Elektrostaten zelf bouwen
Geplaatst: ma 08 feb 2016, 15:51
Naar aanleiding van de enorme belangstelling, tijdens en na de meeting op 6 februari 2016 in Hengelo voor mijn zelfbouw elektrostaten, wil ik hierbij een topic openen waarin ik stapsgewijs de bouw zal beschrijven van de ESL zoals ik heb gedemonstreerd.
Om teleurstellingen te voorkomen, realiseer je goed voordat je begint, dat elke vergissing of onnauwkeurigheid tijdens de bouw uiteindelijk zwaar wordt gestraft met tikkende, spetterende, ongelijke of rammelende panelen.
Ook moet je je continu realiseren dat je met levensgevaarlijke spanningen aan het spelen bent. Pas dus altijd op voor jezelf maar ook voor andere nieuwsgierigen. Het na-bouwen, hoe nauwkeurig ook, geeft geen garantie op een perfect resultaat.
Als je nu nog steeds denkt dat het je vast en zeker gaat lukken, dan wens ik je veel bouw en daarna nog meer luisterplezier toe.
Ik zal binnenkort beginnen met een korte inleiding, beschrijving en daarna een opsomming van de door mij gebruikte materialen.
Indien je andere maten of andere materialen wil toepassen kan dat natuurlijk ook. Want wie weet kan het allemaal nog véél beter.
Zoals bekend gaat het om een elektrostaat met draad-statoren.
De draad folie afstand heb ik exact 1,6mm gekozen. Dit geeft de folie voldoende bewegingsvrijheid om een behoorlijke geluidsdruk te kunnen geven.
Indien je een grotere afstand kiest neemt het rendement af en heb je een hogere step-up verhouding en meer hoogspanning nodig.
is er ergens een plekje waar de afstand iets minder is, dan wordt dat de plek waar de folie het eerst naar toe trekt bij grote uitslagen. Gerammel en geritsel dus!
Omdat de draden op ondersteuningsbalkjes bevestigd gaan worden, dienen we, voordat we met de bouw kunnen starten, te weten wat voor draad we gaan gebruiken.
Bij mij zitten de ondersteuningsprofielen op exact 3,0mm diepte, gemeten vanaf het vlak waar straks de folie op geplakt wordt.
De draaddikte is in mijn geval 1,4mm met een koperen massieve kern van 0,5mm diameter.
De isolatie van het draad is PVC.
Ik zou geen andere isolatie kiezen want PE en teflon mantel willen graag statisch worden met een nadelige invloed op rendement en het is ook zeer slecht te lijmen.
Per stator heb je ongeveer 104 x 1,8 meter draad nodig. Dus voor 4 statoren heb je aan 800 meter ruim genoeg.
Al een draadleverancier gevonden?
Dan gaan we nu nadenken over het frame.
Ik heb tegen alle regels en adviezen in, gebruik gemaakt van een metalen frame.
Aluminium kokerprofiel 20mm x 20mm en 2 meter lang. Ik heb ook wel eens 15mm x 15mm gebruikt.
Hiervan heb je er 2 per statorhelft nodig dus in totaal 8 stuks.
Denk vast na hoe je e.e.a. gaat aanpakken voor wat betreft het bevestiging van de statoren op de grondplaat.
Vroeger lijmde ik draadeinden in de kokerprofielen, waarbij het draadeind aan de onderkant ca 5cm uitsteekt. Dan kan je ze met moeren, vanaf de onderzijde van de grondplaat vastzetten. De gaten in de grondplaat waren 15mm verzonken zodat de moeren aan de onderkant niet uitsteken.
Bij de laatste versie liet ik de onderzijden van de kokerprofielen open, zodat ik de panelen op 2 kunststof pilaren van 16mm rond, gemonteerd op de grondplaat, kan schuiven.
Dit bevalt me uitstekend i.v.m. eenvoudig loskoppelen en transporteren van de panelen.
Kan je het nog volgen?
Voor het ondersteunen van de draden gebruik ik gordijnroede. Wit geplastificeerd metalen buis van ca 14mm rond.
Hiervan heb je er zo'n 15 tot 20 stuks a 32cm nodig per statorhelft. Dus met 25 meter kom je een heel eind.
