forum.zelfbouwaudio.nl

Zo heel af en toe koop ik wel eens een gebruikt apparaat puur voor de handel, beetje schoonmaken, kleine storinkjes verhelpen, poetsdoek erover, en dan weer de deur uit. maar ik denk dat dit een blijvertje is.
Onlangs voor een heel aardige prijs een Sony TA-F550ES op de kop getikt.
Het is een lekkere zware bak van tegen de 12 kilo, gebouwd rond 1991 op een G-Chassis.
Dat laatste is een dikke bodemplaat van spuitgiet metaal waar alles op gemonteerd wordt. enkele jaren later werd het de trend bij Sony om de hele behuizing in een koperbad te laten zakken. verder een flinke ingegoten ringkerntrafo,in totaal 35000 microfarad aan afvlakking, zwaar koelblok en een dik aluminium front. ook de knoppen voor de schakelaars en potmeters zijn van massief gegoten metaal, dat zie je niet zo vaak meer tegenwoordig.
De vermogens transitoren zijn hetzelfde type Sanken's als destijds in de Extrema werden ingezet.

Natuurlijk zat er een adder onder het gras, 1 kanaal werkt niet. ('t zal eens niet zo zijn...)
Het ontwerp van de versterker is een beetje onconventioneel, maar ook niet heel zeldzaam.
Centraal in deze versterker staat de STK3102, dit is een familielid van de "beruchte" STK plakken die in low budget versterkers uit de jaren 80 zijn ingezet. hij fungeert hier niet als eindversterker, maar als stuurtrap daarvoor, erachter zitten een bias-tor, 2 drivers, en de 2 grote Sanken's. welgeteld 5 transistoren per kanaal dus (afgezien van de STK natuurlijk) maar wel forse prestaties :
Sony was hier niet uniek in, ook de Marantz PM80 was zo opgebouwd. nog een leuk weetje, de bekende eindversterker TAN-55ES die 10 jaar in productie geweest is, heeft exact dezelfde opzet en eindtrap aan boord. eigenlijk is dit dus een TAN-55ES met wat extra schakelaars, toonregeling, en een (MC/MM) Phono trap aan boord. de laatste ga ik niet gebruiken want al jaren geen draaitafel meer, en die gaat er ook niet meer komen.

Op de foto's zijn ook 4 grote elco's zichtbaar. die zijn als volgt ingezet : 2 stuks 12.000 uF voor de eindtrap zelf, en 2 stuks 5600 uF ten behoeve van de STK3102, de phono-preamp, led's en overige zaken. Terug naar de storing, de was STK de eerste verdachte, dat leerde mij wat onderzoek op internet. meten met de scoop gaf uitsluitsel, 1 kanaal werd keurig versterkt, en de andere kwam haast niks door. tijdelijk een paar draadjes inwendig kruiselings omleggen leerde me dat er met de transistor-eindtrap niks mis was, en gewoon functioneerde.

Leuk ding Ray!

Ja, dat vind ik ook, Joram.
Het is mooi spul om mee te werken, goed service vriendelijk ook.
Had laatst een Sony Minidisc speler (van Bas Horneman) in handen gekregen, die slaat alles. 4 schroefjes voor het deksel, 4 schroefjes voor het loopwerk, 2 lintkabels lostrekken, en het loopwerk ligt zo op de werkbank in nog geen 5 minuten.

Dan weer terug naar de versterker.
Nu is de STK3102 gelukkig niet echt zeldzaam te noemen, op Ebay staan ze voor tussen de 5 en de 20 euro. ik bestelde er eentje bij Elektro Andijk (bekende zaak bij tapedeck restaurateurs, want verkopen veel snaren en dergelijke) voor 15 euro incl verzendkosten en had hem in 48 uur in huis. uit en inbouwen van de STK en de PCB waarop deze gemonteerd zit was gelukkig niet zo heel vreselijk ingewikkeld, ouwe eruit, koperen koelblokje schoongemaakt, een beetje verse koelpasta ertussen, vastklemmen en afsolderen. en na een uurtje klonk er muziek in stereo uit 2 kanalen tegelijk.

