecurve ziet >4kHz. Dat duidt op resonanties/breakup meestal.

Voordeel van foam is dat je visueel kan zien dat de zaak op is. Met rubber moet je gaan meten.

Nadeel is dat het gegarandeerd na 5 a 15 jaar aan barrels ligt. Menig rubber surround is na 50 jaar nog ok als het niet in de zon heeft gestaan. Hooguit dat het stugger geworden is. En dat is in veel gevallen niet eens erg, met name bij mids. Bij woofers in een CB eigenlijk ook niet.

Sigarettenrook vindt rubber ook niet fijn, ik heb zelf een paar stinkende Scan Speak units gehad (tweedehands gekocht) waar een vieze laag aanslag op zat. Na het schoonmaken waren ze een paar tinten lichter geworden, en bleek het rubber uitgehard te zijn. Waarschijnlijk was de weekmaker gemigreerd naar de laag teer/nicotine die er op zat. Ik heb ook andere units (van Scan Speak, en Peerless) heb die 20+ jaar oud zijn en die zijn gewoon nog soepel, maar die zijn altijd schoon gebleven.

Maar goed, ik denk dat de consensus wel is dat de nieuwe randen een upgrade zijn ten opzichte van de oude.

Ook nieuwe schuimrubber randen kan een verbetering zijn.

Mijn aer drivers hebben nog steeds prima randen na dik 15 jaar. Die zijn volgens mij gerubberiseerd?

Zonlicht hebben ze amper gezien, dat scheelt natuurlijk ook.

Het moderne foam zal inderdaad niet hetzelfde zijn als dat uit de jaren '70.

Dat mag je wel hopen. Maar het blijft een synthetisch materiaal en je weet het, PP en PE flexscharniertjes bezwijken toch ook nog steeds van vermoeienis. Rubber is op zich ook niet zaligmakend natuurlijk en kan verdrogen. Daar zit ook verschil in kwaliteit. Met de Britse en Franse merken heb ik w.d.b. eigenlijk op de lange duur geen problemen gemerkt. Maar deze TRIO-8 had ik laatst onderhanden. Nooit in de zon gestaan of in een rokerige ruimte. Maar na 14 jaar is de Fs toch wel van 28Hz naar 40Hz gegaan. Ik heb er 2 van staan en bij beide is het exact evenveel. Alle T/S parameters nog volgens de datasheet, alleen Cms is precies gehalveerd. Maar verder geen verdrogingsscheurtjes of zo. Nu zit deze wel in een 8L met een LT. Doet het nog prima en klinkt nog onberispelijk. Maar in een TL zou het anders zijn denk ik.

Rubber kun je met Rubber Renue ook wel weer schoon en soepel krijgen. Een setje IMF woofers met rubber surrounds knapte er enorm van op in ieder geval

Bedankt allemaal voor jullie bijdragen! De conclusie lijkt te zijn dat de nu geplaatste rubber rolranden waarschijnlijk weinig hoorbaar verschil zullen maken met foam exemplaren, een directe vergelijking is echter nu geen optie. Foamranden lijken echter wel beschikbaar te zijn zoals hier voor de woofers bij Audiofriends. Tja, nu dan maar op zoek naar weer (de derde dan al) een set M75 met nog originele drivers? En die dan elders laten voorzien van deze randen? . Zal er eerst nog maar eens een paar nachtjes over slapen….
Naar de minstens zo belangrijke foamranden voor de phase-link units moet ik trouwens eerst nog zoeken.

En de rolrand draagt niet veel bij aan de compliance, de spider is de bepalende factor.

ds23man schreef: ↑di 16 dec 2025, 12:18

En de rolrand draagt niet veel bij aan de compliance, de spider is de bepalende factor.

Kun je eens wat onderzoeken/referenties/beschrijvingen geven hoe je daarbij komt Gerhard? Bij de TRIO-8 die ik eerder noemde, is de spider van Nomex, een uiterst stabiel Aramide. En is de rolrand van NBR (Nitrile Butadiene Rubber). Een duurzaam synthetisch rubber wat veel voor rolranden bij speakers gebruikt wordt als ik de datasheets zo lees. Nu zijn er wel wat varianten van maar wat ik van NBR kan vinden is dat het onder invloed van UV, Zuurstof en Ozon cross-links gaat vormen op den duur, waardoor het stugger wordt. Maar verder niet minder sterk of vergaat. Bij de betreffende Trio-8 is i.i.g. de Cms van 0,6mm/N naar 0,3mm/N gegaan na ca 14 jaar.