Als ik opnieuw een set zou gaan bouwen zou ik zeker glasfiber buis overwegen. Je kent ze wel van koepeltenten.
Ik denk dat dit wel wat kwaliteitswinst kan opleveren daar metalen buis toch capacitief wat energie opneemt.
Ik heb ook wel eens wat vonkjes zien overspringen t.p.v. een beschadiging van het buis, nabij het alu profiel.
In het alu profiel komen straks gaten, ter grootte van de diameter van de ondersteunings buisjes.
De positie van die gaten kom ik nog op terug maar in ieder geval wil ik er alvast voor waarschuwen dat dit boren één van de meest kritische klusjes is.
De opening voor het buisje moet namelijk precies 3mm van de kant af komen snap je. De maat van de opening moet 0,05 tot 0,1mm groter zijn dan de diameter van het buisje.
Dus zoek vast een geschikte boor of een bedrijf die dit boor of frees klusje voor jou kan doen.
Onder en bovenin de stator komt de bevestiging van de draden.
Dit gaan we apart bespreken. Ook dit wordt een bewerkelijk klusje met heel veel gaatjes en spijkertjes in een kunststof!!! plaat.
Op de tekening kan je al een beetje zien hoe de ESL is samengesteld en waar die kunststof plaat gemonteerd wordt.
Neem géén hout zoals MDF!!! dit isoleert onvoldoende, en geeft doorslag tussen de spijkertjes.
Het voorbeeld is een versie uit 2010.
De aluminium strip geeft wel een risico op doorslag naar de gordijn roede dus deze maak ik nu uit kunststof.
In 2011 ben ik overigens weer overgestapt op 20mm kokerprofiel.
Gewoon wat degelijker en makkelijker samen te stellen en onderin net iets meer ruimte voor de vele weerstanden in het netwerk.
Ook daar komen we later weer op terug.
Zie de foto van de draadbevestigingsplaat. Dit maak ik meestal uit PVC plaat.
Het IC-tje aan de linkerkant geeft aan: de draadafstand is dezelfde als bij elektronica componenten, 1/10e inch (0.1")
Dus de spijkertjes zitten op de dubbele afstand hiervan.
Alle gaatjes dienen voorgeboord te worden, net iets kleiner dan de dikte van de spijkertjes.
Deze draadbevestigingsplaat wordt tussen de alu profielen gemonteerd, zodanig dat de draden wat lager komen te liggen dan op de steunbalkjes.
Hierdoor wordt voorkomen dat de spijkerkopjes van de tegenoverliggende draadbevestigingsplaat op voldoende afstand van elkaar komen te liggen.
Ook hier weer kans op overslag als de spijkertjes te dicht bij elkaar komen.
Let ook op waar je de plaats van de schroeven kiest voor de montage van deze plaat tussen de kokerprofielen, want ook hier geldt: als een schroef één spijkertje raakt is al het werk voor niets!
Nog steeds duidelijk?
Bekijk eens de foto van een voorgeboord kokerprofiel. Maak voor jezelf een goed plan waar de ondersteuningsbalkjes gaan komen en waar je de draadbevestigingsplaten gaat monteren.
7 tot 10cm onderlinge afstand tussen de ondersteuningen is goed. Als je ze dicht op elkaar plaatst heb je iets meer werk en iets meer gordijnroede nodig. Wanneer je de afstand vergroot loop je het risico dat de draden tijdens luide passages mee gaan trillen, en dat willen we zeker niet!
Het wordt nu tijd dat we ons plan gaan trekken.
De PVC platen met al die spijkertjes komen boven in de statoren maar ook onderin.
Aan de onderkant kan je het beste iets hogere PVC platen kiezen, zodat je daar later het begin en het einde van de draden naar de andere kant kan doorvoeren. Ook heb je plek nodig voor het monteren van de weerstanden. Reken hiervoor in totaal 60mm extra. Dus het bovenpaneel wordt 90mm hoog en het onderpaneel 150mm. Je kan natuurlijk ook een andere kunststof hiervoor gebruiken maar PVC is lekker taai en bevalt mij goed.
De draden komen straks in groepjes van 4, 6 of 8 stuks bij elkaar. Ik heb nu voor 13 groepjes (segmenten) van 8 draden gekozen.
Puristen kiezen vast voor 26 groepjes van 4 draden.
