Een korte samenvatting van 2005 tot juni 2025.
In 2005 wilde mijn vrouw dat de toenmalige GAYA luidsprekers vervangen worden door een ontwerp dat beter paste in ons interieur. Dus tripjes naar Hifi zaken, wat een ontnuchterende ervaring was voor mijn vrouw en voor mij wat ik al verwachtte. Dus een nieuwe vormgeving ontworpen samen met mijn vrouw. Dit resulteerde in de luidspreker vorm zoals we die nu hebben. En toen ik in 2023 besloot om actief te filteren en voor Purifi drivers, was uiteraard de luidsprekerkasten een gegeven.
De luidsprekerkasten zijn gemaakt van fenolhars-papier platen (hartpapier, pertinax) , de ovalen buitenwand van meerdere lagen van “1/16” pertinax lagen gelijmd met epoxy met in het midden een CLD laag specifiek voor stijve wand/romp toepassingen in de poyester scheepsbouw. De buitenkant gefineerd met kersenhout. De ruimte scheidende schotten van ½” dikke platen en de feitelijke baffle van twee dikke lagen met daartussen weer een CLD laag.
Het bovenste gedeelte waar midrange en tweeter zitten is de binnenkant massief gevuld met ~30cm aan gelijmde lagen MDF met enkel een 3l ruimte voor de midrange. De oude drivers waren Accuton drivers. De basspeakers waren ScanSpeak 8” woofers (gewicht toegevoegd) en in de onderste ruimte was het filter ondergebracht.
Het filter was oorspronkelijk ontworpen in XSIM, toentertijd was er een discrepantie tussen het ontworpen resultaat en de gemeten resultaat. Zo rond 2018 VituixCad bood de mogelijkheid om een filter te ontwerpen vanaf nul, en toen was er geen verschil meer tussen ontwerp en meting. Dus kon ik het filter aanpassen om een beter resultaat te bereiken.
Echter één aspect stoorde mij en dat was de noodzaak om de polariteit van de woofers om te keren om de juiste respons te krijgen. Dat voelde als fundamenteel fout aan. Dus begon ik te focussen op filterontwerp zodat de pol-swap niet nodig is. En uiteindelijk besloot ik in de richting te gaan van elektronisch filteren.
In 2022 kocht ik een licentie van Acourate, en na nodige oefening bereikte ik voor het eerst een min of meer polariteit en fase en response lineair systeem. Wat een openbaring.
Vervolgens het afstraalgedrag van de mid en tweeter verbeterd door de baffle vorm aan te passen. Na wat overwegingen besloten tot gebruik van PURIFI drivers en volledig actief filteren en voor de benodigde elektronica gekozen voor Okto Dac8Pro en 3 PURIFI Eval1 2-kanaals versterkers. We gebruikten al Roon met een Tidal abonnement, en alle Cd’s geript. En voor de hand liggend Acourate voor de actieve filtering en DRC.
In de herfst van 2023 kreeg ik een artiesten-block. Ik was toen een succesvolle fine art printing specialist, en wat ik al deed voor de Covid-periode wilde ik weer het houden van kunst-exposities in ons huis oppakken. En was het plan om niet alleen mijn speakers in de woonkamer te Purifieren, maar ook PURIFI gebaseerde speakertjes in het atelier op de eerste etage. Door de artiesten-block besloot ik te stoppen met printen, en een herstelperiode begon tot begin 2025. Het betekende ook een vertraging van alle activiteiten.
En zo begon ik in mei 2024 met de renovatie van de luidsprekerbehuizing om de PURIFI units te accommoderen: PTT8.0X08-NAB02 , PTT4.0M08-NAC4, en een SB26ADC met een 104mm waveguide (Augerpro) als “upgrade path” naar de PTT1.3T04-HAG01-WG104 .
De renovatie duurde enkele maanden:
Om de PURIFI mid en tweeter te herbergen is daar de baffle gerenoveerd met phenol-katoenweefsel platen met ertussen een CLD laag. Om de diffractie te verbeteren is de baffle vorm geoptimaliseerd door 3D CAD vormgeving icm BEM/LEM simulatie met AKABAK.
De PTT4 heeft een veel kleiner volume nodig, en de tweeter een eigen holte, dus is de aanwezige holte verkleind en aangepast m.b.v. pertinax platen en epoxy. Ter ondersteuning van de midrange magneet zijn extra elementen aangebracht.
De PTT8 woofers zijn v.w.b. vorm en volume een bijna directe vervanging voor de ScanSpeak woofers, zij het met een iets lagere Qts, alsmede de schroefgaten opnieuw boren.
Omdat ik ook de PURIFI tweeter wil gebruiken heb ik de primaire afmetingen doorgekregen van PURIFI-AUDIO waardoor ik een upgrade pad kon creëren naar deze tweeter. Ik gebruik een SB26ADC tweeter met een 4” Augerpro waveguide gemodificeerd naar een ronde frontplaat met de maten van de PTT1.3T04-HAG01-WG104.
