forum.zelfbouwaudio.nl

Ik heb net deze versterker gebouwd en tot nu toe is alles redelijk goed gegaan. Als die helemaal af is wil ik hier graag mijn ervaring wat meer in detail toelichten.
Maar nu ben ik aan de testfase bezig. Hierbij heb ik het volgende probleem. De afstelling van de spanningen gaat goed maar die verlopen enkele volt met de warmte van de versterker. En ook de ruststroom instelling gaat goed maar die verloopt ook met de warmte.
Hoe warmer de versterker wordt hoe hoger de spanningen en ook de ruststroom oplopen.

En dit lijkt een vicieuze cirkel te zijn; met de warmte gaat de spanning iets omhoog ( 1 a 2V) en hierbij ook de ruststroom, wel van 40 naar 60 mA. Hierdoor wordt de versterker nog warmer en loopt alles verder op.

Om aan de versterker te werken ligt die ondersteboven maar als ik die haaks rechtop zet koelt die beter af en zakt zowel de spanning als de ruststroom en als ik die gewoon op de bank zet dan warmt die meer op en loopt de ruststroom en spanning weer omhoog?

Is dit normaal? Of wat is er aan de hand? En hoe kan dit verholpen worden?
Heeft hier iemand ervaring mee?

Zou deze module https://www.tentlabs.com/Components/Tub ... age24.html hier een oplossing voor kunnen zijn?

Peter, ik denk dat je wel eerst een schema moet uploaden zodat we kunnen zien welk schema er gebruikt is en hoe het is opgebouwd. Volgens mij is dat het schema van Menno?
De voeding gebruik ik altijd sinds ik de eerste trans KT120Se heb gebouwd en die is behoorlijk betrouwbaar.
Maar ik heb gemerkt dat als de spanning in huis sterk fluctueert er een dip kan ontstaan in de voeding(die ook hoorbaar is, elco laad/ondlaad brom) en misschien kan reageren in de versterker schakeling, kijk daar ook eens naar.

Dit is de gebruikte Trans PP80 versie;

Om volledig te zijn wil ik ook nog even het bedradingsschema erbij plaatsen.

In deze schakeling wordt op een heel ingewikkelde manier de DC spanning op de gate van de eindbuizen afgeregeld, zodanig, dat de gewenste ruststroom vloeit. De ruststroom zelf wordt echter niet geregeld.
De gehele regelschakeling bevat een veelheid aan elementen, die helaas allemaal temperatuurgevoelig zijn. De grootste boosdoeners zijn volgens mij de mosfets in de 3 in serie geschakelde hoogspanning voedingen. De mosfets zijn geschakeld als source volgers. De gate-source karakteristiek heeft een behoorlijke temperatuur coëfficiënt. De uitgangsspanning kan dus enkele volts variëren bij temperatuur schommelingen.
Bovendien hebben deze voedingen geen nauwkeurige spanningsregelaars, maar als referentie gewone zenerdiodes. Totaal 5 stuks. Deze hebben allemaal een temperatuur verloop.
De versterker zelf wordt gevoed uit de 2 bovenste voedingen, terwijl de onderste voeding in feite gebruikt wordt voor de negatieve roosterspanning. Het spanningsverloop van de verschillende voedingen hangt, zoals je zelf al heb geconstateerd, af van de stand van de versterker. En dat is wel logisch. En omdat de spanning van de voedingen varieert, afhankelijk van de temperatuur, varieert ook de gate-spanning, en dus ook de stroom.
De referentiespanning voor de regel-OpAmp komt dan ook uit een vierde voeding, de -8V voeding. Deze zal waarschijnlijk nog het meest stabiel zijn.
Al met al een ongelukkig ontwerp.
Als je de stroomregelmodule wilt toepassen, dan krijg je in feite gewoon een heel andere versterker. Dan moet er wel het nodige op zijn kop.
Succes.

Piet

Bedankt voor de verduidelijking. Dit lijkt te kloppen met de praktijk. Ik heb nu de spanning iets verlaagd naar 2 x 346V en de ruststroom ingesteld op 5 mA. Maar om erbij te kunnen ligt de versterker ondersteboven.

Als ik de versterker dan weer gewoon op zijn voetjes plaats dan loopt de rustroom na 1 uur op tot wel 55 mA. En als ik de versterker vooraan 2 cm optil dan zakt de ruststroom weer. En ik kan wel op 1 buis meten maar niet tegelijkertijd op 4 buizen. En als je de versterker omdraait om wat bij te regelen dat zakt de ruststroom pijlsnel naar beneden vanwege de afkoeling.

Ondertussen heb ik de versterker spelend en het geluid klinkt op het eerste gezicht wel behoorlijk goed.
Maar ik zie me in de praktijk niet op die manier werken.
Dus tot nu toe zie ik maar 1 oplossing; automatische bias...Tenzij iemand anders een ander werkend voorstel heeft?

