forum.zelfbouwaudio.nl

Het is al weer een aantal maanden geleden dat ik mijn speakers heb afgerond. Al geruime tijd wilde ik ze op dit forum laten zien en nu eindelijk de tijd ervoor gevonden. Mijn eerste topic op dit forum.

Via een collega, die zelf een paar schitterende luidsprekers had gemaakt, kwam ik in aanraking met speaker zelfbouw. Mijn 5.1 set van Infinity heeft mij tijdens het luisteren naar muziek nooit kunnen bekoren. Ik had wat boeken besteld om mij te kunnen verdiepen in luidsprekers en las regelmatig de verschillende topics op dit forum. Steeds enthousiaster werd ik na het zien van al het moois dat zelf werd gemaakt.

Graag wilde ik een paar mooie vloerstaanders maken. Vele uitvoeringen heb ik geschetst, waarbij ik wel steeds uitging van bestaande zelfbouw pakketten. Vaak zaten er mooie details in, maar het juiste ontwerp zat er maar niet tussen. Op een gegeven moment was er geen inspiratie meer en lag de ontwerpfase even stil.

Ongeveer een half jaar later keek ik naar een science fiction film op de tv. Verder een vrij slechte film, maar tijdens een korte scene zag ik op de achtergrond een model van een speaker staan die direct mijn aandacht trok.
Die avond direct achter de computer gaan zitten om dit model uit te werken.

Ik had mijn zinnen gezet op de Conga van Visaton. Het volume van de basreflex behuizing in dit zelfbouw pakket is 80 liter, maar om een model naar mijn zin te kunnen maken heb ik het volume teruggebracht naar 70 liter.
Toen ik mijn vriendin het ontwerp liet zien was ze er net zo enthousiast over als ik. de start van een groot zelfbouw project.

Helaas is mijn harde schijf gecrashed en heb ik alleen nog deze vage foto van het model dat ik destijds heb gemaakt.
Gelukkig heb ik redelijk wat foto's gemaakt tijdens het bijna 2 jaar durend project. Waarmee ik kan laten zien hoe ik ze gebouwd heb.

1 Bouwen van het frame.

Het frame van de speaker bestaat uit 3 met identieke dwars platen. De bovenplaat en onderplaat zijn dubbellaag opgebouwd zodat de dwars platen op de juiste positie worden verlijmd.

Op de foto is staat het frame van de rechter speaker te drogen.
Nadat geheel verlijmd is boven- en onder plaat in model schuren met de dwars platen.
Dwars plaat voor de midkamer gemonteerd en verlijmd. Tevens extra opvulling aan de bovenkant, aangezien er later een schuin aflopende bovenkant wordt gemaakt.
Frames klaar.

2 Beplanking en grove vormgeving.

De zijkanten zijn opgebouwd uit 5 platen van 4mm MDF. Heel wat lijmt nodig gehad om dit alles te verlijmen. De kleine ronding ter plaatse van de bas speaker, is dicht gemaakt met 18mm latjes mdf. Daartussen dicht gesmeerd met glas vezelplamuur.
Zoals te zien op de foto is de achterkant nog recht. Daar moet nog een afronding aan komen.
Om de afronding aan de achterzijde netjes te kunnen maken heb ik hulpgereedschap gemaakt. Het begint met een open doos van mdf. In deze doos die perfect haaks is zet ik het speakerframe neer. Aan de bovenkant klem ik het speakerframe vast. gehele voorzijde haaks gefreesd met de onderzijde. Tijdens het verlijmen van de zijpanelen is door het klemmen daarvan en de grote massa's die zijn gebruikt mogelijk toch wat onnauwkeurig heden ontstaan. Viel allemaal erg mee, zat niet meer dan 1 mm in. Op de foto is te zien dat ik wat ben uitgeschoten, maar gelukkig zal dit deel later worden weg gefreesd.
Nadat beide speaker frames aan de voorzijde haaks waren, heb ik een mal gemaakt met de juiste radius. Hiermee heb ik het hulpgereedschap aangepast en heb ik met een kopieerfrees het profiel overgenomen. Op de foto is te zien dat ik de kopieer frees er nog langs moet halen.
Nu speaker frame er in en met de bovenfrees, die ik gemonteerd had op 2 aluminium hoekprofielen, de achterkant van de speaker precies op maat frezen. Natuurlijk wel eerst grof het meeste er af zagen.
Aan de rechterkant de linker speaker net op maat gefreesd, links de rechter speaker die nog moet worden gedaan.
3 Lood en pritex.

Alle voor-, zij- en achterwanden voorzien van loodbitumen.
Daarna pritex in de basreflex ruimte geplaatst. Ter plaatse van de midkamer is het hout van de dwarsplaat weggefreesd. 4 dichtmaken van de behuizing.

