forum.zelfbouwaudio.nl

Beste buizenliefhebbers,

Ik wil me gaan bezighouden met het ontwerpen en bouwen van buizenversterkers. Zoals gebruikelijk begin ik met weinig kennis en mik ik hoog

Achtergrond en lang verhaal:

Ik ben bassist. Ik heb een buizen basvoorversterker, een Hughes&Kettner Bassmaster. Dit is een volwaardig 5W buizenversterkertje met een 12AX7 in de voortrap en een SE EL84 in de eindtrap (incl trafo en ballastweerstand). Het linesignaal kun je na de voortrap of na de eindtrap aftappen voor de gewenste vervorming. Aangezien er ook gewoon een speakeruitgang op zit heb ik er op basis van een Vifa BG20 een kastje bij gebouwd (moet enkel nog een frontje maken, als hij af is zal ik hem ook posten). Deze combinatie klinkt eigenlijk vrij lekker en gaat voor solo in de woonkamer meeeer dan hard genoeg. De kast is echter excursie-gelimiteerd op een 35W, dus eigenlijk is de versterker te licht Dussss...zwaardere versterker bouwen? Hop, nieuwe hobby erbij...

Als eerste wil ik op basis van een bestaande versterker iets bouwen. Ik heb 2 donorlijken van MP gehaald.
De eerste is een werkend chassis van een Davoli versterker, de 1040 of de 1060, ben ik nog niet achter. Er zit een eigenbouw (vorige eigenaar) preampje bij op basis van een ergens uit gesloopte toonregeling, ik weet nog niet of ik die wil houden. Ik heb hem uitgetekend en ik snap hoe hij werkt. Maar niet op basis van buizen en buizen zijn gaaf dus....

Tweede is een niet werkende Knight Kit KM-20. Was gratis tegen verzendkosten ("kwam rook uit"). Het doel is tweeledig:
- Een zwaarder versterkertje bouwen dan die H&K op basis van een van de donoren. Uitgebreide toonregeling niet perse nodig, gebruik ik toch amper. Inprikken en spelen, toonregeling zit in mijn vingers. Misschien ombouwen naar courante(re) buizen.
- Een relatief laag vermogen geintegreerd basbuizenversterkertje designen en bouwen. Uiteindelijk zou het leuk zijn als er een open-source design uit kwam wat eenvoudig en tegen relatief lage kosten gebouwd kan worden. Specificaties die ik nastreef:

- ergens tussen de 10 en de 25W, mono
- zo min mogelijk halfgeleiders, liefst alleen in de gelijkrichter, gewoon omdat...
- Trafo's zijn cool dus, waarom geen trafo input en een trafo fasedraaier? Ik heb een DI met een mooie Jensen trafo, niet dat ik die ga slopen, maar daar komt ook een gebalanceerd signaal uit dus waarom niet?
- Frequentiebereik 40-12000Hz. 40Hz omdat er bij de meeste bassen toch niet zo veel fundament uit komt, iets hoger zou ook kunnen. 12K is redelijk arbitrair. Hoeft zeker geen Hifi te zijn.
- relatief compact.
- als chassis wil ik graag zo'n oude groene metalen verbanddoos uit het leger gebruiken. Ik heb er een aantal van MP gehaald voor weinig. De Davoli zou hier in ieder geval precies op passen. Leek me wel cool en retro...
- voor zowel aktieve als passieve bassen dus een verzwakker op de ingang is nodig
- een DI uit zou wel fijn zijn, liefst ook pre- of post eindtrap.

Mijn eigen achtergrond: HTS WTB dus een klein beetje electro kennis. Wel eens wat geprutst met opampjes voor filtering, wel eens wat in LTSpice gesimuleerd. Verder heb ik als naslagwerken "The Art of Electronics", "Het ontwerpen van versterkers" van Hellings, twee van de boeken van vd Veen, "Designing Tube Preamps for Guitar and Bass" van Blencowe en alle PDFs van tubebooks.org. De boeken ben ik langzaam aan het doorworstelen.

Gereedschappen zijn: 20MHz 2 kanaals scope met HV probes, functiegenerator, verschillende multimeters (geen TrueRMS), Metcal soldeerstation, veel mechanisch bewerkingsspul tot smidse aan toe. Ook bedreven in leerbewerking, alhoewel ik nog niet weet of dat relevant is.