Nu de versterker in principe gewoon werkt is de volgende stap een flinke schoonmaak beurt, en wat dingetje nalopen om de bedrijfszekerheid te verhogen.
Ding is per slot van rekening een kleine 30 jaar oud. dus uit mekaar, lekker schoon soppen, veel dingen doorsolderen, en potmeters en schakelaars inwendig reinigen.

Als eerste maar eens de uitgangsrelais aangepakt, uit testen en meten bleek er een behoorlijke overgangs weerstand in te zitten, normaal worden die dingen dan vervangen, maar vaak is het ook heel goed mogelijk om ze te reinigen.
Dit zijn modellen met een open behuizing, met wat kunst en vliegwerk, is het kapje erap te halen. laten we eerst eens een weerstandsmeing doen :
Da's niet best, meer dan 100 Ohm. Ik maak de contacten als volgt schoon, eerst een stukje watervast schuurpapier korrel 2000, (in principe word het afgeraden om dit met schuurpapier te doen, maar dit lijkt me een dusdanig fijne korrel dat ik er vooralsnog geen probleem in zie.) bevochtigd met wat keukenreiniger. daarna polijsten met een stukje gewoon papier bevochtigd met Kontackt 61.

En hierna opnieuw gemeten :
Nou dat ziet er al een heel stuk beter uit, nietwaar ?

2000 is zeer fijn,dus daar zie ik geen kwaad in.
Klinkt zo'n ding nog een beetje?

Dat weet ik nog niet, hoop ik eind van de week meer over te kunnen zeggen.
Overigens vond ik onlangs bij onderzoek doen voor deze versterker een leuke en informatieve site van een Duits familiebedrijf, gespecialiseerd in analoge apparatuur van minimaal 30 jaar oud. heb voor een betere leesbaarheid de zaak door een vertaalmachine getrokken :
https://translate.google.nl/translate?h ... hifi.de%2F

En voor wie de Duitse taal goed beheerst : http://www.good-old-hifi.de/
Geloof me, daar ben je wel een avondje zoet mee.

Gaan we verder, de hele versterker is gedemonteerd, en het chassis en de eindtrap is schoongemaakt nu.
Hier is de frontplaat-pcb met daarop alle potmeters en schakelaars :
De potmeters en rechthoekige schakelaars ga ik niet demonteren, is lastig werk en met een hoog risico op schade, ook zijn ze makkelijk van buitenaf bereikbaar om te reinigen en wat contact spray in te brengen.
De 3 blauwe draaischakelaars zijn wel redelijk makkelijk te demonteren, en grotendeel gesloten.
Eerst even weerstand meten, bijna 100 Ohm dus.
Maak ik hem open, is al gauw de oorzaak te zien.
Hier ook weer schoongemaakt met wattenstaafjes, keukenreiniger, schuurpapier korrel 2000, en contact spray.
(jaja, het zijn foto's van 2 verschillende draaischakelaars, voordat er gezeurd gaat worden...)

En na het in elkaar zetten weer een meting gedaan.

Lekker bezig Ray

Ook een leuk opknapt project gevonden lekker bezig ray

Mooi om te zien hoe veel aandacht er toen aan het chassis besteed werd. Mooie behuizing. En leuk om te zien dat het zo opknapt.

Leuk om te zien Ray. Ik ben de laatste tijd ook veel meer met dit soort dingen bezig dan met zelfbouw

Wat ik vaak doe met die potmeters en vervuilde schakelaars is ze in een ultrasoonreiniger gooien met wat schoon water en alcohol. Even laten drogen en het werkt weer perfect.

Zijn de elco's in de versterker nog een beetje in orde? Dat kan na 30 jaar ook nog weleens tegenvallen.
Ik heb zelf een 500ES gehad die al rond 2000 defect was geraakt door een paar kapotte elcootjes in de signaalweg.

RobertD schreef:

Wat ik vaak doe met die potmeters en vervuilde schakelaars is ze in een ultrasoonreiniger gooien met wat schoon water en alcohol. Even laten drogen en het werkt weer perfect.

Dat is inderdaad iets dat het overwegen waard is, zal er eens naar gaan rondkijken wat er te krijgen is.
Met name voor de potmeters en de "moeilijk" geconstrueerde schakelaars zou dit een goede oplossing kunnen zijn.

