Elektuur EL34 buizeneindversterker 'Straight'

Voor- en Eindversterkers

Moderator: Beheerdersteam

Gebruikersavatar
PA4URK
Berichten: 1330
Lid geworden op: ma 21 apr 2008, 17:32
Locatie: Urk

Elektuur EL34 buizeneindversterker 'Straight'

Berichtdoor PA4URK » zo 27 apr 2008, 15:43

Hallo allemaal, ik ben sinds kort voorzichtig op het audiopad geland na vele jaren het radiozendamateurisme te hebben beoefend (nog steeds maar op een lager pitje). Een leuke nieuwe uitdaging die begonnen is met een tweetal BNS Soundcolums van m'n schoonvader en een leuk Yarland FV-34CIII buizenversterkertje. Maar zelf bouwen is natuurlijk veel leuker. Na enig rondspeuren op internet (waar anders...?) kwam ik terecht op de website van Elektuur waar een bouwbeschrijving te vinden is van een buizeneindtrap met 2x2 EL34's genaamd de 'Straight'. Een leuk (beginners)project waar ik al vele uurtjes in heb gestoken. De onderdelen opgezocht, printen besteld en knutselen maar. Wie heeft er ervaring met deze buizenversterker met eventueel nuttige aanvullende tips wat betreft de keuze van de onderdelen, de bouw en de behuizing?
Groeten, Rein.

http://www.elektor.nl/artikelen-als-pdf ... 1825.lynkx

Gebruikersavatar
RobertD
Berichten: 3806
Lid geworden op: di 10 jul 2007, 19:52
Locatie: Alphen a.d. Rijn

Berichtdoor RobertD » wo 07 mei 2008, 22:14

Kijk eens op www.triodedick.com of op www.dhtrob.com.

Ik heb zelf ook een EL34 push pull gebouwd: http://home.casema.nl/daems

Gebruikersavatar
PA4URK
Berichten: 1330
Lid geworden op: ma 21 apr 2008, 17:32
Locatie: Urk

Berichtdoor PA4URK » do 08 mei 2008, 22:31

Mooie sites Robert, daar kun je als beginnende versterkerbouwer wel even rondstruinen. Of hier: http://home.planet.nl/~johneekels/
Ik heb wel in de gaten dat je er geen haastklus van maken moet. Wat ik me wel afvraag is hoe ver je moet gaan wat betreft de aanschaf van dure onderdelen: de ene zweert bij alleen de allerbeste (duurste) onderdelen, een ander weet met standaard onderdelen toch een piekfijn klinkende buizenversterker te realiseren. De waarheid zal waarschijnlijk ergens in het midden liggen. Of heb jij andere ervaringen?

tubejack
Ook commercieel actief
Berichten: 5
Lid geworden op: do 01 mei 2008, 0:36

Berichtdoor tubejack » do 08 mei 2008, 23:30

PA4URK schreef: Wat ik me wel afvraag is hoe ver je moet gaan wat betreft de aanschaf van dure onderdelen: de ene zweert bij alleen de allerbeste (duurste) onderdelen, een ander weet met standaard onderdelen toch een piekfijn klinkende buizenversterker te realiseren. De waarheid zal waarschijnlijk ergens in het midden liggen. Of heb jij andere ervaringen?


Hoi Rein, ik neig steeds meer naar het volgende: Als het ontwerp
goed is, zijn gewone Philips/Vishay/BC/Siemens/Wima MKP condensatoren erg goed. Maar ook MKT Euro 1813 is een aanrader.
Weerstanden gewone kool nemen klinkt lekker. Elco' s JJ , Philips, Roe,
zijn prima, het slimst is als je klankkleur compenseerd dus niet alles
van één merk kopen.

Pas als ik helemaal tevreden bent en een apparaat lekker een half jaar
oid ingespeeld, vervang ik heel soms een koppelcondensator of een
buis voor een ander merk, maar meer niet dan wel :-)

Vriendelijke groet,

Jack

Gebruikersavatar
]eep
Berichten: 469
Lid geworden op: za 03 mei 2008, 2:03
Locatie: Ede

Berichtdoor ]eep » vr 09 mei 2008, 2:18

Leuk idee, maar ik waarschuw je alvast: je zult alleen op hoger volume kunnen spelen met EL34 PP maar het zal niet mooier gaan klinken dan de FV34C. EL84 zijn namelijk erg fijn klinkende buisjes. En de 6N3p klinken ook erg goed.