Mijn beroepsdeformatie is dat ik wil snappen, ontwerpen en simuleren, bouwen en dan verifiëren dat het werkt (hopelijk), niet zomaar iets bouwen en hopen dat het werkt. Daartoe wil ik het ontwerp documenteren. Op het werk gebruik ik vaak MathCad om dingen uit te rekenen (niet slim genoeg voor MatLab). Voordeel is dat je alle eenheden meteen meeneemt en dat het gewoon leesbaar is. Ik dacht dus om dat te gebruiken om alle berekeningen te documenteren. Helaas is MathCad niet gratis, maar SMath Studio is een gratis clone die je ook nog online kunt gebruiken (gelukkig maar, want ik kreeg hem op de Mac niet aan de praat ondanks een hoop gepruts met Wine en .net etc).

Veel tekst dus. Mijn vraag aan jullie:

Beginnend met een van de twee lijken om niet meteen vanaf 0 te beginnen en er een beetje in te komen, welke van de twee zou je adviseren om mee te beginnen en welke richting zou je me op sturen qua redesign en aanpassingen (courantere buizen, vervangen van componenten etc)?

GR rOdy

De eerste zitten wat buizen in welke erg goedkoop zijn de EL504 maar 4x en Alleen de ell80 moet je vervangen door iets met een opsteekvoet €29,95 op eBay met 2 x el95 2x€11€

De knight heet wel een paar duurdere buizen in de eindversterker 6973 2x 18€ De rest is allemaal goed verkrijgbaar
wat moderner dan de eerste ?
Ik heb geen verstand van muziekspelen als de mogelijkheden gelijk zijn van beide zou ik voor de knight gaan Rody
Maar gereviseerd beide brengt de eerste misschien meer op , maar kan ze beide niet vinden op eBay
De Ravioli maakt meer power 4 x el504 50-60 Watt misschien ?
Dus dan ging ik voor de knight km-20 Rordy om dat er modernere buisjes in zitten welke bijna in iedere radio uit de 60 er jaren zitten op de eindbuizen na wel minder power ca 20 Watt

Hoi Rody,

Doordat je al een aantal "donoren" hebt geregeld is er al een hoop basismateriaal aanwezig.
Buizen , bijbehorende voetjes en, niet geheel onbelangrijk, trafo's.
Dit is alles opnieuw in te zetten.
Omdat jij iemand bent die niet klakkeloos wil nabouwen van een schema maar ook het geheel wil snappen is natuurlijk het lezen van boeken een optie.
Vergeet hierbij ook niet dat Youtube je vriendje is !
Voor het bouwen van gitaar/basversterkers zou ik zeken gaan kijken naar de filmpjes van "Uncle Doug". Een oude rot in het vak die veel uitleg-filmpjes op zijn kanaal heeft staan. Echt de moeite waard.
Nog een bron van informatie zou "Blue Glow Electronics" kunnen zijn. Heel veel over buizenversterkers, wel vooral high-end audio maar ook met veel uitleg over de werking.
Je beschikt al over de belangrijkste gereedschappen.
En je kunt voor meet-experimenten gewoon de bestaande voedingen (gloei- en hoogspanning) gebruiken (niet iedereen heeft de beschikking over losse hoogspanningsvoedingen)
Dus vooral verder gaan met informatie verzamelen en beginnen met meten.

Veel plezier en houd ons op de hoogte !!

Gr.
HoMeR

Bedankt voor deze feedback. De davoli's zijn als complete versterker vrij goedkoop, een E150 (https://www.marktplaats.nl/a/antiek-en- ... ousPage=lr). Ik heb voor de eindtrap met preampje 6 tientjes betaald.

Voordeel van de Davoli is dat hij werkend is dus op vervangen van weerstanden en condensatoren na (en geheel opnieuw opbouwen in nieuw chassis, en een preamp) zal deze de meeste kans op succes geven dacht ik? Als ik de Davoli toch helemaal opnieuw opbouw en 2 nieuwe buisvoetjes haal, heb ik die adapter toch niet nodig om 2xEL95 te gebruiken?
De Knight Kit zit al in een leuke behuizing (https://www.radiomuseum.org/r/allied_ra ... ifier.html, in slechte staat, strippen en spuiten), alleen geen idee wat er kapot aan is. Sowieso wilde ik het gros van de rommel eruit gooien omdat ik deze toch niet nodig heb (RIAA etc). Maar wellicht wat meer werk om technisch in orde te krijgen.

