Scanspeak Elan

[Martijn M]

Wie kan mij meer informatie geven over de Scanspeak Elan van audiocomponents?
Heeft deze ooit in een Elektuur gestaan?

Alle data die ik heb, heb ik toegevoegd.

[CornelisJ]

Heeft deze ooit in een Elektuur gestaan?

De Elan is beschreven in een artikel in de speciale Elektuur uitgave "Hifi-Luidsprekers 6" uit 1992.
Het plaatje met de frequentie en impedantie-plot in jouw post is uit dit artikel afkomstig.

PS: Je hebt een persoonlijk bericht.

[SARK]

[edit]
Ik heb de link naar het PDF-bestand verwijderd ... was niet helemaal legaal zullen we maar zeggen (sorry)
[/edit]

[Martijn M]

Cornelis en SARK, heel erg bedankt!

[jeroen_d]

stoute link

Is dit wel zo handig ivm copyright?

[SARK]

STOUTE LINK

Is dit wel zo handig ivm copyright?

Neen, da's nie handig ... ik heb de link ook verwijderd.

[b_force]

Is dit wel zo handig ivm copyright?

Moet je dat citaat ook maar even bewerken

[k.p.]

Is dit wel zo handig ivm copyright?

Moet je dat citaat ook maar even bewerken

En die er na

[Martijn M]

Hoe dan ook, ze spelen nu net een kwartiertje. Ze klinken zoals ze meten: te veel hoog. Daar ga ik even wat aan doen.

[Martijn M]

Uit metingen blijkt het hoog boven 4 khz vier a vijf dB op te lopen. Dat zie je ook terug in de metingen van Elektuur. Het liefst wil je natuurlijk de drivers netjes opmeten incl. impedantie om de gehele speaker vervolgens te simuleren, maar dat vond ik wat te veel gedoe. Op basis van wat 'educated' giswerk heb ik een serieweerstand voor de tweeter geplaatst. Dat deed 't hem niet. Het tophoog kwam weliswaar netjes naar beneden, maar het niveau rond 3 khz lag nu iets boven de rest. Een nieuwe combinatie van een serie- en een parallelweerstand trok de response mooi vlak. Nu klinkt de speaker naar mijn mening een stuk evenwichtiger!

De metingen zijn gedaan onder een hoek van een goeie 15 graden. Tijdens het solderen heb ik de microfoon wel eens aangeraakt, waardoor hij iets is verschoven. Daarom zie je dat diffractie-effecten niet gelijk zijn bij alle metingen.

Waarom zou men voor deze afstemming gekozen hebben? Het filter is van elektrisch eerste orde en dit werkt uitstekend. Maar dat de speaker met de door mij gedane simpele aanpassingen een stuk vlakker wordt geeft toch te denken. Als de ontwerper de speaker met zo weinig componenten in de basis zo goed heeft gekregen (waaruit ik concludeer dat hij zijn vak verstaat), waarom heeft hij dat hoog dan niet netjes vlak gemaakt?

Ik heb een tijd een vergelijkbare speaker gehad (Visaton Concorde mk II), maar dit ontwerp van Rolph Smulders klinkt (na de niveauaanpassing) toch wel een stuk beter. Nu eerst maar 's een tijdje luisteren om te bepalen of het hoog niet toch iets meer opgeschroeft dient te worden.

EDIT: spelfoutje

[k.p.]

Misschien is het gedaan om een bepaalde klank te krijgen. Hoewel 4dB wel veel is. Hoe ziet het er onder 30 graden uit?

[markbakk]

Voor het waarom moet je Rolph Smulders vragen, maar toen de Elan bij Speakerland werd opgenomen in de luistercollectie kon je ook hóren dat het hoog nogal fris was afgestemd. Dat gold trouwens ook voor een paar andere ontwerpen uit die stal (de Vifa Impuls bv).

[Martijn M]

Bij deze het afstraalgedrag tot 60 graden. De hoeken zijn een beetje op 't oog ingesteld. Het geeft een idee.

Ik heb kort met Rolph Smulders gecorrespondeerd. Hij was heel vriendelijk en correct, maar gaf wel aan niet zo'n zin te hebben om over de ontwerpkeuzes achter een ontwerp dat al niet meer ondersteund wordt te discussiëren. Daar heb ik ook wel begrip voor. Het blijft dus gissen. Ik vermoed dat het hoog is aangezet om er voor te zorgen dat de luidspreker er uitspringt bij een direct vergelijk met andere luidsprekers.

EDIT: Onvolledige zin aangevuld.

[bertor]

Het meet inderdaad wel netjes, na jouw aanpassingen. Vreemd dat hij geen reden geeft voor zijn ontwerpkeuze, dan krijg je giswerk en dat zou je niet moeten willen als ontwerper

Verder:

[Martijn M]

U vraagt, wij draaien:

[k.p.]

Een iets hoger crossoverpunt naar de tweeters was misschien wel wat mooier geweest. Je ziet toch wat van het rondstraalgedrag terug. Zou je hier ook nog voor willen optimaliseren of gaat dat te ver?

[Martijn M]

Ik vraag me af of het zo veel beter gemaakt kan worden door filtering. Hoe zie jij het voor je?

[k.p.]

