bertor schreef:Ronkel schreef:Het zou kunnen zijn dat ze wel klankmatig met het directe geluid worden gecombineerd. Ik weet niet zeker of reflecties < 1 ms binnen de zgn "fusion zone" vallen; en of dat uberhaupt nodig is voor zulke vroege reflecties om klankmatig van invloed te zijn. Zou ik eens na moeten lezen.
Dat zijn dingen die mij ook nog niet duidelijk zijn. Het hangt denk ik heel erg van de richting af. Uit figuur 6.13 van het boek van Toole haal ik dat een enkele reflectie binnen 10 ms onder een hoek van 40 graden een 'image shift' moeten veroorzaken. Maar 1 ms, golflengte 34 cm, komt overeen met 1000 Hz, kan zijn dat je dan last hebt van kamfiltering dat voor kleuring zorgt.
Over de
image shift maak ik mij niet zo'n zorgen. De exacte plaatsing vind ik niet heel belangrijk. Ik hecht de meeste waarde aan een accuraat timbre, oftewel; ik wil een zo neutraal mogelijke klank, zonder benadrukking van een bepaald frequentiegebied.
Bij de Unbaffled Dipole is de response (aan de voorzijde in ieder geval) ontzettend mooi te krijgen onder alle hoeken. De curve van het gemiddelde is dan (zoals hierboven te zien) ook heel mooi. Hoewel het klankmatige resultaat ook heel goed is, vraag ik mij af of het tot op halve dB's perfectioneren van die response wel zo zinvol is. In feite luister je alleen naar het directe geluid van de speaker. De frequentieresponse onder alle andere hoeken wordt gekleurd door reflecties, waardoor je eigenlijk niet naar enkel de off-axis response van de speaker luistert, maar naar die van de combinatie van speaker en reflectie. Mijns inziens wil je niet per se dat de off-axis response van de luidspreker mooi lijkt op de response op de luisteras, maar juist dat de frequentieresponse van het gereflecteerde geluid lijkt op de luisterasresponse.
Uiteraard heb ik het boek van Toole ook gelezen. Ik weet dat wat ik hierboven zeg niet geheel aansluit bij zijn standpunt. Maar realiseer je wel dat Toole niet geheel onafhankelijk is. Tenzij hij het niet erg zou vinden om vijanden in de industrie te maken, zal hij niet een verhaal vertellen dat afwijkt van de visie van Harman. Harman heeft er baat bij dat er luidsprekers verkocht kunnen worden met het universele predikaat 'goed'. Dat is een luidspreker met een vlakke on-axis response en een gelijkmatig toenemende bundeling.
Ik vermoed dat wat ze zeggen waar is, maar alleen in een
neutrale ruimte. Vooral als je bedenkt dat boven de Schröder-frequentie het directe geluid vaak minder een derde deel van de totale geluidsenergie uitmaakt, lijkt het me dat de gehoorde tonale balans in sterke mate wordt beïnvloed door reflecties. Toole behandelt in zijn boek een aantal onderzoeken m.b.t. reflecties en de invloed op timbre, maar volgens mij werd hierbij steeds geluisterd in een experimentele setting, waarvan de resultaten niet zonder meer direct zijn te extrapoleren naar de praktijk van een luisterruimte.
Als deze hypothese juist is, zou je voor een zo neutraal mogelijk timbre een aantal dingen kunnen doen:
- CD-luidsprekers met een breed afstraalgedrag in een neutrale kamer
- CD-luidsprekers met een heel smal afstraalgedrag, waarbij de kamer een minder belangrijke rol speelt
- Luidsprekers met een vlakke on-axis response in een akoestisch zeer dode kamer
- Luidsprekers met een vlakke on-axis response waar de luisteraar zeer dicht op zit
Allemaal weinig nieuws onder de zon, maar toch iets minder simplistisch dan "zorg voor een vlakke response en gelijkmatig toenemende bundeling".
Hoe denken jullie er over?