Secundaire vraag: Welke buizentester? Ik zat naar deze kitjes te kijken:
https://www.radioelec.com/en/lampemetre ... 7-820.html
https://www.radioelec.com/en/vacuum-tub ... -1512.html

Iemand hier mee bekend? Relatief goedkoop. Zou een utracer voor mijn doel zo veel meer bieden? Of is eventueel iets als dit https://www.marktplaats.nl/a/antiek-en- ... =mympBuyer voldoende en ben ik snel klaar ipv eerst 2 maanden buizentester bouwen...?

Zoek even bij je in de buurt naar een radioclub,daar zit vast wel iemand die de buizen kan meten.

Zelf meters aanschaffen is een beetje onzin.

Rody schreef:

Voordeel van de Davoli is dat hij werkend is dus op vervangen van weerstanden en condensatoren na (en geheel opnieuw opbouwen in nieuw chassis, en een preamp) zal deze de meeste kans op succes geven dacht ik? Als ik de Davoli toch helemaal opnieuw opbouw en 2 nieuwe buisvoetjes haal, heb ik die adapter toch niet nodig om
De Knight Kit zit al in een leuke behuizing
Secundaire vraag: Welke buizentester? Ik zat naar deze kitjes te kijken

Die tester op MP is een goed/fout tester
De E tracer is de allermooiste denk ik Als je er een computer bij zet !
Die andere kitjes op eBay van rimlok kunnen een heleboel niet
ik heb wat kontakt gehad met die man
Een curve van een buis kunnen ze niet schrijven
Maar ik weet niet wat je wilt ermee misschien vind jij het wel goed

Rody mijn buizen tester is gerepareerd een Hickok TV3Bu die wil ik de 26 ste mei wel mee nemen naar Breda
Na dat de reperateur bijna alles gedaan heeft wat mogelijk is om hem weer als een nieuwe te laten meten en zelfs gelijk gemaak wat GM meting betreft als de TV7
Denk niet dat we de ELL80 kunnen testen van de EL504 weet ik niet , moet ik in het boek kijken of er een Amerikaanse buis gelijk is aan een EL95
De u Tracer welke is nog niet af de 26ste wel denk ik en ben helemaal nog niet zeker of ik hem kan bedienen
Ben geen computer man
Succes met de keus Rody

Het ging me niet alleen om de buizen die ik al heb maar ook om in de toekomst aan te schaffen buizen. Het leek me daarom handig om zelf eea te kunnen meten, zeker als dat <E100 zou kunnen. Mensen van een club daarvoor lastig vallen voel ik me niet zo prettig bij ("wel nemen maar niet geven" is niet mijn ding en lid worden van een club zie ik nog even niet zitten).

Bedankt voor het aanbod iig Bert. Als iemand nog info heeft over de genoemde testers hoor ik het graag.
Ik heb een klein buizenvoedingstrafootje over (van die partij van Raymond). Is daar met een multimeter niet zelf iets mee te McGyveren? Als ik rondkijk naar wat bestaande DIY oplossingen (https://www.valveheaven.com/wp-content/ ... tester.pdf, http://lampizator.eu/UPGRADE/tubetester ... ester.html, ziet het er niet zo heel spannend uit....

Bert61 schreef:

Die tester op MP is een goed/fout tester
De E tracer is de allermooiste denk ik Als je er een computer bij zet !
Die andere kitjes op eBay van rimlok kunnen een heleboel niet
ik heb wat kontakt gehad met die man
Een curve van een buis kunnen ze niet schrijven
Maar ik weet niet wat je wilt ermee misschien vind jij het wel goed

Mijn probleem is dat ik nog niet weet wat ik niet weet. Ik weet wel dat diezelfde kerel ook Tube Tracer kitjes heeft voor weinig (ook vernoemd in dit draadje: https://www.diyaudio.com/forums/equipme ... hread.html): https://www.radioelec.com/en/vacuum-tub ... 7-828.html. Misschien toch interessant.