Tja, het blijf lastig omdat je niet precies weet wat die mids precies doen. Zo rond de 4kHz zie je toch een bredere afstraling. Als ik me het artikel goed herinner ligt het crossoverpunt op 2kHz 1e orde. Als dit verplaatst wordt naar ongeveer 3kHz is het wellicht allemaal net wat netter. Dit zal natuurlijk alleen gebeuren als de mid dan niet veel harder zal bundelen. Misschien is het een idee om een sonogram van de afstraling van de mid te maken?

[Martijn M]

Eigenlijk heb ik niet zo'n zin om het ontwerp werkelijk om te gooien, maar de theoretische discussie erover vind ik wel interessant. Het lijkt mij dat een hoger crossoverpunt juist ongunstig is voor het afstraalgedrag, zowel het horizontale als het verticale. Je zit dan namelijk met een groter verschil in bundeling tussen middentoner(s) en tweeter en met een sterkere mate van verticale interferentie. Dit lage crossoverpunt lijkt mij zeer geschikt voor een gelijkmatig horizontaal afstraalgedrag. Het nadeel is, zeker in combinatie met de eerste-orde filtering, een beperkte belastbaarheid. Als je een speaker van dit formaat ziet, verwacht je oorlogssterkte te moeten kunnen halen, maar ik durf de volumeknop niet te ver open te draaien.

[k.p.]

Voor het verticale afstraalgedrag frees ik ook. Horizontaal gezien gaat het misschien wel beter. Je ziet tot de 2kHz geen sterkere mate van bundeling optreden. Dat is voor mij aanleiding om te denken dat het misschien nog net wat beter kan.

[jeroen_d]

Eigenlijk heb ik niet zo'n zin om het ontwerp werkelijk om te gooien, maar de theoretische discussie erover vind ik wel interessant. Het lijkt mij dat een hoger crossoverpunt juist ongunstig is voor het afstraalgedrag, zowel het horizontale als het verticale. Je zit dan namelijk met een groter verschil in bundeling tussen middentoner(s) en tweeter en met een sterkere mate van verticale interferentie. Dit lage crossoverpunt lijkt mij zeer geschikt voor een gelijkmatig horizontaal afstraalgedrag. Het nadeel is, zeker in combinatie met de eerste-orde filtering, een beperkte belastbaarheid. Als je een speaker van dit formaat ziet, verwacht je oorlogssterkte te moeten kunnen halen, maar ik durf de volumeknop niet te ver open te draaien.

Heb ik je nog steeds niet kunnen overtuigen dat met slappe filterhellingen een hoger overnamepunt juist zorgt voor een beter afstraalgedrag? Ik kan helemaal volgen wat k.p. aanduidt.

[Martijn M]

Dat slappe filterhellingen leiden tot een gelijkmatigere overgang begrijp ik, maar dat een hoger crossoverpunt daar ook aan bijdraagt snap ik inderdaad nog steeds niet . Ik zie het nog altijd als het koppelen van een bundelende mid aan een min of meer rondstralende tweeter. Hoe lager je crosst, hoe minder de mid bundelt en hoe beter het afstraalgedrag van de beide drivers dat van elkaar benadert.

[markbakk]

Voor het verticale afstraalgedrag frees ik ook.

Altijd frezen. Klinkt beter en ziet er ook beter uit.

@Martijn en Jeroen
Volgens mij halen jullie verticaal en horizontaal afstraalgedrag door elkaar. Ik ben het wel eens met Martijn. 13cm-conusluidsprekers bundelen rond 3kHz heel behoorlijk, 25mm-dometweeters veel minder. Je powerresponse en je on-axisresponse zijn met een lager overnamepunt doorgaans beter met elkaar in verhouding te brengen. Toch?

Plaatje is van 13cm conus en 25mm dome. gefilterd rond 2,5kHz. Duidelijke off-axisbult boven 3k als gevolg van on-axis-optimalisatie.

[Martijn M]

markbakk (Mark?),

Volgens mij halen we verticaal en horizontaal afstraalgedrag niet door elkaar. Verticaal gezien gedraagt een speaker als deze zich in principe sowieso niet zo netjes - al vallen de metingen me nog redelijk mee. Op basis van welke posts denk jij dat we verticaal en horizontaal door elkaar halen?

Martijn

[jeroen_d]

Mijn post ging over het horizontale afstraalgedrag. Dat geeft precies het gedrag dat markbakk laat zien als de mid bundelt en redelijk steil gefilterd wordt. Als je het overnamepunt hoger legt en slapper filtert, dan laat je on-axis de mid meer mee doen op frequenties boven het overnamepunt en de tweeter juist minder (ik heb het over het gebied tot ongeveer 1 octaaf boven het overnamepunt). Off axis valt dan de energie van de mid snel weg boven het overnamepunt en moet de slap gefilterde tweeter het allemaal alleen doen. Deze gecombineerde effecten zorgen ervoor dat de off-axis bult niet meer ontstaat.

@Martijn: het hogere overnamepunt zorgt ervoor dat de tweeter zelf ook meer werkt in het gebied waarin hij gaat bundelen. Dat helpt. Een en ander is natuurlijk wel afhankelijk van een niet te grote middentoner die on-axis vlak is tot een octaaf boven het overnamepunt.