Als je e.e.a. uittekent zal je ontdekken dat de spijkertjes onder en boven niet op dezelfde plek zitten maar versprongen t.o.v. elkaar. En het voor en achterpaneel zullen elkaars spiegelbeeld zijn.
Voordat je e.e.a. uitgetekend hebt zal ik wel weer een stukje verder zijn met de beschrijving.
Hou je rekening met de middenstrip?
Zorg er voor dat de draadbevestigingsplaten zuiver haaks gezaagd zijn. De profielen worden er later tegenaan geschroefd. Wanneer die profielen niet mooi vlak komen te liggen kan je het strak oplijmen van de folie wel vergeten.
Ik heb alles gaatjes voor de spijkertjes op papier getekend, op de PVC platen geplakt en daarna gewoon door het papier heen geboord.
De spijkertjes mogen ongeveer 2mm uitsteken, zodanig dat de draden er mooi omheen gebogen kunnen worden.
Ze mogen niet aan de achterkant uitsteken. Dus die heb ik voorzichtig met de slijptol afgeslepen.
Schrijf duidelijk op de platen waar ze uiteindelijk gaan komen, dus b.v: links boven achterpaneel.
Montage van de stator:
De aluminium kokerbalken kunnen nu geboord worden voor de draadondersteuningspijpjes. Ook moet nu de plaats bepaald worden waar we de draadbevestigingsplaten gaan bevestigen, dus de plaats waar deze komt en waar we de gaten gaan boren om ze vast te schroeven. 2 dikke schroeven per kant is voldoende. De PVC platen moeten natuurlijk wel voorgeboord te worden.
Let er op dat de gaten / schroeven niet in de buurt van de spijkertjes komen!
Ook moeten we rekening houden met de bevestiging van de kokerbalken op de voet waar de statoren op gemonteerd moeten worden. Ik heb aan de onderkant ongeveer 10 cm kokerlengte vrij gehouden.
Als de draadbevestigingsplaten klaar zijn, en de pijpjes op lengte gezaagd, kunnen we e.e.a. gaan monteren. Leg de kokerprofielen op een vlakke ondergrond. Schuif eerst alle pijpjes in de kokerbalken en monteer daarna de draadbevestigingsplaten. Zorg er voor dat de pijpjes nog wel kunnen bewegen en draaien in de gaten van de kokerbalken.
Controleer nu de vrije ruimte onder de pijpjes! In mijn geval dus precies 3mm.
vastlijmen van de pijpjes:
Toegepaste lijm: MS-polymeer, verkrijgbaar in 300ml kokers.
Als je nu alle pijpjes naar één kant schuift kunnen we beginnen met vastlijmen op de volgende manier:
Breng de lijm aan op het pijpje aan de andere kant, tegen het boorgat aan. Draai (schroefbeweging) nu langzaam het pijpje ca 15mm de koker in terwijl je ook wat lijm aanbrengt..
Doe nu het zelfde aan de andere kant en schuif al draaiend het pijpje ongeveer 7,5mm terug.
En zo lijm je alle pijpjes vast.
Hou tijdens het lijmen de breedte van de panelen goed in de gaten!
Na 24 uur is de lijm ver genoeg doorgehard en is de statorhelft stabiel genoeg. herhaal dit voor de andere statoren.
Als alles goed is heb je nu een rammelvrij geheel.
Nu gaan we de statordraden monteren:
Je hebt je plan gemaakt voor wat betreft de positie van de draden en het aantal segmenten dat je wilt toepassen.
Zie ook het voorbeeld, statordraden en aansluitingen.
Ik monteer de statoren op een tafel met lijmklemmen in het midden, de einden iets opgetild, zodanig dat ze al wat krom zijn bij het monteren van de draden.
Steek de draad 10cm door de eerste opening en leg aan de andere zijde een knoopje in de draad. Wikkel de draad onder voortdurend trekken, rond de spijkertjes heen en weer tot je bij het volgende gaatje aankomt. Knip de draad met 10cm overlengte en steek draad door het gaatje en doe een druppeltje lijm op de draad t.p.v. de opening.
Ik gebruik 10secondenlijm voor de bevestiging van het begin en het einde van een draad.
Eventueel ook hiet een knoopje in de draad leggen zodat deze nooit meer loskomt.