Gr rOdy

Ik heb niet de indruk dat buizentester absoluut noodzakelijk is om een buizenversterker te kunnen bouwen.
Eigenlijk lijkt me zo'n ding alleen handig als je een doos gebruikte buizen van onduidelijke herkomst heb overgenomen.
Gebruik je nieuwe (dus nieuwe productie, of NOS) buizen van een bekende leverancier dan lijkt me zo'n ding vrij overbodig.
Maar goed, dat is slechts mijn mening.

Wat het bouwen en ontwerpen betreft, ik zou eerst eens uitgaan van een bestaand ontwerp/schema van bijvoorbeeld Ampeg of Fender.
Kijken of het mogelijk om dat draaiend te krijgen met de bestaande spullen die je tot je beschikking heeft.
Op basis daarvan kun je eindeloos gaan tweaken, modificeren en ontwerpen met andere buizen.
Wel zou ik zoveel mogelijk nieuwe componenten als weerstanden, condensatoren, buisvoeten, en elco's gebruiken. spul van een jaar of 50 a 60 is niet meer echt te vertrouwen.

Dat het niet absoluut noodzakelijk is wist ik wel, meer in de categorie "verrekkes hendig". Goed, eerst focussen op de versterker zelf. Wat zijn momenteel de voorkeursleveranciers voor buisvoetjes etc?

https://www.jukebox-revival.eu/index.ph ... ckets.html

https://www.tube-town.net/ttstore/Capac ... q9p1dskej5

Deze voor 2W en 3W weerstanden

https://elektronica-online.nl/

https://www.eoo-bv.nl/32-buisvoeten

Bestellen per email.

Super, tnx!

Om buizen te testen heb je een positieve en een negatieve regelbare voeding nodig en een paar meters, een voetje en het datablad.
Als dat vaker wil doen dan is het wel handig om een wat vaste opstelling in elkaar te knutselen.
Eenvoudiger is het de buis in een werkende versterker te prikken en nazien of de instelling klopt.
De Knight iseen soort EL84 PP met wat toeters en bellen.En veel te gevoelige ingangen voor tegenwoordig.
Die gevoeligheid geldt ook voor de Ravioli's (volgens Bert ).
De EL504 is nog gewoon tekoop, zelfs bij Conrad
En de ELL80 is zeldzaam en duur en bovendien helemaal niet nodig in de Davoli.Daar is 't ie als dubbel triode geschakeld, kan ook best met nog een ECC82 met wat kleine aanpassingen.
De elco's bij de negatieve roosterregeling zijn omgekeerd getekend
Daar staat ook nog een pijltje met "P" erbij maar komt verder niet voor
Anne

ray5150 schreef:

https://www.eoo-bv.nl/32-buisvoeten

Bestellen per email.

Maar die doen het toch niet meer....
Zie hun openingspagina:
https://www.eoo-bv.nl/

In 95 van de 100 fabrieks (gitaar) versterkers is een of meerdere ECC83 in de pre-amp toegepast.
In de eindversterker vind je heel vaak 2 of 4 x EL84 in PP, of 2 of 4 x EL34 in PP, verder soms 6L6, 6550 of KT88.
SE word maar zelden toegepast, meestal in oefenversterkers van een paar Watt.

HoMeR schreef:

ray5150 schreef:

https://www.eoo-bv.nl/32-buisvoeten

Bestellen per email.

Maar die doen het toch niet meer....
Zie hun openingspagina:
https://www.eoo-bv.nl/

Mail Norbert maar even, die vertelt je hoe of wat.

Ah!buis schreef:

Om buizen te testen heb je een positieve en een negatieve regelbare voeding nodig en een paar meters, een voetje en het datablad.
Als dat vaker wil doen dan is het wel handig om een wat vaste opstelling in elkaar te knutselen.
Eenvoudiger is het de buis in een werkende versterker te prikken en nazien of de instelling klopt.
De Knight iseen soort EL84 PP met wat toeters en bellen.En veel te gevoelige ingangen voor tegenwoordig.
Die gevoeligheid geldt ook voor de Ravioli's (volgens Bert ).
De EL504 is nog gewoon tekoop, zelfs bij Conrad
En de ELL80 is zeldzaam en duur en bovendien helemaal niet nodig in de Davoli.Daar is 't ie als dubbel triode geschakeld, kan ook best met nog een ECC82 met wat kleine aanpassingen.
De elco's bij de negatieve roosterregeling zijn omgekeerd getekend
Daar staat ook nog een pijltje met "P" erbij maar komt verder niet voor
Anne

Bedankt voor je input. Hoe heb ik met instrumentversterking last van die gevoelige ingang? En die aanpassing naar ECC82 heb ik wel oren naar, hoe ziet zoiets eruit?
Ik zal in de versterker een kijken waar die P naar toe gaat. En dat van die omgekeerde elco's moet ik nog ff over nadenken voor ik het snap Sowieso snap ik nog niet waarom sommigen bipolair zijn (als ik het goed zie) en sommigen niet....nog veel te leren...