De baffle vorm is gerealiseerd met aanvullende 3D geprinte laag en het vormen van de pertinax platen om de gewenste gekromde vorm te krijgen. De woofers en midrange zijn hierdoor iets verdiept t.o.v. de baffle voorkant en zijn de randen 3D vormgegeven en geprint met elastisch kunststof (TPU) voor een vloeiende aansluiting op de baffle vorm.
De frontjes waren al 20 jaar oud, het doek was ooit zwart maar nu grijs. Deze zijn nu vervangen door platte frontjes met doek bekleed, on op 1cm voor de baffle gemonteerd.
De bodemruimte van de kasten zijn open, en voorheen zat daar het passieve filter, nu dus enkel een paar passieve filter elementen om de driver responses te optimaliseren. Voor de luidspreker kabel connectoren besloten om SPEAKON toe te passen gegeven de teleurstellende ervaringen met de gebruikelijke HIFI connectoren (WBT chassis, Banaanstekkers, spades). SPEAKON dus op zowel de boxen als de versterkers.
Met de units gemonteerd komt het op de actieve filtering aan. Dit vereiste ook het vaardig worden in gebruik van de Acourate functionaliteit, dus gegeven de mentale herstel die ik boven aangaf vroeg dit tijd, maar ervoer het als waardevol omdat het hielp in het herstelproces. Ik kan nu relatief snel een modificatie doorvoeren. De actieve filters zijn lineair in amplitude en tijd (fase).
Voor mij zijn target-curves het resultaat van de luidspreker-ruimte interactie, en niet een doel op zich. Echter voor DRC benodigde respons metingen op de MLP is de target-curve een sleutel-element om rekening mee te houden. Die ik hanteer zijn gebaseerd op enerzijds de simulaties in VituixCad en anderzijds de systeem-metingen die best goed met de simulaties overeenkomen. Daarmee een bevestiging van de keuze voor de target-curve.
Dit betekent ook dat met de inzet van de Purifi tweeter, de target-curve ook aangepast moet worden, deze heeft immers een veel vlakker afstraalgedrag dus ook vlakkere PIR en SP.
De simulaties en metingen en afgeleide target-curve zijn voor mij een startpunt voor finetuning , bijvoorbeeld 1 dB meer of minder hoog-afval. Gelukkig is het een eenvoudig modificatie in de filtercreatie en kan ik A-B testen, dus nog interessante keuzes in het vooruitzicht. In mijn werkzame leven was ik o.a. verantwoordelijk voor projecten, en beducht voor het 99% compleet syndroom. Met de actieve filtering en DRC is het altijd 99% compleet, en dat vind ik nu wel fijn
Verder, de keuze voor filter frequenties is gebaseerd op hoe ons gehoor werkt, uitgezocht door een paar KNO specialisten eind zestiger- begin zeventiger jaren:
• Critical bands
• Doppler effecten
• Laterale richting horen
Gebaseerd op informatie die ik heb gekregen midden-zeventiger jaren en gebaseerd op wat enkele KNO specialisten en een ECG specialist hebben onderzocht en geconcludeerd voor 3-weg dus zo’n 433 tot 480 ongeveer en 3464 tot zo’n 3800 hz. Inplaats van traumas hebben ze de werking van het gehoor in combinatie met 2-kanaals stereo. Dus meerdere publicaties toendertijd over het menselijke audiologisch systeem, basilair membraan, cochlea, etc. Dit omvatte ook onderzoek door wetenschappers van Philips NatLab die tijdens WW2 ondergedoken waren en hun tijd invulden met met uitaoeken 2-kanaals stereo icm hoe het menselijk gehoor werkt. zoals richting horen vs frequentie bereik, doppler effecten in relatie tot bandbreedtes, conus diameter, rol van ons hoofd en torso zoals invloed neus op richtinghoren.
Helaas heb ik mijn dossiers van die tijd weggegooid, op een enkel misplaatst velletje na.
Het is wel interessant te zien dat de kritieke banden (Bark etc) en cochleaire implantaten studies nog seeds een goede overlap tonen.
Samengevat tot juni 2025: Het totale system functioneert, en we zij nu al best blij, de verbetering t.o.v. de vorige installatie is werkelijk significant in bijzonder de dynamiek, klaarheid, geluidsruimte, de stilte tussen de noten, de hele perceptie van muziek en het kijkje in de ziel van de muzikant. En als een mooie bijkomstigheid op elke plek in de woonkamer en zelfs met de tuindeuren open op het terras blijft de muziek en hoge mate coherent en om te genieten.
Schematiche weergave systeem:
Beeld van de huidige plaatsing in woonkamer:
Duidelijk een asymmetrische opstelling, enkele maten breedte woonkamer 5.2m, hoogte plafond 2.45m, luisterafstand zo'n 3-3.5m (oor positie), probeeer nog naar ~ 3m vanaf luidsprekers te krijgen.
En nu met het hebben van de PURIFI tweeter dus besloten nog een project om de Purifi-catie van mijn GAYA2 te completeren.