Zo werk je alle segmenten af.
Wanneer je de draden gaat verlijmen op de ondersteuningsbalkjes, dan druk je de statorhelft ook krom, maar dan de andere kant op. Dan komen de draden mooi strak gespannen over de steunbalkjes heen te liggen.
Wanneer alles naar je zin is dan kan de de draden gaan verlijmen.
Dit doe ik met ook met 10 secondenlijm. Dit is een klusje voor in de frisse lucht want damp van deze lijm is onprettig en ongezond.
Zorg dat tijdens het lijmen de lijm daadwerkelijk de draden goed vastlijmt. Ik doe dit door tussen de draden de lijm aan te brengen op de ondersteuningsbalkjes en daarna direct met een b.v. een gote IC voet, de draden wat heen en weer te bewegen. Hierdoor blijven de draden zeer mooi op gelijke afstand.
De weerstanden voor de segmentering heb ik gemonteerd zoals aangegeven in de tekening. De weergegeven waarden heb ik experimenteel bepaald. Er bestaan wel formules voor, die heb ik gebruikt heb als uitgangspositie. Elke weerstand in de tekening zijn feitelijk 6 weerstanden van 1/4 watt in serie, 1/6e van de waarde.
Als je de waarden aanhoudt van de tekening zit je al redelijk safe.
HS unit
De hoogspanning heb ik opgebouwd met 2 zeer kleine trafo's, partijtje condensatortjes en dioden. Daar de folie voldoende hoogohmig is gebruik ik geen serieweerstanden tussen de HS unit en de folie.
Als waarden voor de c-tjes kan je 22n tot 47n nemen, bij voorkeur 630V. Neem als gelijkspanningswaarde in ieder geval >400V, voor de dioden kan de standaard 1N4007 worden toegepast.
Zorg voor voldoende afstand tussen de geleiders i.v.m. doorslag of overlslag.
Kruipstroom is nog veel gemener en kan over enkele cm kruipen.
Gebruik geen print met eilandjes of banen, want de afstanden tussen de printbanen of eilandjes is veel te klein!!!
Bij een stator-folie afstand van 1,6mm, heb je aan 5000 Volt ruim voldoende.
Pas wel op, 5kV prikt behoorlijk.
Succes maar weer!
Wim Ipenburg
Om teleurstellingen te voorkomen, realiseer je goed voordat je begint, dat elke vergissing of onnauwkeurigheid tijdens de bouw uiteindelijk zwaar wordt gestraft met tikkende, spetterende, ongelijke of rammelende panelen.
Ook moet je je continu realiseren dat je met levensgevaarlijke spanningen aan het spelen bent. Pas dus altijd op voor jezelf maar ook voor andere nieuwsgierigen. Het na-bouwen, hoe nauwkeurig ook, geeft geen garantie op een perfect resultaat.
Als je nu nog steeds denkt dat het je vast en zeker gaat lukken, dan wens ik je veel bouw en daarna nog meer luisterplezier toe.
Ik zal binnenkort beginnen met een korte inleiding, beschrijving en daarna een opsomming van de door mij gebruikte materialen.
Indien je andere maten of andere materialen wil toepassen kan dat natuurlijk ook. Want wie weet kan het allemaal nog véél beter.
Zoals bekend gaat het om een elektrostaat met draad-statoren.
De draad folie afstand heb ik exact 1,6mm gekozen. Dit geeft de folie voldoende bewegingsvrijheid om een behoorlijke geluidsdruk te kunnen geven.
Indien je een grotere afstand kiest neemt het rendement af en heb je een hogere step-up verhouding en meer hoogspanning nodig.
is er ergens een plekje waar de afstand iets minder is, dan wordt dat de plek waar de folie het eerst naar toe trekt bij grote uitslagen. Gerammel en geritsel dus!
Omdat de draden op ondersteuningsbalkjes bevestigd gaan worden, dienen we, voordat we met de bouw kunnen starten, te weten wat voor draad we gaan gebruiken.
Bij mij zitten de ondersteuningsprofielen op exact 3,0mm diepte, gemeten vanaf het vlak waar straks de folie op geplakt wordt.
De draaddikte is in mijn geval 1,4mm met een koperen massieve kern van 0,5mm diameter.
De isolatie van het draad is PVC.