Rody schreef:

Hoe heb ik met instrumentversterking last van die gevoelige ingang?

Dat is als je een versterker wil ombouwen voor muziekweergave, voor instrumenten zal de gevoeligheid wel goed zitten (zolang 't geen sythesiser is)

En die aanpassing naar ECC82 heb ik wel oren naar, hoe ziet zoiets eruit?

Zoiets dan, de instelling eindbuizen opgesplits (geen gepaarde buizen nodig) en de elco('s) wel goed gezet.
Ook wat stopweerstanden bij de eindbuizen tegen mogelijk HF-oscillaties.
Anne

Ik zal eens meten wat er uit mijn bassen komt, maar een het zou me niets verbazen als dat tot +/- enkele volts oploopt..

Bedankt voor het aangepaste schema, ik denk dat ik snap wat je gedaan hebt, maar ik ga er op studeren!

Wat ik ook nog niet snap, als je bv naar het eerste schema kijkt, waarom R4 en R8, R11 en R12, en R15 en R17 paartjes weerstanden zijn. Waarom zijn dit niet enkele weerstanden uit een hogere vermogensklasse met de splitsing aan de andere kant van de weerstand? Is volgens mij electrische hetzelfde, maar minder verschillen door spreiding en minder componenten.....? EDEV collega vertelde me net dat het waarschijnlijk is om de anodes van elkaar te scheiden door ze via de weerstand hoogohmig te maken...klinkt dat logisch?

Actieve of passieve pickups ?

Rody schreef:

EDEV collega vertelde me net dat het waarschijnlijk is om de anodes van elkaar te scheiden door ze via de weerstand hoogohmig te maken...klinkt dat logisch?

Het is een balansversterker (zei het een beetje ongebruikelijk getekend) dwz de twee kanten van de "balans" zijn hetzelfde maar in tegenfase.Is dus geen verdubbeling van de weerstanden, eerder het spiegelbeeld.
Anne

Dan zie ik nog niet helemaal wat er zou gebeuren als je er 1 weerstand van maakt met de aftakking aan de andere kant...afgezien van het feit dat de anodes dan direct aan elkaar hangen....misschien ben ik aan het mieren over niets maar ik wil graag snappen waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt zodat ik beter inzicht in de materie krijg. Alle hulp daarbij is welkom

ray5150 schreef:

Actieve of passieve pickups ?

Passieve pickups met soms een pre-amp erachter .
Aktieve pickups (dus zwak gewikkeld met ingebouwde preamp) zie je eigenlijk weinig, soms van EMG, maar meestal zijn het passieve pickups met een losse onboard preamp. Die ik heb worden met 1x9V gevoed dus max signaal is dan <+/- 4.5V. Ze zijn er ook met 2x9V, maar die heb ik niet.

Rody schreef:

Ah!buis schreef:

Rody schreef:

EDEV collega vertelde me net dat het waarschijnlijk is om de anodes van elkaar te scheiden door ze via de weerstand hoogohmig te maken...klinkt dat logisch?

Het is een balansversterker (zei het een beetje ongebruikelijk getekend) dwz de twee kanten van de "balans" zijn hetzelfde maar in tegenfase.Is dus geen verdubbeling van de weerstanden, eerder het spiegelbeeld.
Anne

Dan zie ik nog niet helemaal wat er zou gebeuren als je er 1 weerstand van maakt met de aftakking aan de andere kant...afgezien van het feit dat de anodes dan direct aan elkaar hangen....misschien ben ik aan het mieren over niets maar ik wil graag snappen waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt zodat ik beter inzicht in de materie krijg. Alle hulp daarbij is welkom

Als je de twee anodes aan elkaar zet verbindt je twee signalen in tegenfase, komt er niks meer uit
Anne