Inspelen van luidsprekers

[arjank]

Wie hier op het forum heeft ervaring met duidelijke wijzigingen van de TSP's na het inspelen van bijvoorbeeld een woofer.
Of, een duidelijk klankverschil na het inspelen van een breedbander?

[pappaleo]

Ik heb alleen de ervaring dat als een luidspreker na verloop van tijd lekkerder gaat klinken -hoe langer dat is, hoe waarschijnlijker deze verklaring- de oorzaak waarschijnlijk is dat je aan het geluid gaat wennen. Duidelijk wordt dat als je een set luidsprekers, die je lange tijd daarvoor hebt beluisterd, weer eens aansluit.

Het enige dat ik meettechnisch heb kunnen vaststellen is dat de free-air Fr iets omlaag kan gaan bij een woofer. Ik ben in het bezit van een paar gereconede Focals 5N412. Die zijn na de recone nog niet gebruikt. Ik zal met LIMP de impedantiekarakteristiek eens opnemen en ze dan een tijdje laten spelen. Daarna meet ik ze weer door met LIMP.

De resultaten zet ik hier wel neer.

[MarcoSQ]

Als je met 'duidelijke wijzigingen in TSP' een procentje of 10-15 op VAS/FS/Q bedoelt, dan denk ik dat de meesten dat wel eens gezien hebben.Als je een splinternieuwe driver hebt liggen (heb ik niet...), dan is het vrij gemakkelijk om daar data van te vergaren. Een overduidelijke klankverandering enkel daardoor, zou je niet mogen verwachten.

Dat de ophanging (spider) minder stijf wordt, met name in de eerste uren/dagen, is zeker geen fabeltje.
Ik zou het zelf alleen geen inspelen noemen; dat klinkt alsof alles daarna 100% stabiel zou blijven.
Misschien iets als inSLIJTEN : volgens mij gaat het slijten na het eerste sprintje heel veel langzamer, maar wel gestaag door. Genoeg hele oude drivers, met doorgezakte/slappe spiders gezien...

Echt spannend is het verder niet. In de regel is het flink WARMspelen (en ook de volumeknop opschroeven ) duidelijker te zien in je TSP's, dan het INspelen.

Pappaleo, heeft jouw recone ook echt een nieuwe spider ? Zo nee, dan zal je denk ik niet veel zien veranderen bij gelijke temperatuur.
Maar even lekker opstoken zul je zeker wel zichtbaar krijgen . Leuk dat je de moeite wilt nemen !

[arjank]

Dat TSP's 10% kunnen wijzigen heb ik zelf ook ervaren, het is bij sommige drivers gewoon voelbaar als je de woofer(voorzichtig) indrukt.

Met mijn laatste project viewtopic.php?f=3&t=20274 heb ik ervaren dat het geluid zelfs compleet veranderd. Bij dat project had ik een speaker helemaal gereed(Tangband W4-1320SIF) en die was door al het testen helemaal ingespeeld. Toen ging ik de tweede bouwen en nadat ik hem aansloot en ging luisteren was het stereobeeld helemaal naar de kant van de niet ingespeelde luidspreker getrokken. Met name het mid/hoog gebied klonk beduidend anders. Ik dacht eerst dat ik het filter verkeerd had gesoldeerd, nee dus. Toen de speakers van plek verwisseld, kanaal verwisseld, ook niet....... Daarna heb ik het zaakje ca. 4 uur lang op redelijk volume laten spelen, stukje bij beetje trok het stereobeeld recht Dit kun je NIET verklaren met dat je hersenen gewend zijn geraakt aan het geluid omdat ik een andere(ingespeelde luidspreker) als vergelijk had.
Mijn verklaring zou zijn dat de ophanging soepeler wordt en dat daarmee ook de overgang van ophanging/conus wijzigt. De ophanging heeft tevens als functie om conus-resonanties aan de rand te dempen, dit verklaard naar mijn idee het klankverschil. Het zal met name het meeste opvallen bij breedbanders.
Zo heb ik ooit een papierenophanging van een Philisp 9710M voorzien van een rubberachtig laagje ivm scheurtjes. De Fs ging natuurlijk omhoog maar het ergste was dat de rest van het spectrum totaal niet was zoals het origineel, de driver heb ik dus in de container moeten gooien.....

[pappaleo]

Pappaleo, heeft jouw recone ook echt een nieuwe spider ? Zo nee, dan zal je denk ik niet veel zien veranderen bij gelijke temperatuur.
Maar even lekker opstoken zul je zeker wel zichtbaar krijgen . Leuk dat je de moeite wilt nemen !