Ik zou geen andere isolatie kiezen want PE en teflon mantel willen graag statisch worden met een nadelige invloed op rendement en het is ook zeer slecht te lijmen.
Per stator heb je ongeveer 104 x 1,8 meter draad nodig. Dus voor 4 statoren heb je aan 800 meter ruim genoeg.
Al een draadleverancier gevonden?
Dan gaan we nu nadenken over het frame.
Ik heb tegen alle regels en adviezen in, gebruik gemaakt van een metalen frame.
Aluminium kokerprofiel 20mm x 20mm en 2 meter lang. Ik heb ook wel eens 15mm x 15mm gebruikt.
Hiervan heb je er 2 per statorhelft nodig dus in totaal 8 stuks.
Denk vast na hoe je e.e.a. gaat aanpakken voor wat betreft het bevestiging van de statoren op de grondplaat.
Vroeger lijmde ik draadeinden in de kokerprofielen, waarbij het draadeind aan de onderkant ca 5cm uitsteekt. Dan kan je ze met moeren, vanaf de onderzijde van de grondplaat vastzetten. De gaten in de grondplaat waren 15mm verzonken zodat de moeren aan de onderkant niet uitsteken.
Bij de laatste versie liet ik de onderzijden van de kokerprofielen open, zodat ik de panelen op 2 kunststof pilaren van 16mm rond, gemonteerd op de grondplaat, kan schuiven.
Dit bevalt me uitstekend i.v.m. eenvoudig loskoppelen en transporteren van de panelen.
Kan je het nog volgen?
Voor het ondersteunen van de draden gebruik ik gordijnroede. Wit geplastificeerd metalen buis van ca 14mm rond.
Hiervan heb je er zo'n 15 tot 20 stuks a 32cm nodig per statorhelft. Dus met 25 meter kom je een heel eind.
Als ik opnieuw een set zou gaan bouwen zou ik zeker glasfiber buis overwegen. Je kent ze wel van koepeltenten.
Ik denk dat dit wel wat kwaliteitswinst kan opleveren daar metalen buis toch capacitief wat energie opneemt.
Ik heb ook wel eens wat vonkjes zien overspringen t.p.v. een beschadiging van het buis, nabij het alu profiel.
In het alu profiel komen straks gaten, ter grootte van de diameter van de ondersteunings buisjes.
De positie van die gaten kom ik nog op terug maar in ieder geval wil ik er alvast voor waarschuwen dat dit boren één van de meest kritische klusjes is.
De opening voor het buisje moet namelijk precies 3mm van de kant af komen snap je. De maat van de opening moet 0,05 tot 0,1mm groter zijn dan de diameter van het buisje.
Dus zoek vast een geschikte boor of een bedrijf die dit boor of frees klusje voor jou kan doen.
Onder en bovenin de stator komt de bevestiging van de draden.
Dit gaan we apart bespreken. Ook dit wordt een bewerkelijk klusje met heel veel gaatjes en spijkertjes in een kunststof!!! plaat.
Op de tekening kan je al een beetje zien hoe de ESL is samengesteld en waar die kunststof plaat gemonteerd wordt.
Neem géén hout zoals MDF!!! dit isoleert onvoldoende, en geeft doorslag tussen de spijkertjes.
Het voorbeeld is een versie uit 2010.
De aluminium strip geeft wel een risico op doorslag naar de gordijn roede dus deze maak ik nu uit kunststof.
In 2011 ben ik overigens weer overgestapt op 20mm kokerprofiel.
Gewoon wat degelijker en makkelijker samen te stellen en onderin net iets meer ruimte voor de vele weerstanden in het netwerk.
Ook daar komen we later weer op terug.
Zie de foto van de draadbevestigingsplaat. Dit maak ik meestal uit PVC plaat.
Het IC-tje aan de linkerkant geeft aan: de draadafstand is dezelfde als bij elektronica componenten, 1/10e inch (0.1")
Dus de spijkertjes zitten op de dubbele afstand hiervan.
Alle gaatjes dienen voorgeboord te worden, net iets kleiner dan de dikte van de spijkertjes.
Deze draadbevestigingsplaat wordt tussen de alu profielen gemonteerd, zodanig dat de draden wat lager komen te liggen dan op de steunbalkjes.
