Ik wou dit onderwerpje toch nog even wat nieuw leven inblazen.
Wat in alle tech-talk wel eens uit het oog verloren wordt is dat oren van mensen (vraag maar eens aan een bioloog) nou niet bepaald high-end zijn. De processing er achter is wel behoorlijk knap, maar ook niet state of the art. De illusie, want daar draait het in de audio reproductie natuurlijk 100% om, met als doel het menselijk gehoor voor de gek te houden is eigenlijk best een koud kunstje.
Dan technisch gezien is het nog steeds met geen enkele installatie mogelijk om de illusie 100% te krijgen. Alle methodes zijn een compromis tussen voor en nadelen. De essentie is toch het netto resultaat. In de discussie wordt vaak door een tegenstander heel gericht een gebrek van een systeem als "het nadeel" gebracht, zonder de voordelen aan te roeren. Een voordeel wordt door een voorstander vaak afgeschilderd als "de voorsprong" op een ander systeem.
Iedereen is, inclusief ik zelf in meer of mindere mate schuldig aan dit effect. Iedereen is 'gekleurd' door eigen ervaringen, overtuigingen en smaak. Dat kun je niet wegvegen. Het is ook niet erg, zolang je je er maar bewust van bent.
Dan is er nog meten. Met meten is het een beetje als een sterrekijker telescoop. Hoe krachtiger en gevoeliger hij is hoe moeilijker het is om de ster te vinden die je zoekt, maar als je hem in het vizier hebt zie je hem monsterlijk groot. Deze uitvergroting is een beetje waar ik op doel. Wat vanaf de aarde allemaal witte sterren zijn, de een iets helderder dan de ander is door het meetapparaat ineens een fel blauwe, een hele grote, een rode, gele ronde noem maar op ster. Grafiekjes met vervormingsgedrag, leuk, maar wanneer hoor je het verschil? En als je het al hoort, is het vervelend of niet? Het mag duidelijk zijn dat als je 2% als grens neemt waar het werkelijk hoorbaar wordt het niet veel meer uit maakt of je 0,1% of 1% vervorming meet. Iemand zou wel kunnen zeggen van de 1% dat het "wel 10x zo veel is!"
Ik persoonlijk vind zowel UCD als Tripath versterkers veel beter klinken dan conventionelere technieken A, AB, B, noem maar op. Je kan het daar mee eens zijn of niet, het is inderdaad zo subjectief als wat. Vroeger was dit niet het geval met klasse D, maar de lineariteit en snelheid van schakelende componenten en de technieken die er nu mee mogelijk zijn zijn natuurlijk sterk vooruit gegaan. Nieuwste klasse D technieken zijn zo sterk verbeterd dat vervorming meer dan binnen acceptabele grenzen is komen te liggen. Ik las in het begin van dit onderwerp allerlei gewauwel over intermodulatie vervorming, leuk, maar dan speel je zeker ook af van vinyl? De CD, waarover iedereen het denk ik wel eens is dat het mogelijk is hiermee een zeer hoge geluidskwaliteit te behalen is ook gebaseerd op samplen van analoog signaal. Hierbij nog op een lagere frequentie dan een goede klasse D versterker. Hiermee denk ik dat het duidelijk mag zijn dat daar niet de beperking ligt.
Dan nog Tripath, toen ik voor het eerst een UCD versterker hoorde dacht ik de best klinkende versterker voor me te hebben die ik ooit had gehoord, dat was toen ook zo en nog steeds ben ik er absoluut niet vies van (ondanks mijn uitlating in het andere onderwerpje, maar daar ga je al weer, voor en tegenstander...) Tripath heeft gewoon in mijn beleving net een streepje voor, je mag de techniek 'bedoeld voor massaproductie" noemen, maar dat is niet de essentie. Daar kun je UCD net zo goed van beschuldigen. Beide technieken zijn gewoon heel mooi, je mag "kromme tenen" krijgen bij het uitgangsfilter dat ze gebruiken, dat is ook niet de essentie, het is niet direct ten nadele van het netto resultaat. Net als feedback, zoals Bruno hier al heel mooi heeft uitgelegd. Iemand kan kromme tenen krijgen van een formule één wagen die met dodelijke snelheid door de bocht raast, het is toch machtig gaaf!
Ik krijg in elk geval kromme tenen van mensen die dingen afwijzen zonder geprobeerd te hebben er het maximale uit te halen. En dat nog niet eens, ik krijg er kromme tenen van als mensen iets van de daken schreeuwen, zonder geprobeerd te hebben het maximale eruit te halen.
Vanuit mijn hobbyisme vind ik UCD ook gewoon niet heel interessant omdat een een compleet product is, naar mijn idee niet echt zelfbouw. Een chip versterker is dat natuurlijk in een bepaald opzicht ook niet, maar er is wel veel meer mee te doen nog. Er kan ook veel meer mis gaan, want de UCD versterker is als geheel door een kundig iemand als Bruno van voor tot eind ontworpen, componentkeuze, lay-out noem maar op. Zelfs het soldeerwerk is al op een professioneel niveau voor je gedaan. Deels vanuit deze gedachte ben ik dus zover gegaan om in samenwerking met een paar designers een TDA2500 chip grotendeels discreet te ontwerpen. Mijn aandeel in het geheel is zeker niet het grootst, maar ik draag eraan bij voor zover ik er toe in staat ben. Heb MTS electronica, maar zit niet stil, ben in deze hobby zeer leergierig en heb een hoop gelezen in de 15 jaar dat ik van school af ben en heb een hoop ideeën uitgewisseld.
De modulatie techniek in de TC2001 (waarop de TDA2500 dus ook gebaseerd is, ook het productie exemplaar die bijna niet meer te krijgen is) spreekt me in elk geval erg aan. Het chipje wijkt toch ook behoorlijk af in vervormingsgedrag van de meeste Tripath chips en omdat het een losse modulator is erg interessant voor legio toepassingen, van laag vermogens versterkers to zo ongeveer de krachtigste. De versterkers die ik ken met deze chip zijn in elk geval naar mijn mening het best in staat de illusie op te wekken van realiteit in geluid. Het beste wat ik ooit heb gehoord, en ik heb er veel mogen horen in mijn eigen luisterruimte....
Blijft het natuurlijk dat hoe mooier de versterker, hoe ingewikkelder het vaak is om hem optimaal te laten presteren en om hem goed te bouwen. Vaak kun je het niet eens in je eentje af, het is als het verschil tussen het bouwen van een fiets, of een boeing. Als al het design werk goed is gedaan en de componenten goed zijn, kan het nog in de assemblage en definitieve 'afstelling' worden verprutst.
Ik wou in dit kader ook nog even een link plaatsen naar de site van Audiophool (van 41hz forum), een zeer kundig bouwer van Truepath versterkers, designer van de T-brick en zeer vriendelijk persoon om voor jan en alleman een Truepath optimalisatie voorstel te berekenen.
http://www.maedos.com