Ja, dat hebben ze. Ik vind het zelf ook wel een interessant experiment. Ik zal vanavond (ik zit nu op mijn werk) een eerste meting maken.

[rikpost]

Ik heb duidelijk verschil kunnen constateren met inspelen .
Een tijdje flink op hun flikker geven ,knappen ze van op
Dat was met de AT 18 H zo uit de doos klinken ze hard

En ik ben super sceptisch over dit soort zaken

[wouter]

Wie hier op het forum heeft ervaring met duidelijke wijzigingen van de TSP's na het inspelen van bijvoorbeeld een woofer.
Of, een duidelijk klankverschil na het inspelen van een breedbander?

Wavecor heeft bij de datasheets van (mid/sub)woofers en fullrange luidsprekers de gegeven van ingespeelde en niet ingespeelde units staan. Ik pak altijd de ingespeelde T/S voor simulaties.
http://www.wavecor.com/html/fr090wa01_02.html

Bij (sub)woofers scheelt het meer, Vas van 13 naar 18 liter, fs van 31 naar 26,5 Hz Qts van 0,41 naar 0,35: http://www.wavecor.com/html/sw182bd01_02.html

[MarcoSQ]

@arjan : kennelijk had ik je startpost NET niet goed genoeg begrepen. De klankverandering die je nu beschrijft, kan je niet toeschrijven aan de TSP verandering. Je verhaal klinkt verder niet onlogisch; geen flauw idee of het ook werkelijk klopt .
Ik ben geen breedbander-iemand, en heb iets dergelijks iig nooit ervaren of gemeten. Ook niet met een breedbandig ingezette mid o.i.d. .

Voor wat het waard is; ik heb zelf niet de indruk dat er erg veel verandert aan de surround in de eerste dagen/maanden/jaren.
Maar ik heb daar ook geen data van, of redenen gehad om die ooit te verzamelen . Wel jammer dat het voor jou nu te laat is, om die alsnog te verzamelen .

[SSassen]

Ik onderschrijf de reactie van Arjan, het is puur mechanisch, rolrand en spider moeten nog soepel worden, dus enige uren inspelen op redelijk volume is het devies, daarna pas gaan luisteren/meten/tweaken.

[wouter]

Ik ken hetzelfde van tweeters, de Visaton KE25SC wordt naar mijn mening beter als er een poosje mee gespeeld is. Zeker wanneer je een kast al wat langer hebt inspelen en je kast nummer 2 klaar hebt valt op dat het anders klinkt. Na een paar uur hoor ik geen verschil meer.

[pappaleo]

Ik ken hetzelfde van tweeters, de Visaton KE25SC wordt naar mijn mening beter als er een poosje mee gespeeld is. Zeker wanneer je een kast al wat langer hebt inspelen en je kast nummer 2 klaar hebt valt op dat het anders klinkt. Na een paar uur hoor ik geen verschil meer.

Ok, bij een paar uur kan ik me nog een voorstelling maken. Maar verhalen dat een unit een paar honderd uur moet inspelen voor hij goed klinkt vallen wat mij betreft in categorie 1: Wennen aan het geluid.

De meting moet door tijdgebrek een dagje wachten, maar het komt er aan.

[dre]

De amt's van mij hadden echt wel lange tijd nodig om los te komen,zeker in het lage bereik van de tweeter.

[hsmeets]

Recent dat Dayton DATS tooltje gekocht om TSP van speakers te meten. Ik heb van die woofer 2 nieuwe en 2 die al een jaar gespeeld hebben liggen maar inmiddels ook al weer 1 jaar stil staan liggen. Als ik beide doormeet zijn de verschillen gering, enige echt in het oog springende is een verschil in de piek en spreiding van de impedantie curve rond de resonantie frequentie.

Of de wijzigingen tussen wel en niet ingespeeld zijn gering of een langer stilstaande unit valt weer grotendeels terug naar de niet-ingespeeld staat. Ik ben er nog niet aan toegekomen om een van de woofers al eens in te laten inspelen en dan weer te meten/vergelijken.

Verder wijken de gemeten TSP waarden nogal af van die van de fabrikant, die geeft bv een resonantie freqentie van 19Hz op maar DATS meet 28Hz

DATS moet ook nog eens vergeleken worden met ARTA/LIMP.....