Mijn conclusie is toch wel: Laat speakers met rubber rolranden niet in hun blootje staan, maar doe er een doekje voor ter afscherming van UV.

Bij schuimranden ligt dat uiteraard anders. Paar jaar geleden nog een stel ProAc Response vloerstaanders gerestaureerd. Daarin zaten de bekende transparante PP SS midwoofers waarvan de schuimranden vrijwel geheel verdwenen waren. De muziekliefhebber/eigenaar vond dat ze toch niet meer zo klonken als nieuw...

VintageHarry schreef: ↑di 16 dec 2025, 8:45

Tja, nu dan maar op zoek naar weer (de derde dan al) een set M75 met nog originele drivers? En die dan elders laten voorzien van deze randen? . Zal er eerst nog maar eens een paar nachtjes over slapen….

Ik denk dat het wel los zal lopen allemaal, ik zou ze gewoon eerst weer lekker in elkaar zetten en het op een luisteren zetten en dan zul je zelf ook wel de conclusie trekken dat het wel goed zit
Ze zullen met deze nieuwe rubberen randen sowieso beter functioneren dan met oude verdroogde foamranden.
Ik denk dat als er al een minimale afwijking zou zijn dat dat geen hoorbare nadelen met zich zal brengen.
In een mid drivertje is het al veel kritischer dan bij een woofer.
Ze kunnen weer een hele tijd mee, ze zien er goed uit zo, lekker van gaan genieten...

Die oude foamranden lagen er volledig af, dus dat heb ik maar niet uitgeprobeerd! De phase-link unit die ook van rubber in plaats van foam is voorzien kun je trouwens redelijk vergelijken met een (laag)mid-drivertje.
Hoe dan ook blijft zoiets bij mij knagen, en ik denk dat dat door jou en meerdere andere forumleden toch wel te begrijpen valt . Zeker als je dan weet dat ik al zo’n € 700 aan dit project heb uitgegeven de afgelopen twee jaar, en dan nog niet het ideale/gewenste resultaat heb….

Tja, wordt het dan niet een gevalletje "Als het niet gaat zoals het moet dan moet het maar zoals het gaat"? Denk dat je anders nooit tevreden gaat worden. De enige die nog iets zou moeten weten hierin is Audiofriends denk ik: https://www.audiofriends.nl/ (https://www.repairyourspeakers.com/nl/ ). Maar die heb je vast al gecontacteerd.

Zeker, daar ligt de vraag voor de rolrand van de middentoner al. Die voor de woofer is eenvoudig te vinden op de site.

VintageHarry schreef: ↑di 16 dec 2025, 17:11

dit project heb uitgegeven de afgelopen twee jaar

Ik ben nieuwsgierig, met welk project ben je bezig?

Niets speciaals hoor, gewoon het opknappen van een set B&O Beovox M75. Zo’n set heb ik altijd al interessant gevonden. De M70 staat hier al, de M100 is al eens in huis geweest en daarnaast nog een aantal andere Beovox sets.
De meeste van deze sets hebben drivers met rubber rolranden, de M75 is een uitzondering op dit punt. Dat maakt het lastig om via Marktplaats exemplaren met nog originele drivers te vinden, je moet echt iets uit een zolderopruiming van opa of iets dergelijks vinden. In sets die langer in gebruik zijn gebleven tref je meestal “vervangende” drivers aan, refoamen was destijds blijkbaar nog ongebruikelijk.

Cool! Nog van die grote kasten die op lage standaards worden gezet. En zo te zien het beste van het beste in die tijd. Inderdaad jammer dat er een hoop niet meer origineel zijn, dan is de charme er wel een beetje af.

Ja, dat zijn behoorlijk grote kasten . Dit soort dingen mag ik graag doen, vandaar ook mijn forumnaam.

Als je ze zo veel mogelijk op het origineel wil laten lijken dan zou ik voor nieuw foam gaan.
Maar om deze dan nu weer van nieuw foam te laten voorzien........
Ik zou ze lekker inbouwen en genieten tot er weer een setje met versleten foam langs komt.....ooit.
Kwa klank zul je het niet gaan horen.