forum.zelfbouwaudio.nl

In de kringloopwinkel vond ik vandaag een leuke buizen radio. Zo op het eerste gezicht niet veel mis mee. Scheidingstrafotje besteld, leek me wel zo veilig. Op het eerste oog dacht ik 2 vreemde metalen condensators/elco's te zien, maar als ik naar het schema kijk zie ik het dan goed dat dit een soort tussen trafotjes zijn? ze worden aangegeven met 1st IFT en 2nd IFT. wat is in hemelsnaam een IFT?

Een intermediate frequency transformer, of in het Nederlands een middenfrequenttrafo. Die bestaat uit twee zwak gekoppelde spoelen die met condensatoren eraan parallel een banddoorlaatfilter vormen. Ben je in grote lijnen op de hoogte van hoe een superheterodyne ontvanger in elkaar steekt?

Overigens bestaat er een Nederlands forum dat specifiek over buizenradio's en -televisies gaat: http://www.gloeidraad.nl/radioforum.

Bij de tips en trucs van dat forum kun je ook lezen hoe je een buizenradio die tientallen jaren niet gebruikt is zo veilig mogelijk kunt opstarten. Er kan namelijk wel het een en ander mis gaan, bijvoorbeeld:

-Kortsluiting door verrotte isolatie van de bedrading
-Ontploffen eerste afvlakelco door te grote lekstroom
-Doorbranden van de eerste filterweerstand door te grote lekstroom van de tweede afvlakelco
-Opblazen eindbuis door te grote lekstroom van de koppelcondensator
-Spontaan smeltende ratelcondensator, weer door te grote lekstroom

Kijk aub goed uit met zo'n ding.Alles hangt zo aan 't lichtnet.De antenne- en aarde-aansluiting zijn gescheiden met condensators, of die nog te vertrouwen zijn .
Anne

Ter verduidelijking, voor het geval dat je niet weet hoe een superheterodyne ontvanger in elkaar steekt:

Radioluisteraars vinden het doorgaans prettig om maar één zender tegelijk te horen in plaats van alle zenders door elkaar. Verder willen ze graag kunnen kiezen naar welke zender ze luisteren.

Om dat eerste te bereiken, moet er een zogenaamd kanaalselectief filter in de radio zitten, dat het signaal van die ene zender doorlaat en de signalen van alle andere zenders tegenhoudt. Om het tweede te bereiken, moet dat filter op een of andere manier kunnen worden afgestemd.

Nu is het erg lastig om een kanaalselectief filter te maken dat ook nog eens afstembaar is. Daarom is men ertoe over gegaan om frequentieconversie toe te passen, bijna alle radio's van eind jaren dertig van de vorige eeuw tot en met nu maken daar gebruik van. Het gewenste zendersignaal wordt middels een afstembare frequentieconversieschakeling geconverteerd naar een vaste middenfrequentie, dat door een vast afgestemd kanaalselectief middenfrequentfilter gefilterd wordt. Een ontvanger die volgens dit principe werkt, heet een superheterodyne ontvanger (althans als de middenfrequentie zoals gebruikelijk boven het hoorbare gebied ligt). De afstembare frequentieconversieschakeling bestaat uit een zogenaamde lokale oscillator en een mengtrap.

Bij jouw radio dient de linkerbuis op het schema als lokale oscillator en mengtrap. De twee middenfrequenttrafo's met de bijbehorende vier condensatoren vormen het middenfrequentfilter. Volgens het schema is dat vast afgestemd op 455 kHz.

Bij modernere radio's zijn de middenfrequenttrafo's vaak vervangen door keramische filters, analoge geïntegreerde filters of digitale filters. Aan het werkingsprincipe is sinds eind jaren dertig nauwelijks iets veranderd.

Marcel heel erg bedankt voor je uitleg. Ik zal me er nog eens verder in moeten verdiepen, heb geen enkele ervaring met radio, heb me tot noch toe alleen bezig gehouden met het versterken van geluid.

En maak jullie geen zorgen, een spaghetti zoals deze zal ik nooit zomaar aan het net hangen. Ik zet er altijd een trafo tussen, vervang alle condensators/elco's en bedrading.

maar moet ik die IFT's nu ook vervangen / kan ik testen of deze nog goed zijn?

