Levendigheid vs. Kleuring

[arjenh]

De volgende uitdaging heb ik bij al mijn luidsprekerprojecten met kasten gehad. Ik het er nog geen oplossing voor.

[10] Als ik mijn luidspreker aansluit klinken ze prima, maar na een uurtje ga ik me irriteren aan bepaalde frequenties die "klingelen". Meestal in het laag van vrouwenstemmen of hoger.
[20] Om het aan te pakken doe ik dan een beetje extra BAF in mijn kast wat het probleem oplost. Jammer genoeg is hiermee ook de levendigheid van mijn luidspreker weg.
[30] Na een tijdje haal ik de BAF er weer uit om de luidsprekers losser te laten klinken. Hiermee maak ik de cirkel weer rond, want
[40] GOTO 10.

Help me! Ik heb dit met meerdere projektjes gehad, in behuizingen van 4 tot 30 liter. Momenteel heb Sticks gebouwd die ik demp met tyrofoam (schuim met verschillende dichtheden, 10 mm dik). Een propje BAF (Sonofil) heb ik nu recht achter de luidspreker, wat tot een redelijk compromis leidt, maar ik ben nog niet tevreden.

Ik heb al een keer met Open Baffles geëxperimenteerd. Dat is een oplossing, maar die passen niet in mijn huidige woonkamer. In dit thread wil ik graag discussieren of er een taktiek is om luidsprekers met kasten levendig en kastloos te laten klinken.

- Zijn het de relatief goedkope drivers die ik altijd gebruik (Fostex FE87E, tangand 4", Monacor SPH 170-TC)?
- Moet ik mijn kast, ook al is het een stijve, met bitumen volhangen?
- Moet ik mijn driver volplakken met vilt en bitumen?
- Is tyrofoam wel zo geschikt in een kleine kast? Beter noppen? Beter alleen BAF?

Links:
o De Cyburgs stick (die van mij is wat hoger gesqueezed (1m) en van 19mm MDF: http://www.hifi-forum.de/viewthread-104-4600.html)
o Verschillende dempingmaterialen: http://www.lautsprechershop.de/hifi/ind ... men_en.htm

[sietse]

Misschien anders filteren? Twee en halfweg als die tangband dat aan kan?

[jeroen_d]

Ik vind dit een fundamenteel probleem van een TL die het hele frequentiegebied moet afdekken. Een TL kleurt gewoon in het lage midden, dat moet je wegfilteren bijvoorbeeld zoals Sietse aangeeft. Als je het wegwerkt met demping tast je de TL werking teveel aan en klinkt het niet meer levendig.

De oplossing is TL voor het laag en een aparte driver voor het midden in een ruime gesloten kast met niet teveel demping.

[dove]

zoals oa. beschreven in deze thread, kies ik met overtuiging voor je optie "beter noppen".

het gebruik van kastdemping (wol, BAF, oid.) en van sommige wanddemping (BAF, vilt, oid.) gaat ten koste van de open klank van een LS, en van diens gevoeligheid (niet alleen merkbaar door minder versterking voor een zelfde geluidsvolume, maar vaak ook hoorbaar als meer 'levendigheid'); bij gebruik van geluidsisolatie-panelen die de staande golven in de kast beïnvloeden, bv. pyramideplaten van stevig / onvervormbaar materiaal met een grote diepte van de 'pyramides' (ze moeten echt ahw. de parasiet-golven 'breken') is er minder vervuiling door parasiet-golven in de kast en geen aantasting van de oorspronkelijke levendigheid, dus zonder BAF/wol te gebruiken klinken de LS' ongekleurd en zeer muzikaal nu, zonder beinvloeding van bv. levendigheid (toepassing op de helft van het totaal aantal wanden is vaak afdoende). Let op de vermindering van het kast-volume door dergelijke materialen (ivm. de kast-afstemming).

ter vermindering van back-waves kan je bv. denken aan een conus-grote kegel achter de driver, naar mijn ervaring best te bekleden met klodders lijm of kit om een nog onregelmatiger, meer divers brekender, oppervlakte te bereiken. Let weer op de vermindering van het kast-volume door deze maatregel.

met alle respect (zelf heb ik weinig hands-on ervaring met filterbouw): buiten de nuttige kant van een x_over, is MI een filter vaak 1/ een aantasting van het totale oorspronkelijke signaal, en 2/ een inbreuk op levendigheid en gevoeligheid van de LS
ondanks de nadelen, kies ik indien mogelijk voor 'geen filter' (aldus ook: liever 2-weg dan 3-weg enz.) of anders voor een zo laag mogelijke filterhelling & geen aanpassingen en/of correcties, dus een 'minimaal-filter'
indien mogelijk zou ik dus geen aanpassingen plegen van electronische aard, maar trachten het gewenste doel te bereiken dmv. statische (bouwtechnische) en/of mechanische maatregelen

success!

Petter

[arjenh]

Bedankt voor jullie reacties! Ik heb al noppenschuim in huis, dus dat zal ik zeker nog proberen. Hoop dat het helpt!
Misschien is het een idee om het een beetje van de wand af te positioneren om ook 'langere golven' te dempen? De 'korte golfjes' worden dan ook nog gedempt. Of misschien nog radicaler: een kruis van noppsenschuim in de luidsprekerkast?

Voor alle duidelijkheid - ik probeer niet een discussie over types behuizingen op te starten. Die zijn er al genoeg [1]. Ik wil het graag hebben over de beste damping in een behuizing om de luidspreker 'vrij' te laten spelen zonder te kleuren. Ik denk dat dit een algemeen probleem is voor speakers met kastconstructies.