RobertD schreef:

Zijn de elco's in de versterker nog een beetje in orde? Dat kan na 30 jaar ook nog weleens tegenvallen.
Ik heb zelf een 500ES gehad die al rond 2000 defect was geraakt door een paar kapotte elcootjes in de signaalweg.

Puntje van zorg, Ja. de versterker is gebouwd voor 220 VAC, er is geen mogelijkheid een hogere of lagere netspanning om te schakelen.
Ook zitten er slechts 2 draden in de primaire kant van de transformator. dat resulteert erin dat met de huidige netspanning de railspanning is toegenomen van 56 VDC symmetrisch naar 61 VDC. de grote elco's zijn voor 63 VDC gespecificeerd, ga er vooralsnog van uit dat die dat wel aankunnen. ik heb uit diverse bronnen begrepen dat juist grote elco's over het algemeen over langere tijd goed hun waarde behouden. gelukkig heeft men destijds voor goede merken gekozen als Nichicon en Nippon Chemicon destijds. er zijn slechts twee koppel elco's in de signaalweg aanwezig, deze wil ik vervangen door Nichicon FG. ook zijn er her en der wat kleintjes aanwezig die ook 63 VDC rated zijn, daar wil ik 80 VDC exemplaren voor in de plaats zetten.

Komen we uit op het doorsolderen. het mag bekend zijn dat PCB's in een fabriek door een soldeerbad gaan. soms is het wat aan de karige kant.
Bij met name wat groffere zaken als grote torren, wat grotere elco's, potmeters. schakelaars, en pcb connectoren willen er dan in de loop der jaren door allerhande mechanische belastingen wel eens hele kleine scheurtjes ontstaan rondom soldeer verbindingen.
Als een apparaat zoals hier uit elkaar ligt is het zeker aan te raden dit na te lopen. is heel simpel, even verwarmen zodat de soldeer opnieuw vloeit, en ik doe, afhankelijk van de situatie, een ietsiepietsie soldeer toevoegen zodat het net wat beter vloeit en de verbinding wat "vetter" is.

Een voorbeeld is dit input board, daar waar de RCA chassisdelen aan zitten.
Links voor zit een plekje dat niet meer helemaal jofel was.
En na deze nagelopen te hebben :
Zo zijn er in de versterker enkele honderden puntjes nagekeken.

Ik durf je op een briefje te geven dat er heel wat elco'tjes in zitten waarvan de capaciteit ernstig is terug gelopen. Ongeacht het merk van de elco's, veel langer dan 15 a 20 jaar gaan ze niet mee. 20 jaar is al heel optimistisch. Ik doe veel apparatuur recappen en ook van de apparatuur van deze leeftijd welke gewoon functioneren zijn de elco's slecht. Ik heb uiteraard een metertje om ze te meten. Na vervanging is de weergave van degelijke apparatuur beduidend verbeterd.

Ook voorkom je met een recap dat de STK binnen korte tijd misschien weer defect raakt.

Op dit moment ben ik zelf trouwens bezig met een recap van een Parasound dac 1600. het toestel is gewoon functioneel , toch hebben de meeste elco's nog maar 20 to 60 % van hun originele capaciteit , er zitten zelfs meerdere 220/25v elco's tussen die geen capaciteit meer hebben, deze worden door mij vervangen door 220/35v versies uit voorzorg.
Elke oude elco wordt door mij gemeten, maar elke nieuwe elco die er in gaat ook, want ook daar kan een misser tussen zitten

Ja, dat inderdaad aardig verontrustend. ik ben al bezig om een lijstje van benodigde elco's te maken. binnenkort een bestelling bij Mouser plaatsen.
Voordeel van deze versterker is dat vrijwel alles goed bereikbaar is, en de hele zaak niet meer uit elkaar hoeft om nieuwe erin te solderen.