Hierdoor wordt voorkomen dat de spijkerkopjes van de tegenoverliggende draadbevestigingsplaat op voldoende afstand van elkaar komen te liggen.
Ook hier weer kans op overslag als de spijkertjes te dicht bij elkaar komen.
Let ook op waar je de plaats van de schroeven kiest voor de montage van deze plaat tussen de kokerprofielen, want ook hier geldt: als een schroef één spijkertje raakt is al het werk voor niets!
Nog steeds duidelijk?
Bekijk eens de foto van een voorgeboord kokerprofiel. Maak voor jezelf een goed plan waar de ondersteuningsbalkjes gaan komen en waar je de draadbevestigingsplaten gaat monteren.
7 tot 10cm onderlinge afstand tussen de ondersteuningen is goed. Als je ze dicht op elkaar plaatst heb je iets meer werk en iets meer gordijnroede nodig. Wanneer je de afstand vergroot loop je het risico dat de draden tijdens luide passages mee gaan trillen, en dat willen we zeker niet!
Het wordt nu tijd dat we ons plan gaan trekken.
De PVC platen met al die spijkertjes komen boven in de statoren maar ook onderin.
Aan de onderkant kan je het beste iets hogere PVC platen kiezen, zodat je daar later het begin en het einde van de draden naar de andere kant kan doorvoeren. Ook heb je plek nodig voor het monteren van de weerstanden. Reken hiervoor in totaal 60mm extra. Dus het bovenpaneel wordt 90mm hoog en het onderpaneel 150mm. Je kan natuurlijk ook een andere kunststof hiervoor gebruiken maar PVC is lekker taai en bevalt mij goed.
De draden komen straks in groepjes van 4, 6 of 8 stuks bij elkaar. Ik heb nu voor 13 groepjes (segmenten) van 8 draden gekozen.
Puristen kiezen vast voor 26 groepjes van 4 draden.
Als je e.e.a. uittekent zal je ontdekken dat de spijkertjes onder en boven niet op dezelfde plek zitten maar versprongen t.o.v. elkaar. En het voor en achterpaneel zullen elkaars spiegelbeeld zijn.
Voordat je e.e.a. uitgetekend hebt zal ik wel weer een stukje verder zijn met de beschrijving.
Hou je rekening met de middenstrip?
Zorg er voor dat de draadbevestigingsplaten zuiver haaks gezaagd zijn. De profielen worden er later tegenaan geschroefd. Wanneer die profielen niet mooi vlak komen te liggen kan je het strak oplijmen van de folie wel vergeten.
Ik heb alles gaatjes voor de spijkertjes op papier getekend, op de PVC platen geplakt en daarna gewoon door het papier heen geboord.
De spijkertjes mogen ongeveer 2mm uitsteken, zodanig dat de draden er mooi omheen gebogen kunnen worden.
Ze mogen niet aan de achterkant uitsteken. Dus die heb ik voorzichtig met de slijptol afgeslepen.
Schrijf duidelijk op de platen waar ze uiteindelijk gaan komen, dus b.v: links boven achterpaneel.
Montage van de stator:
De aluminium kokerbalken kunnen nu geboord worden voor de draadondersteuningspijpjes. Ook moet nu de plaats bepaald worden waar we de draadbevestigingsplaten gaan bevestigen, dus de plaats waar deze komt en waar we de gaten gaan boren om ze vast te schroeven. 2 dikke schroeven per kant is voldoende. De PVC platen moeten natuurlijk wel voorgeboord te worden.
Let er op dat de gaten / schroeven niet in de buurt van de spijkertjes komen!
Ook moeten we rekening houden met de bevestiging van de kokerbalken op de voet waar de statoren op gemonteerd moeten worden. Ik heb aan de onderkant ongeveer 10 cm kokerlengte vrij gehouden.
Als de draadbevestigingsplaten klaar zijn, en de pijpjes op lengte gezaagd, kunnen we e.e.a. gaan monteren. Leg de kokerprofielen op een vlakke ondergrond. Schuif eerst alle pijpjes in de kokerbalken en monteer daarna de draadbevestigingsplaten. Zorg er voor dat de pijpjes nog wel kunnen bewegen en draaien in de gaten van de kokerbalken.