De luidspreker kast moet nog dicht gemaakt worden. Ook de achterkant is opgebouwd uit 5 platen van 4 mm mdf. Eerst de panelen samen verlijmd, maar niet vastgelijmd op het frame. Op deze manier kan er nog loodbitumen geplaatst worden en pritex. 5 Afrondingen maken en vorm afronden.

De voorkant is er ook op gelijmd. zoals te zien op deze foto is de juiste radius gefreesd aan de voor en achterzijde ter plaatse van de bas speaker. Deze 2 zijkanten gebruik ik om de glasvezel plamuur precies strak te kunnen afstrijken. Daarna voor de afwerking nog wat polyester plamuur.
De bovenkant in model brengen en het maken van alle afrondingen is puur handwerk. Voor de verschillende afrondingen heb ik verschillende malletjes gemaakt waar ik schuurpapier in lijmde. Op deze manier kan ik toch een net resultaat krijgen met al die gebogen vlakken.
6 Keperweefsel en afplamuren.

Aangezien ik wel vaker met hout werk wist ik dat als ik hier een hoogwaardige hoogglans finish aan wil geven ik dit niet direct op al die verlijmde mdf panelen moest doen. Dus heb ik de box rondom in behoorlijk zware keperflex gezet.

Eerst de 2 zijkanten gedaan en daarna de voor- achter- en onderkant.
Nadat het geheel in de keperflex zit alles netjes vlak maken. Om een mooi strak geheel te krijgen op deze gebogen vlakken heb ik een schuurhulp gemaakt, een vlakke plaat waar ik met dubbelzijdig plakband schuurpapier op plak. Deze schuurhulp is zo breed dat ik altijd over de gehele breedte van de speaker schuur. Door nu rechte schuurbewegingen onder ca. 45 graden te maken heb ik een strak resultaat weten te bereiken. Je moet bij dit soort klussen geen haast hebben. Als hier iets niet helemaal strak is dan ga ja dat straks heel duidelijk zien als alles is gepolijst.
7 In de grond en daarna aflakken.

Tijd om het geheel een mooi kleurtje te geven. Heel lang hebben we getwijfeld over de kleur. Mijn infinity setje had ik al eens zwart gemaakt en gepolijst en het resultaat was echt een hele diepe glans. Ik heb destijds ook onze kast (wit) gemaakt maar de diepe glans daarvan is echt een stuk minder. De luidsprekers worden ongeveer 1,20m en we waren bang dat zwarte luidsprekers te veel aanwezig zouden zijn in de huiskamer. Daarom uiteindelijk voor wit gekozen.

De luidsprekers worden eerst in de grondverf gezet speciaal geschikt voor epoxy ondergrond. Daarna heb ik de speakers 5 lagen hoogglans gegeven. Na elke laklaag heb ik deze laag een week laten drogen. Daarna opschuren en de volgende laag. natuurlijk ook de onderkant van de speaker netjes 5 x in de lak gezet. Tevens zie je op de foto de voetplaten die ik heb gemaakt. Deze hebben dezelfde behandeling gehad. Na de laatste laklaag alles een maand laten uitharden. Je moet geen haast hebben. Helaas heb ik in deze periode niet heel veel foto's gemaakt.

8 polijsten.

Om de speakers te kunnen polijsten moet er eerst heel, heel veel geschuurd worden. Alles is gedaan met waterproof schuurpapier. Ik begin met korrelgrootte 400 en schuur de vlakken net zolang tot het geheel echt glad aanvoelt. Na 5 x lakken heb je wel wat tijd nodig om het geheel vlak te krijgen. Daarnaast moet je ook steeds controleren of je er al bent. 5 laklagen lijkt veel maar zeker op de randen ga je er als je niet goed oplet zo doorheen.

Daarna ga ik over naar de volgende korrels 600,800,1000,1200,2000. Bij schuren met korrel 600, 800, 1000 heb ik de laag waar ik mee bezig was voorzien van wat zwarte lak uit een spuitbus. Op deze manier kun je heel goed zien of je alles hebt gehad en of er echt geen oneffenheden in de laag zitten. Korrel 1200 en 2000 doe je gewoon overdadig. Je zult hier niet zo snel door de laag heen schuren en eventueel oneffenheden op deze korrelgrootte polijst je wel weg.

Helaas weinig foto's gemaakt tijdens het schuren. Is een erg natte boel en dan pak je niet even je camera. Wel had ik wat foto's gemaakt van het eerste polijstwerk. Hieronder de voetplaat. Het resultaat mag er zijn. Niet zo'n diepe glans als met zwart maar toch heel strak. Links de nog niet gepolijste onderplaat en rechts de gepolijste plaat.
9 de luidsprekers.