[arjank]

Of de wijzigingen tussen wel en niet ingespeeld zijn gering of een langer stilstaande unit valt weer grotendeels terug naar de niet-ingespeeld staat.

Het laatste, in feite gaat de driver weer terug naar factory-default om het zo maar te zeggen. Dit gaat alleen niet lukken met drivers die "schade" hebben opgelopen(bijv. veelvuldig buiten hun xmax bereik zijn ingezet).

Ik verwacht dat, als je een van die drivers een nachtje laat rammelen op 20hz (net onder xmax uitsturen) en vervolgens een half uurtje laat afkoelen en dan gaat meten, dat dan de TSP's anders zijn. Hoeveel de afwijking is hangt van de gebruikte materialen in de driver af. Ben benieuwd.

[arjank]

Verder wijken de gemeten TSP waarden nogal af van die van de fabrikant, die geeft bv een resonantie freqentie van 19Hz op maar DATS meet 28Hz

laat die driver maar eens een nachtje flink rammelen op 20hz, dan zul je zien dat de fs flink is gedaald(dat verwacht ik in ieder geval )

[Berre]

Wie hier op het forum heeft ervaring met duidelijke wijzigingen van de TSP's na het inspelen van bijvoorbeeld een woofer.
Of, een duidelijk klankverschil na het inspelen van een breedbander?

Heb al aardig wat drivers hersteld met nieuwe rolranden. Die spelen vanaf de eerste minuut perfect, net zoals ze drie of vijf uur later nog spelen. Het zou wel van erg slechte kwaliteit getuigen mochten nieuwe rolranden op zo'n korte termijn al een verschil laten horen. Stel dat het toch zo is, op welke basis zou je dan mogen verwachten dat het fenomeen "inspelen" zich na een tijdje stabiliseert? M.a.w. waarom "evolueert" die rolrand dan niet vrolijk verder na bijvoorbeeld 10 of 20 uur of een maand; tot de rek er uiteindelijk finaal uit is en hij dus waardeloos is geworden?

Als een rolrand of een spider inderdaad soepeler wordt, dan zou hij na een "inspeeltijd" meetbaar verder moeten doorzakken als je een gewicht op de conus legt in vergelijking met het moment van de plaatsing; Ik wil het wel eens nameten, maar ik verwacht niet dat te zien gebeuren.

[dre]

Er zwerft wel wat rond,gemeten voor en na spelen.

[dre]

http://www.gr-research.com/burnin.htm

[Berre]

laat die driver maar eens een nachtje flink rammelen op 20hz, dan zul je zien dat de fs flink is gedaald(dat verwacht ik in ieder geval )

Verwacht je dat of weet je dat? Of verwacht je dat iemand het wel eens zal uitproberen? Ik begin er niet aan omdat ik het niet verwacht. Wellicht zijn er tijdellijke veranderigen, toe te schrijven aan hogere temperatuur van spreekspoel en/of magneet en veranderende weerstand van het koper. Maar na afkoeling heeft dat geen bijvend effect.

[Berre]

Ga akkoord met het volgende. Merk op dat het over de spider gaat van nieuwe drivers, niet over oude drivers waarvan alleen de rolrand is vervangen. Misschien is daar een heel erg klein verschil maar of dat hoorbaar is?

You're spot on with the mechanical changes. The biggest reason there is a break-in period for drivers is the spider. The spider - for those who don't know - is a piece of cloth, permanent pressed, and dipped in epoxy. When you break in a driver, you introduce micro-cracks throughout the epoxy, which will make the spider softer.

ALL mechanical systems will wear and all mechanical springs will get softer; in this case, it's by design. You break/crack a lot of the epoxy bonds (phenolics are used as well) that permeate the spider, and thus it becomes softer.

We often see a 20% drop in Fs over a lengthy break-in, and we quote numbers for drivers broken in. Out of the box all our drivers measure high; beat on them for 40-50 hours, though, and they will be permanently lowered (Fs, that is).

One thing to note is that it would be expected Fs would drop, Qes and Qts would drop, and Vas would increase; all these are exactly what happens when you raise Cms, which is the same thing as making the spider softer.

[hsmeets]

Verder wijken de gemeten TSP waarden nogal af van die van de fabrikant, die geeft bv een resonantie freqentie van 19Hz op maar DATS meet 28Hz

laat die driver maar eens een nachtje flink rammelen op 20hz, dan zul je zien dat de fs flink is gedaald(dat verwacht ik in ieder geval )

Staat voor binnenkort op het programma, ik laat 1 woofer een dag inspelen en meet de tsp's aan het begin en aan het einde, de andere identieke nieuwe woofer meet ik elk half uur om te zien hoe de tsp's veranderen. Hypothese: Dat zal vermoedelijk eerst grote veranderingen zijn en dan steeds minder per 30 minuten.