Heeft iemand ervaring met autobias modules die in deze schakeling ingezet zou kunnen worden? Een bijkomende moeilijkheid lijkt mij dat de kathode 120V opgetild is.

Hier worden er ook verschillende types aangeboden? https://www.audioamp.eu/kategorie/modul ... s-control/
Zou hier iets bruikbaar van zijn?

Deze versterker is een klasse B versterker. De ruststroom is naar verhouding laag, en deze neemt toe bij het leveren van een flink vermogen. Als je een regelaar wilt gebruiken, dan moet dit een regelaar zijn, die geschikt is voor een klasse B versterker. Volgens mij zijn veel regelaars echter alleen geschikt voor klasse A.
Maar ik heb je schema even aangepast. De ingreep is zo minimaal. De originele potmeters worden dan alleen gebruikt om het instelpunt van de stuurtrap in te stellen. En die staan in feite al goed. De toegevoegde potmeters stellen de ruststroom van de eindbuizen in.

Piet

Als ik naar het schema kijk snap ik niet helemaal waarom je zoveel opamps zou willen gebruiken en dan als eindtrap buizen? Als je het omdraait zie ik de charme er nog wel van, maar hier laat je het zware werk doen door componenten die daar eigenlijk het minst voor geschikt zijn. Ik zou hier gewoon een ingangstrap en fasedraaier met buizen inzetten, daarmee is het dan weer met recht een buizenversterker te noemen en niet een hybride constructie met veel IC's en halfgeleiders.

Piet1950 schreef: ↑di 28 nov 2023, 10:13

Deze versterker is een klasse B versterker. De ruststroom is naar verhouding laag, en deze neemt toe bij het leveren van een flink vermogen. Als je een regelaar wilt gebruiken, dan moet dit een regelaar zijn, die geschikt is voor een klasse B versterker. Volgens mij zijn veel regelaars echter alleen geschikt voor klasse A.
Maar ik heb je schema even aangepast. De ingreep is zo minimaal. De originele potmeters worden dan alleen gebruikt om het instelpunt van de stuurtrap in te stellen. En die staan in feite al goed. De toegevoegde potmeters stellen de ruststroom van de eindbuizen in.

Piet

Versterker met temp probleem.jpg

De aanbevolen ruststroom is 60mA. Dan gaat die in klasse A/AB.
Het idee is inderdaad eenvoudig maar je moet het er wel kunnen laten inpassen wat met die printplaatjes niet zo voor de hand liggend is. Zou je wat waarden kunnen plaatsen op die componenten?

Als die ruststroom dan gevoed wordt uit die mosfet spanning die toch wat verloopt zal die ruststroom dan ook niet gaan verlopen?

Deze versterker is gepubliceerd in AudioExpresss.
https://mennovanderveen.nl/images/produ ... S-PP80.pdf
En de correcties op dat artikel:
https://mennovanderveen.nl/images/produ ... y-2023.pdf

Zou je wat waarden kunnen plaatsen op die componenten?

Als je de versterker met de huidige schakeling afgeregeld heb op 60mA, meet dan de negatieve roosterspanning en ook de 120V voedingsspanning. Dan zal ik wat waardes voor de weerstanden bepalen.

...zal die ruststroom dan ook niet gaan verlopen?

Omdat het aantal temperatuur gevoelige elementen sterk gereduceerd is, is mijn verwachting, dat dan het verloop ook sterk verminderd.
Maar je kunt eerst nog een meting doen. Meet zowel de negatieve roosterspanning en ook de 120V voeding in verschillende standen van je versterker. Dus wanneer de ruststroom door de temperatuur verloopt, kijk dan of de negatieve roosterspanning en de 120V voeding beiden (procentueel) evenveel verlopen. Mijn verwachting is, dat de negatieve roosterspanning sterker verloopt dan de 120V voeding.

Piet

Leeuwarden schreef: ↑wo 29 nov 2023, 9:00

Deze versterker is gepubliceerd in AudioExpresss.
https://mennovanderveen.nl/images/produ ... S-PP80.pdf
En de correcties op dat artikel:
https://mennovanderveen.nl/images/produ ... y-2023.pdf

Dat klopt en ook de correctie is bekend maar dit bied helaas geen oplossing voor dit probleem.

Misschien een gek idee maar heb je deze vraag ook bij Menno neer gelegd?

Peter1 schreef: ↑wo 29 nov 2023, 23:37

Leeuwarden schreef: ↑wo 29 nov 2023, 9:00

Deze versterker is gepubliceerd in AudioExpresss.
https://mennovanderveen.nl/images/produ ... S-PP80.pdf
En de correcties op dat artikel:
https://mennovanderveen.nl/images/produ ... y-2023.pdf

Dat klopt en ook de correctie is bekend maar dit bied helaas geen oplossing voor dit probleem.

Ik noemde de links om voor hen die er meer verstand van hebben dan ik wat leesvoer en hopelijk meer inzicht te geven in de versterker.

Zoals Kappa7 voorstelt om de vraag bij Menno neer te leggen lijkt mij ook een goed plan.