De hele versterker zit weer in elkaar, en ziet er weer net zo fris en schoon uit als de dag dat hij van de band rolde.
Komen we op het controleren / instellen van de ruststroom, de procedure staat keurig netjes beschreven in de service manual, deze zou 7 millivolt moeten zijn. er zijn 2 mooie testpunten op de eindtrap PCB aangebracht. merkwaardig genoeg stond deze slechts op een magere 1.5 millivolt afgesteld. dat zal ook verklaren waarom bij de eerste testen het koelblok totaal niet warm werd. ik heb het nu ingesteld op ongeveer 8 millivolt. de instelpometertjes hebben een erg breed bereik, je kunt de zaak opvoeren tot bijna 100 millivolt. exact op 7 krijgen is vrij lastig.
Tot slot nog even de DC ofsett gemeten, die is dan wel niet af te stellen, het is altijd goed on deze even te controleren.
Deze bedraagt een keurige 4.2 millivolt, daar is wel mee te leven.
Voor de beveiliging is er trouwens (vanaf de fabriek) een UPC1237 ingebouwd. die houd de zaak ook netjes in de gaten.
Dan ook nog een paar foto's van de achterzijde, alle aansluitingen zijn natuurlijk ook uitgebreid schoongemaakt, de vergulde RCA aansluitingen zien er nog keurig uit.

Als nieuw!
Nu nog een luistertest!

Leuk om te doen he? Die kan er weer heel wat jaartjes tegen, nieuwe elco's en klaar

ray5150 schreef:

de instelpometertjes hebben een erg breed bereik, je kunt de zaak opvoeren tot bijna 100 millivolt. exact op 7 krijgen is vrij lastig.

Ik overweeg dan gewoonlijk een vervanging door van die blauwe Bourns 10-slags instelpotjes. Werkt super.

Dat is inderdaad wel iets om te overwegen, aan de andere kant, ik ga niet maandelijks de ruststroom controleren en bijregelen.
Zal hoogstens 1 keer per jaar zijn.
Maar je hebt wel een puntje, ja.

Hoedje af!

Het grootste verschil tussen een 70er en een 90er jaren versterker is een dun laagje teer en nicotine aan de binnenzijde . Daar heb je weer een mooi ding aan, is het voor jezelf of gaat die je rijk maken?

John P schreef:

Het grootste verschil tussen een 70er en een 90er jaren versterker is een dun laagje teer en nicotine aan de binnenzijde .

Daar is tegenwoordig een hele goede oplossing voor : https://www.jumbo.com/jumbo-keukenreini ... 192209STK/

John P schreef:

Daar heb je weer een mooi ding aan, is het voor jezelf of gaat die je rijk maken?

Vooralsnog blijft ie hier, maar als ik er een uit de ES serie in de champagne kleur voor een aantrekkelijke bedrag tegenkom zal hij moeten vertrekken. vooralsnog is daar niet zoveel kans op. de TA-F3ES, TA-F5ES, TA-F30ES, en de TA-F50ES gaan zo gemiddeld voor bedragen van 250 tot 500 euro van eigenaar verwisselen. er zijn ook combinaties van losse voor-en-eind versterker in de kleur champagne, die gaan al gauw naar 750 tot 1000.
Vooralsnog was dit weer voor 40 keiharde euro's (incl reparatie) een hele rib uit mijn lijf.

Enkele foto's van de versterker in de set :
(Het is natuurlijk voor de hand liggend om de conclusie te trekken dat ik iets heb met Sony ES, maar dat is louter toeval. )

Een woordje over de klank werd er gevraagd, er is eigenlijk (in mijn beleving) niet zo heel veel verschil met de kombinatie 12SN7 buizentrap / Pass Labs kloon. iets meer koeler/analytisch om er een audiofiele term in te gooien. buiten dat is het vooral heel erg stil en "schoon".
Met de CD speler op pauze en de volume vol open is het vooral heel, heel erg stil. en da's eigenlijk ook wel een revelatie, eerlijk gezegd.
De brombeer van een Pass moet dan ook voor straf een tijdje naar de schuur, maar dat is weer iets voor een nieuw topic, misschien...

Volgende maand er weer mee verder, dan gaan er verse elcotjes in.

Hoi Ray,

Is mooi geworden die Sony, maar wat lees ik nou bromt jou Pass versterker?.

Groet,
Pim

PimDriessen schreef:

Hoi Ray,

Is mooi geworden die Sony, maar wat lees ik nou bromt jou Pass versterker?.

Groet,
Pim

Die is, erg knap, grotendeels met 2e hands onderdelen opgebouwd, dus ik denk na 8 jaar dat Ray hem eens onder handen gaat nemen