[Berre]

Staat voor binnenkort op het programma, ik laat 1 woofer een dag inspelen en meet de tsp's aan het begin en aan het einde, de andere identieke nieuwe woofer meet ik elk half uur om te zien hoe de tsp's veranderen. Hypothese: Dat zal vermoedelijk eerst grote veranderingen zijn en dan steeds minder per 30 minuten.

Meet je hem de volgende dag (afgekoeld) nog een keer? Het zal me waarlijk benieuwen...

[arjank]

De spider heeft de grootste invloed op de Fs, de surround ook wel maar in de meeste gevallen heeft de spider de overhand. De coating(hars, vernis) waar de spider mee is ingesmeerd gaat kleine scheurtjes krijgen waardoor deze soepeler wordt. Dit is natuurlijk per driver verschillend vandaar dat de ene persoon zegt dat er geen verschil en de ander zegt weer van wel(ervaring met een andere luidspreker). Zelf heb ik al meerder drivers gemeten waarbij ik verschillen van wel 10% heb gemeten(voor/na inspelen).

[arjank]

Verwacht je dat of weet je dat?

Dat verwacht ik(zoals ik reeds schreef), ik weet het niet zeker omdat dit per luidspreker verschillend is, bij de een maakt het wel verschil bij de ander niet.

[dblarssen]

Hoy Arjank!

Ik weet niet of het gebruikelijk is op oudere posts te reageren (ben volledig nieuw op Forums in het algemeen) maar ik wil gerust wat ervaring delen!

Ik zat in een uitzonderlijke situatie als Vertegenwoordiger Hifi/Audiofiel : de kans om zoveel ik wilde mee naar huis te zeulen en duchtig uit te testen!

Op een gegeven moment werd ik een beetje wild van de Monitor Audio Studio Reeks (lang vóór het bekend was.... ik ben er eigenlijk bést trots op te mogen beweren dat ik het merk in België echt op de kaart en in de winkels heb gezet!). Die Studio's (meestal loodzware compacts, met metalen chassis, in- en uitwendig gefineerd, perfecte afwerking) klonken FANTASTISCH als de Demo-modellen voor onze shows uit de UK arriveerden! De LS die we vervolgens verkochten klonken als een vezelplaten kastje uit een Doe-het-zelf zaak! Ik overdrijf, maar het verschil was ENORM! Ik ben dat thuis gaan uittesten, en het resultaat na enkele weken spelen (dat is bij mij soms dag en nacht) was ONVOORSTELBAAR!

We spreken hier over kleine Compacts van zo'n 25-40cm hoog, in een prijsklasse van 1300-2000 €, die destijds ENORM VEEL POWER nodig hadden, en bovendien totaal NIET vergevingsgezind waren voor de verkeerde electronica (de match LS-AMP was super belangrijk). Ik had dus na die ervaring steeds minstens een setje thuis staan om IN TE SPELEN, dat diende voor verkoop aan mijn klanten, voor de showroom. Ik heb de dealers zo ook altijd het verschil kunnen demonstreren tussen 'uit de doos' en ingespeeld! Na een weekendje rustig spelen, zette ik de 2 LS met de voorzijde tegen elkaar, aangesloten in tegenfase, en liet ze dan elke dag wat uren draaien met orgelstukjes of heftige disco Nooit iets stuk gemaakt, steeds tevreden handelaars..... soms vroegen ze zelfs een besteld paartje voor een klant in te spelen.

Wat er te horen viel : nieuw--> een harde, metalige, schelle klank en te doffe, weinig geprononceerde bassen (en die toestellen gaven enorm diepe bassen voor zo'n klein formaat... op shows gingen luisteraars regelmatig onder de tafel kijken of er geen baskast verborgen zat).
Ingespeeld --> details die je tevoren met andere LS nog nooit gehoord had, zonder sisklanken en zijdig mooi, met droog gedetailleerd laag!

Ik heb altijd luidsprekers in huis gehad om te testen (de eigen merken, toestellen van bevriende handelaars,...) en ik heb ook wekelijks uuuuuren bij mijn klanten zitten luisteren en vergelijken..... zoals gezegd een uitzonderlijke situatie waarin JOB=HOBBY

Greetz