Gegroet allemaal,
Ik zie dat er al heel wat discussie ontstaan is, over deze boeiende trafo. En over de versterker, die ik er omheen gebouwd heb. Sommigen gooien de uitgangstrafo er liever helemaal uit, om deze dan te vervangen door 2 losse uitgangstrafo's. Anderen zien het nog wel zitten met deze trafo. Mijn uitdaging was juist, om met deze trafo een mooie versterker te bouwen. Dat wordt dus kennelijk niet door iedereen begrepen. Het resultaat mogen jullie zelf beoordelen. Ik ben, na uren luisteren dit afgelopen weekend, in ieder geval zeer tevreden. En dat is voor mij doorslaggevend.
Hierbij eerst nog een vergelijk tussen de normale circlotron, en de serie circlotron. Iemand heeft ondertussen deze schakeling al ontdekt, en een schemaatje gegeven. Dat klopt inderdaad. Bij een normale circlotron staat in elke tak 1 buis en 1 voeding in serie. Dit geeft de gebruikelijke symmetrische schakeling met 2 zwevende voedingen. Door nu in 1 serie-tak de buis en de voeding van plaats te verwisselen, ontstaat een schakeling met beide buizen in serie, en beide voedingen in serie. Dat heb ik dus zo toegepast. Omdat ik per kanaal maar 1 voeding beschikbaar had.
Zie dus het vereenvoudigde schema.
Hierna volgen alle schema's van deze versterker, met bij elk blad een korte uitleg.
Er zijn voor elke kanaal 2 buizen toegepast. Een E80F, die ook vervangen kan worden door een EF86, en een 6SN7GTA/B. Deze is bij voorkeur gekozen omdat deze een hoge spanning kan verdragen. Maar een gewone 6SN7 (ook de Russische verzie) is ook bruikbaar. Allen bij koude buis staat er een hogere spanning op, en dat is ook toegestaan.
Bij de ingang is te zien, dat er 2x100k en 2x220k zit, die via een 4n7 naar aarde zitten. Hierdoor ontstaat er dus een bewuste overspraak voor de heel lage tonen. Ik moet de juiste waarde hiervan nog nader, bij wat meer metingen met de totale versterker, nog definitief vast stellen.
Verder is te zien dat de koppelcondensatoren relatief klein zijn. Ik doe dit altijd met opzet, om deze niet strikt groter te maken dan nodig is. Mijn opvatting is, dat de versterker geen lagere tonen toegevoerd moet krijgen dan deze kan versterken. Bij deze versterker bleek dit bij ongeveer 35Hz te zijn. Verder zal bij eventuele sterke oversturing van de versterker de hersteltijd korter zijn. Het komt de stabiliteit ten goede.
De E80F is normaal geschakeld als penthode, en geeft hierbij een hoge versterking, en een lage vervorming.
De 6SN7 is geschakeld als long tailed pair. Dit geeft een stabiele instelling voor het werkpunt, ook bij veroudering van de buis. En sterke oversturing leid niet tot onstabiliteit. En door het toepassen van een vrij hoge voedingsspanning, kan er een aanzienlijke stuurspanning geleverd worden voor de eindtrap.
De eindtrap bevat elk 2 stuks 6C33C triodes. Deze staan, zoals reeds eerder aangegeven, in serie. Maar dan als serie circlotron. De uitgangen gaan elk naar de 2 primaire wikkelingen van de trafo. Deze primaire wikkelingen zijn elk door middel van 2 condensatoren voor AC gekoppeld met de zwevende voeding (zie het voedingsschema verder). Deze primaire is met aarde verbonden via 2 weerstanden van 4k7. Dit is het enigste aardpunt van de eindtrappen. De zwevende voeding is in feite een enkele 400V voeding. Bij geleiding van de eindbuizen zal er zich automatisch een symmetrie instellen (+200V en -200V t.o.v. aarde). De spanningsdelers voor de negatieve roosterspanning van de buizen zijn zodanig gekozen, dat bij gepaarde buizen er ook symmetrie zal zijn. Er is slecht 1 potmeter, voor het instellen van de ruststroom. Zijn de buizen niet gepaard (en dat is de regel bij 6C33C buizen), dan zal er een asymmetrie ontstaan tussen deze spanningen. Hierdoor krijgt de buis met de grootste steilheid de laagste spanning, en de buis met de kleinste steilheid de hoogste spanning. Dit is de eenvoudigste manier, om zo'n eindtrap af te regelen.