Nu de kasten mooi staan te glimmen is het tijd om de luidprekers te gaan halen. Langs Haarlem gereden om ze op te halen. Mijn kerstcadeautjes.

De tweeter KE25SC van Visaton. De mid woofer AL130M van Visaton. De woofer TIW250XS van Visaton. 10 de gaten frezen.

Nu begint voor mij het werk met het meeste risico. Het frezen van alle gaten. Als er nu iets fout gaat, dan is dat niet eenvoudig te repareren. Daarnaast is de vraag hoe de lak zich zal houden tijdens het frezen. Eerst even het bekende hulpgereedschap gemaakt om grote gaten te kunnen frezen. Voordat je je freesmachine in de luidspreker zet moet je heel zeker weten dat de instelling klopt. Dus elke verandering controleren op een proefstukje. Want meten is weten. Daarna heel rustig en gecontroleerd de gaten frezen. Gelukkig is alles goed gegaan. De luidspreker vallen netjes in de gaten en liggen vlak met de voorkant. Daarnaast heeft de lak zich heel goed gehouden. 11 het filter.

Het filter heb ik compleet volgens het schema van de CONGA gemaakt. Ik ben me ervan bewust dat de baffle een hele andere vorm heeft als de CONGA en dat de basreflexbehuizing is afgenomen met 10L van 80L naar 70L. Maar ik denk dat het een goed start punt is om mee te beginnen. Natuurlijk zullen er later metingen gedaan moeten worden en hopelijk kan ik met van de kennis van mede-forummers de prestatie van de luidsprekers nog verbeteren.

Eerst de componenten besteld. Daarna de componenten in CAD gezet om te kunnen bepalen hoe de onderplaat gaat worden en hoe ik de componenten ga plaatsen. Aangezien het aantal componenten redelijk groot is en ik het filter graag op de achterplaat van de luidspreker wil plaatsen, was het een beetje zoeken naar een juiste opstelling van onder andere de spoelen. De gaatjes voor de tie-wraps bepaald en de tekening van de onderplaat uitgeprint. Deze op 6mm lexaan geplakt en daarna uitgezaagd en alle gaatjes geboord. Op de foto's is de tekening met het filter te zien en de 2 filters met de ge-tie-wrapte maar nog niet gesoldeerde componenten. Aan de achterkant van de luidspreker een paar afstandstukken gemaakt. De filters kunnen netjes gemonteerd worden en indien later nodig kunnen ze er ook weer eenvoudig uitgehaald worden om eventuele verbeteringen door te voeren. 12 de fronts.

Aangezien er redelijk veel kinderen over de vloer komen en ik er nier altijd ben is het fijn als je de luidsprekers uit het zicht kan halen. Die vingertjes vinden het veel te interessant en daar is het allemaal net even te duur voor. Daarom hebn ik tijdens het modelleren van de speakers ook 2 fronts precies op maat gemaakt. Ook de juiste hoek aan de bovenzijde zit erin.

Eerst de benodigde gaten erin frezen. Daarna 2x rondom in de epoxy gezet zodat er geen vocht meer in het hout kan trekken. Daarna het doek erop en even kijken hoe dat eruit ziet. Valt niet tegen! Het resultaat.

Uiteindelijk alles naar beneden gesjouwd. De speakers en de voet platen heb ik er in de woonkamer pas weer in/opgezet. Daardoor was het allemaal nog net te tillen. De speakers zijn 1,2m hoog en wegen per stuk ongeveer 55kg.

Hier wat foto's van het uiteindelijke resultaat:
En zo ziet het er dan uit als ik op mijn bank zit te genieten van de muziek. Daar staan ze dan naast mijn vorige bouw project (de kast). Natuurlijk wel voor de foto's een beetje opgeruimd. Zoals jullie zien zijn wij nogal gek van hoogglans.
Zoals gezegd ik ben absoluut geen audiofiel. Omschrijven hoe ze klinken zou ik niet goed kunnen in de vaktechnische termen die hier vaak worden gebruikt. Ik kan alleen maar zeggen dat de eerste keer dat ik de hele avond naar ze had geluisterd ik nog dacht dat ze precies zo klonken als dat ik hoopte. Nog nooit zoiets bij iemand thuis gehoord. Werkelijk de hele kamer is gevuld met muziek en alles is zo ontzettend duidelijk en zo rustig. Ik speel over het algemeen niet keihard, maar de volumeknop wil nog wel eens iets te ver open en het gemak waarmee ze dan alles weergeven is echt mooi.