Controleer nu de vrije ruimte onder de pijpjes! In mijn geval dus precies 3mm.
vastlijmen van de pijpjes:
Toegepaste lijm: MS-polymeer, verkrijgbaar in 300ml kokers.
Als je nu alle pijpjes naar één kant schuift kunnen we beginnen met vastlijmen op de volgende manier:
Breng de lijm aan op het pijpje aan de andere kant, tegen het boorgat aan. Draai (schroefbeweging) nu langzaam het pijpje ca 15mm de koker in terwijl je ook wat lijm aanbrengt..
Doe nu het zelfde aan de andere kant en schuif al draaiend het pijpje ongeveer 7,5mm terug.
En zo lijm je alle pijpjes vast.
Hou tijdens het lijmen de breedte van de panelen goed in de gaten!
Na 24 uur is de lijm ver genoeg doorgehard en is de statorhelft stabiel genoeg. herhaal dit voor de andere statoren.
Als alles goed is heb je nu een rammelvrij geheel.
Nu gaan we de statordraden monteren:
Je hebt je plan gemaakt voor wat betreft de positie van de draden en het aantal segmenten dat je wilt toepassen.
Zie ook het voorbeeld, statordraden en aansluitingen.
Ik monteer de statoren op een tafel met lijmklemmen in het midden, de einden iets opgetild, zodanig dat ze al wat krom zijn bij het monteren van de draden.
Steek de draad 10cm door de eerste opening en leg aan de andere zijde een knoopje in de draad. Wikkel de draad onder voortdurend trekken, rond de spijkertjes heen en weer tot je bij het volgende gaatje aankomt. Knip de draad met 10cm overlengte en steek draad door het gaatje en doe een druppeltje lijm op de draad t.p.v. de opening.
Ik gebruik 10secondenlijm voor de bevestiging van het begin en het einde van een draad.
Eventueel ook hiet een knoopje in de draad leggen zodat deze nooit meer loskomt.
Zo werk je alle segmenten af.
Wanneer je de draden gaat verlijmen op de ondersteuningsbalkjes, dan druk je de statorhelft ook krom, maar dan de andere kant op. Dan komen de draden mooi strak gespannen over de steunbalkjes heen te liggen.
Wanneer alles naar je zin is dan kan de de draden gaan verlijmen.
Dit doe ik met ook met 10 secondenlijm. Dit is een klusje voor in de frisse lucht want damp van deze lijm is onprettig en ongezond.
Zorg dat tijdens het lijmen de lijm daadwerkelijk de draden goed vastlijmt. Ik doe dit door tussen de draden de lijm aan te brengen op de ondersteuningsbalkjes en daarna direct met een b.v. een gote IC voet, de draden wat heen en weer te bewegen. Hierdoor blijven de draden zeer mooi op gelijke afstand.
De weerstanden voor de segmentering heb ik gemonteerd zoals aangegeven in de tekening. De weergegeven waarden heb ik experimenteel bepaald. Er bestaan wel formules voor, die heb ik gebruikt heb als uitgangspositie. Elke weerstand in de tekening zijn feitelijk 6 weerstanden van 1/4 watt in serie, 1/6e van de waarde.
Als je de waarden aanhoudt van de tekening zit je al redelijk safe.
HS unit
De hoogspanning heb ik opgebouwd met 2 zeer kleine trafo's, partijtje condensatortjes en dioden. Daar de folie voldoende hoogohmig is gebruik ik geen serieweerstanden tussen de HS unit en de folie.
Als waarden voor de c-tjes kan je 22n tot 47n nemen, bij voorkeur 630V. Neem als gelijkspanningswaarde in ieder geval >400V, voor de dioden kan de standaard 1N4007 worden toegepast.
Zorg voor voldoende afstand tussen de geleiders i.v.m. doorslag of overlslag.
Kruipstroom is nog veel gemener en kan over enkele cm kruipen.
Gebruik geen print met eilandjes of banen, want de afstanden tussen de printbanen of eilandjes is veel te klein!!!
Bij een stator-folie afstand van 1,6mm, heb je aan 5000 Volt ruim voldoende.
Pas wel op, 5kV prikt behoorlijk.
Succes maar weer!
Wim Ipenburg
heb ooit een klant gehad die een stel 544 gekannibaliseerd had als subjes onder zijn 