De drivers die ik noem zijn niet in één luidspreker gebruikt. Dat zijn de conus-drivers waarbij ik dit probleem heb gehad in het verleden, vandaar dat ik ze even opgenoemd heb.


[1] - Voor het betere discussieer werk verwijs ik naar het forum dat vroeger bij hifi.nl te vinden was. Laatst heb ik er voor de gein nog even in de archieven gekeken. Oeioei, dat ging er niet altijd even vriendelijk aan toe!

[lepain]

Mijn mening wijkt op dit punt een beetje af. Dempingsmateriaal zorgt ervoor dat de geluidsenergie in de kast sneller afneemt. Meer niet. Als je genoeg dempingsmateriaal gebruikt kunnen er zo geen staande golven meer onstaan.
Die staande golven doen je kast levendig klinken, maar ze storen ook. Een goed gedempte kast geeft de meest realistische weergave, ik zal m'n kast dan ook altijd goed dempen.

Je gebruikt nu een breedbander in een TL. Dat is supermooi natuurlijk, maar het TL-laag is net als de storende klingelingen een vorm van resonantie. Als je de klingelingen dempt, dan demp je ook je bas. Dat haalt waarschijnlijk ook wat leven uit je speakers.

Als je geen demping wilt gebruiken, maar toch minder staande golven wilt kun je een golfjespatroon aanbrengen op de kastwand. Ik heb hier zelf onderzoek naar gedaan en het werkt, uitstekend!
In een TL heeft het denk ik weinig zin, ik denk dat die staande golven de hele lengte van de lijn beslaan, en zich dus niet tussen twee wanden bevinden. Maar misschien kunnen hogere harmonischen vermeden worden door voldoende grote golfjes aan het gesloten eind van de lijn aan te brengen.

[Henkjan]

heren,heren, de Stick is geen TL, het is een BR (dubbele BR om precies te zijn)

[lepain]

heren,heren, de Stick is geen TL, het is een BR (dubbele BR om precies te zijn)

Dat is ook zo!
Des te meer ruimte om met de kastvorm te experimenteren.

[arjenh]

Vandaag de tyrofoam platen in mijn Sticks vervangen door pritex noppenschuim. Dit werkt veel beter dan de tyrofoam platen! Het wolpropje dat ik eerst achter de driver had is nu niet meer nodig. Het geluid klinkt nu een stuk opgeruimder, minder 'versmeerd'.

Het noppenschuim heeft, zoals dove en lepain aangeven, een beetje een golvend oppervlak, waardoor de golven beter verstoord worden. Het tyrofoam is ook veel dichter dan het schuim, wat voor mijn gevoel meer weerkaatsing veroorzaakt en dus staande golven in de hand werkt. Tyrofoam is blijkbaar voor mijn toepassing niet zo geschikt.

Na de dampingsomschakeling is mijn BR afstemming wat veranderd. Ik het het idee dat het systeem lager getuned is. Eigenlijk wat te laag naar mijn smaak, want ik heb het gevoel dat ik nu een dipje heb tussen het laagste laag en het hoogste laag (heb helaas geen meetsetje). Weet iemand toevallig wat noppenschuim aan de wand met het virtuele volume doet? Van wol weet ik dat het virtuele volume 20% hoger is dan het werkelijke.

Dit vind ik een mooie, simpel te maken oplossing voor dode gesloten kasten, met weinig dempingsmateriaal heeft indoubt een mooie dode kast gemaakt:
http://www.zelfbouwaudio.nl/forum/viewt ... c&start=38

[indoubt]

"met weinig dempingsmateriaal heeft indoubt een mooie dode kast gemaakt:"

Nog teveel, er moet weer wat uit en misschien moet het vilt er ook wel uit. De verwachte toegenomen dynamiek is er nog niet. Gisteravond een desatreuze vergelijkingstest gedaan Ze klonken een stuk minder dynamisch dan Monacor sph 135 kep en zelfs een beetje muf. Achteraf waren de luidsprekers misschien te koud daar ze 5 uur in de auto hadden gelegen (11 graden of zo) en we nog geen uurtje getest hebben direkt daarna. Ze staan nu weer te aklimatiseren maar het was nogal een tegenvaller. thuis was het me eigenlijk niet zo opgevallen. Binnenkort meer in mijn eigen topic

[arjenh]

Hmmm, jammer dat het in eerste instantie een beetje tegenviel. Ik zal het vervolg in de gaten houden!

[lepain]

Noppenschuim zorgt volgens mij voor een kleine volumevergroting. Misschien iets groter dan het wol dat je eerst gebruikt hebt. De 20 procent die je noemt bereik je met wol pas als je de kast helemaal volstopt.

Het golfjespatroon dat ik bedoel is gemaakt uit mdf! Maar ik denk dat het golfjespatroon van pritex dezelfde werking heeft, het werkt niet voor niets zo goed tegen staande golven. Althans, dat is wat ik hier vaak lees.

En Indoubt, dit zal jij waarschijnlijk interessant vinden, als je het al niet gelezen hebt:
http://www.zaphaudio.com/temp.html

[indoubt]

Dank je lepain, die had ik nog niet gezien maar ik weet dat temperatuur uitmaakt. Helaas geen uitspraken over hoe het klinkt. Ik vind het nog steeds moeilijk om het verschijnsel zuiver en alleen aan temperatuur toe te schrijven. de verschillen waren ook weer niet zo groot.