Piet1950 schreef: ↑wo 29 nov 2023, 9:54

Zou je wat waarden kunnen plaatsen op die componenten?

Als je de versterker met de huidige schakeling afgeregeld heb op 60mA, meet dan de negatieve roosterspanning en ook de 120V voedingsspanning. Dan zal ik wat waardes voor de weerstanden bepalen. Die 120V is er reëel 116V en tussen R30 en massa meet ik 70V
De B+ / B- spanning loopt ongeveer 9V op.

...zal die ruststroom dan ook niet gaan verlopen?

Omdat het aantal temperatuur gevoelige elementen sterk gereduceerd is, is mijn verwachting, dat dan het verloop ook sterk verminderd.
Maar je kunt eerst nog een meting doen. Meet zowel de negatieve roosterspanning en ook de 120V voeding in verschillende standen van je versterker. Dus wanneer de ruststroom door de temperatuur verloopt, kijk dan of de negatieve roosterspanning en de 120V voeding beiden (procentueel) evenveel verlopen. Mijn verwachting is, dat de negatieve roosterspanning sterker verloopt dan de 120V voeding. Die 116V verloopt slechts 1V maar de spanning tussen R30 en massa lijkt die 9V te volgen.

Piet

Zie de antwoorden tussen de lijnen,

Kappa7 schreef: ↑wo 29 nov 2023, 23:40

Misschien een gek idee maar heb je deze vraag ook bij Menno neer gelegd?

Nee nog niet, maar ik correspondeer hier wel over met Erwin Reins. Ik veronderstel dat ik dan wel dicht bij Menno zit?
Die gevoeligheid in verloop van ruststroom in functie van temperatuur blijkt bekend te zijn.

Het verhogen van de B+ /B- spanning lijkt iets beter te zijn omdat de spanningsval over de mosfet (dus ook het vermogen en temperatuurontwikkeling) lager komt te liggen. Oorspronkelijk was dit 60V en nu nog slechts 25V. Maar dit varieert in functie van de netspanning en die schommelt hier bij ons gemakkelijk op een zonnige dag tot 20V. Maximaal rond 14u en minimaal in de ochtend en avond.

Bij Erwin zit je wel aan het juiste adres.

....maar de spanning tussen R30 en massa lijkt die 9V te volgen

Dit is een te vaag antwoord. En het gaat overigens om de spanning tussen het rooster en de kathode. Dus R30 en de +120V aansluiting. Dat is de feitelijke negatieve roosterspanning. Dus hoe verloopt deze? Dat is de vraag.

Piet

De +120V is in werkelijkheid +114V en stijgt naar 116V bij volle bedrijfstemperatuur.
De spanning tussen de +114V en naar R30 is -53V als de versterker warm is en ondersteboven ligt bij 10mA ruststroom/buis.

Als je dan de versterker op zijn pootjes zet gaat de temperatuur omhoog en gaat de spanning vanzelf naar +116V en gaat de spanning naar R30 naar -43V en gaat de ruststroom over de 60mA/buis.
Terzelfdertijd loopt door die warmte ook de B+/B- spanning 9 a 10V op.

Hierbij ook het detail schema zodat je nog beter inzicht hebt in de opbouw

Het blijkt dus, dat de negatieve roosterspanning sterk varieert (van 53V naar 43V), terwijl de "120V" voeding varieert van 114V naar 116V (2V). Als je dus de negatieve roosterspanning direct van de "120V" voeding haalt, dan zal deze bij temperatuurverhoging maar een fractie negatiever worden. Daarnaast zal de hoogspanning voor de eindtrap nog steeds een klein beetje stijgen. Per saldo verwacht ik, dat je ruststroom dan nagenoeg constant blijft.
In het schema heb ik wat waardes voor de weerstanden en de condensators aangegeven. Andere waardes mogen ook, maar wel ongeveer dezelfde verhouding aanhouden. Hoger mag, maar let dan op de maximale roosterweerstand van de eindbuizen. Lager mag ook, maar ik weet niet precies wat de maximale stuurspanning is, die de stuurtrap (met mosfet) dan kan leveren.

Succes.

Bedankt voor je voorstel. Ik zal het bestuderen en mij informeren.
Ik weet ook niet of die extra koppel C's een nadelige invloed kunnen hebben op de geluidskwaliteit.

Maar het is wellicht uit te proberen.

Ondertussen is de versterker al ver gevorderd. Dus tijd om eens wat foto's te posten!

Fraai! Smoelt goed zo. Gaat dat goed met de dissipatie vd buizen naar de top plaat toe? Zit ook nog wel wat ruimte tussen.

Mooi gemaakt!

De buisvoeten staan op een kleine sub chassis met ruime lucht openingen en gemonteerd met afstand plaatjes van 1mm.

En omdat die in ijzer zijn geven die hun warmte niet zo sterk door aan het aluminium hoofd chassis.

Dat valt op zich dus redelijk mee. Gewoon handwarm, maximaal 40 graden.