Wat is het er eigenlijk voor een ?

een National Gu-382 (1968)

edit; er gaat even iets mis met het toevoegen van de foto...
edit; ah nu staat ie er wel bij... de foto komt via http://www.fotop.net/mikekwok/09112003/100_0003s?full=0 ik mis helaas de rechter selectie knop

Middenfrequenttrafo's gaan zelden stuk, tenzij je eraan gaat zitten draaien: als je dat verkeerd doet, willen de kernen nog wel eens afbreken. Ik zou er dus niet aan komen, tenzij je een duidelijke reden hebt om aan te nemen dat ze stuk of ontregeld zijn. Ze zijn ook moeilijk te vervangen door het juiste type, trouwens.

De condensatoren die bij de middenfrequenttrafo's horen zou ik ook niet zomaar vervangen. Daarmee ontregel je namelijk gegarandeerd het filter, zodat je aan de kernen moet gaan draaien om het weer goed afgestemd te krijgen, met alle risico's van dien. Net zoiets geldt voor de condensatoren in de diverse LC-kringen rond de eerste buis. Bovendien zijn dit hoogstwaarschijnlijk keramische condensatoren die gewoon nog goed zijn.

Onderdelen die wel vaak stuk gaan, zijn papiercondensatoren en elco's. Papiercondensatoren van tig jaar oud hebben vaak een ontoelaatbare grote lekstroom gekregen en moeten dan vervangen worden. De koppelcondensator naar het rooster van de eindbuis is berucht, omdat een kleine lekstroom al snel de instelling van de eindbuis zodanig verandert dat deze ongezond veel stroom gaat trekken. Bij een radio zonder nettrafo moet je zoals Anne al opmerkte ook heel goed opletten met de condensatoren die de antenneaansluiting isoleren. De ratelcondensator, die bij jou net achter de netzekering zit, is ook berucht.

De hoogspanningselco's in de voeding hebben na tientallen jaren niet gebruikt te zijn ook vaak een ontoelaatbaar grote lekstroom, maar dat valt te verhelpen door ze zeer langzaam op te laden en ze zo opnieuw te formeren. Ik zet er meestal de normale voedingsspanning op via een serieweerstand van 100 kohm, 1 W, wacht dan een uurtje en controleer of de elco dan vol is. Er zijn ook mensen die het met gloeilampen in serie met de radio oplossen, zie het radioforum. Voedingselco's vervangen is alleen nodig als ze zijn uitgedroogd en de capaciteit daardoor veel te klein is geworden (zodat de radio abnormaal hard bromt of helemaal niet werkt), of als het elektrolyt eruit is gaan lekken of ze zijn ontploft ofzo, maar dat zou je wel zijn opgevallen.

de radio speelt!

nog wel een vraag;

doordat de gloei van de buizen in serie staan kan dat gevoed worden met 120V? maar als er dan 1 stuk gaat, gaat de rest ook... kan ik daar nog iets aan veranderen zodat ik onnodige schade voorkom?

Chupachps schreef:

de radio speelt!

nog wel een vraag;

doordat de gloei van de buizen in serie staan kan dat gevoed worden met 120V? maar als er dan 1 stuk gaat, gaat de rest ook... kan ik daar nog iets aan veranderen zodat ik onnodige schade voorkom?

Er zit toch een voorziening om de netspanning in te stellen aan?
Gloei in serie levert ong.120V op, voor meer zit er een dikke serieweerstand in die dan flink heet wordt.
Mocht een buis sneuvelen dan gaat de rest ook uit maar niet stuk.
Anne

Ah!buis schreef:

Chupachps schreef:

de radio speelt!

nog wel een vraag;

doordat de gloei van de buizen in serie staan kan dat gevoed worden met 120V? maar als er dan 1 stuk gaat, gaat de rest ook... kan ik daar nog iets aan veranderen zodat ik onnodige schade voorkom?

Er zit toch een voorziening om de netspanning in te stellen aan?
Gloei in serie levert ong.120V op, voor meer zit er een dikke serieweerstand in die dan flink heet wordt.
Mocht een buis sneuvelen dan gaat de rest ook uit maar niet stuk.
Anne

ach ja natuurlijk het kerstverlichtings principe..

die dikke weerstand word inderdaad erg heet, ik zat er al aan te denken om het ding te vervangen voor een iets moderner exemplaar.

Chupachps schreef:

die dikke weerstand word inderdaad erg heet, ik zat er al aan te denken om het ding te vervangen voor een iets moderner exemplaar.

Dat helpt niks, je verstookt evenveel in die weerstand als in al de gloeidraden samen, in welke weerstand dan ook.
Een veel dikkere weerstand kan meer warmte kwijt en wordt dan minder heet.
Een condensator kan ook,geeft wel een stevige stroomstoot bij inschakelen.Moet dan samen met een NTC-weerstand,weerstand gaat van groot naar klein bij opwarmen.Wordt wel wat lastiger.
Anne