De diodes bij de stuurroosters beschermen de buizen bij de koude start tegen te hoge (positieve) spanningspieken. Verder is in elk rooster een serieweerstand van 33k opgenomen. Hierdoor wordt de grensfrequentie van de versterker begrensd op 20kHz. Mijn overweging hierbij is, dat aan luidsprekers geen hogere frequentie toegevoerd moeten worden, dan deze kunnen weergeven. En ons frequentiebereik is toch ook beperkt.
Verder zorgen deze weerstanden er ook voor, dat er bij oversturing geen grote roosterstroom gaat lopen. Het draagt bij aan de goede stabiliteit van de versterker.
Beide voedingstrafo's hebben een wikkeling van 207V. Deze wordt gebruikt voor de voedingsspanning van de stuurtrappen. Om de wikkelingen geen hoog potentiaal t.o.v. aarde te geven, is er spanningsverdubbeling toegepast. Hierdoor ontstaat er een spanning van +560V voor de 6SN7's. Deze wordt weer afgedeeld naar +400V voor de E80F's. De zeners dienen niet voor stabilisatie, maar voor overspanningsbegrenzing. Voor de "tail" van de 6SN7's wordt er ook nog een -280V opgewekt.
Bijna de gehele schakeling is ingebouwd in de voorste/middelste RVS "condensator".
De eindtrappen hebben elk hun eigen voeding, vanuit een 289V wikkeling. De voedingsschakelingen zijn opgebouwd op 2 epoxy bordjes met door-gemetaliseerde gaatjes. Hierdoor ontstaat er een stevige opbouw, waarbij gemakkelijk enkele relais toegevoegd kunnen worden. Er wordt een enkel 400V opgewekt, die voor de eindtrap de +200/-200V voeding vormt. Verder wordt via een capacitief gekoppelde gelijkrichter de negatieve roosterspanning opgewekt. Deze is -400V (-200V t.o.v. de -200V van de hoofdvoeding). Er is een softstart via een dikke 470 Ohm weerstand. Deze weerstand wordt na ongeveer 10s overbrugd. Alle elco's zijn samengesteld uit 47uF types (105 graden / 10.000 uur), die ingebouwd zijn in 3 RVS behuizingen.
De voedingstrafo's hebben stevige wikkelingen voor de gloeispanningen. De gloeidraden voor de eindbuizen kunnen geschakeld worden. Er kan dus met 1 of met 2 kathodes gewerkt worden. Hiervoor zijn 2 stevige schakelaars op de achterzijde aangebracht.
De 6SN7's worden met wisselspanning gevoed. Deze spanning wordt echter ook gelijkgericht voor de gloeispanning van de E80F buizen. Deze werken dus op 6,3VDC. De 2 gelijkspanningen worden weer in serie gezet, voor de voeding van de 12V ventilatortjes. Dit zijn zeer stille fans, die op onderspanning draaien (er is een serieweerstand opgenomen). Hierdoor wordt warmteophoping voorkomen.
In de netvoeding naar de trafo's zijn 2 NTC's opgenomen. Deze zorgen voor de inschakelstroombegrenzing.
Voor de aardigheid ook nog een plaatje van de elco's. Waar die RVS behuizingen eigenlijk voor dienen, mogen jullie zelf raden.
De houten omlijsting is overigens niet door mij gemaakt, maar gekocht op een bekende verkoopsite.
De bovenplaat en onderplaat (beiden aluminium) zijn ooit ergens gekocht, maar dat is al lang geleden, dat weet ik niet meer. De bewerking is wel door mij uitgevoerd.
Hierbij dus de gehele schakeling, met wat uitleg. Veel puzzelplezier.
Piet
.Kun je eigenlijk ook twee kleine SE trafo's gebruiken.Of elke helft van een eigen kern (zonder luchtspleet) voorzien.Zijn alle overspraakproblemen van de baan.