Je kunt verschillende onderdelen gebruiken, maar ik kan je aanraden niet te bezuinigen op onderdelen die direct in de signaalweg zitten. Voor koppelkondensatoren kun je het best Paper in Oil nemen (Sprague of vglb). En als eindbuizen zijn KT77 veruit de beste EL34 equivalenten (wel even op letten dat pin 1 en 8 verbonden zijn ivm tetrode ipv penthode).

Als je voldoende geluidsdruk kunt halen uit de 2x10W zou ik eerst de koppelcaps van de Yarland eens vervangen voor PiO (wel voldoende hoog Voltage) en de vv-buisjes voor bv. GE5670 (mocht je interese hebben; ik heb er nog een heel stel).

Maar zelf bouwen is natuurlijk ook erg leuk.

Gebruikersavatar
PA4URK
Berichten: 1330
Lid geworden op: ma 21 apr 2008, 17:32
Locatie: Urk

Berichtdoor PA4URK » vr 09 mei 2008, 23:39

Oei, ga ik weer twijfelen. Maar ik kan toch niet meer terug want de printen zijn alledrie al bestukt met inderdaad, gewone WIMA's, metaalfilmweerstanden, enz. De UGT's komen van AE (in plaats van Lundahl) en zijn al besteld. Wat de kleine Yarland betreft: ik had nog een stuk of acht oude Philips Miniwatt EL84'ers liggen en daarmee ben ik gaan experimenteren. Een paar deugden niet, brom, vonken, en dat soort dingen maar ik heb er nu een viertal in zitten die hoorbaar beter klinken dan de Chinezen. Is die 6N3p zonder meer te vervangen door een 5670 van GE Jeep? Want dan heb ik wel belangstelling voor een experimentje... Ik zag trouwens afgelopen week een prachtige behuizing op Marktplaats maar zoals dat gaat wanneer je met printen werkt: nèt effe te klein.

Gebruikersavatar
HoMeR
Berichten: 510
Lid geworden op: zo 26 feb 2006, 21:24
Locatie: Groningen

Berichtdoor HoMeR » za 10 mei 2008, 16:41

....de printen zijn alledrie al bestukt met inderdaad, gewone WIMA's, metaalfilmweerstanden, enz....


Ik zou gewoon doorgaan, probeer het gewoon eerst met de al gesoldeerde spullen. Later kun je altijd nog "tweaken". Je hebt al vergelijkingsmateriaal tenslotte....
Eerst de ene bijwerken, dan de andere. En blijven vergelijken.

En die trafo's van AE zijn zeker niet minder dan de Lundahl's......
Mijn muziek op "Rate Your Music"......(klikkerdeklik)
http://rateyourmusic.com/~folkie42
"Real music has horns and glows in the dark"

Gebruikersavatar
PA4URK
Berichten: 1330
Lid geworden op: ma 21 apr 2008, 17:32
Locatie: Urk

Berichtdoor PA4URK » za 10 mei 2008, 23:52

Dat lijkt me een strak plan HoMer, en dan kijken we wel waar het schip strandt. Ik heb voor de AE's gekozen omdat ze iets goedkoper waren, Nederlands fabrikaat en het aansluiten in vergelijking met de Lundahls kwam wat eenvoudiger over. Maar dat kan ook zo lijken. Trouwens in het schema van de versterker wordt gekozen voor een paar polypropyleen condensatoren van 100 en 1000 pF, kan ik die ook vervangen door een ander type condensator? En in de voeding heb ik verder een paar ratelcondensatord parallel aan de gelijksrichtdiodes die in het schema 100 nF moeten zijn vervangen door 47 nF omdat ik die nog had. Wat vinden jullie, zulke C's zijn toch niet kritisch?

Gebruikersavatar
RobertD
Berichten: 3806
Lid geworden op: di 10 jul 2007, 19:52
Locatie: Alphen a.d. Rijn

Berichtdoor RobertD » zo 11 mei 2008, 10:09

Gewoon lekker doorgaan met de componenten die je al hebt. Vaak klinkt het al prima met heel gewone onderdelen.
Waar zitten die polypropyleen c's in het schema? ( Ik kon het schema niet downloaden, want ik ben geen Elektor abonnee ).
Die ratel C's zijn niet zo kritisch. 47pF lijkt mij prima. Let wel op de spanning die die dingen kunnen verdragen. 250VAC is soms net te weinig, 400VAC is veiliger.

Er zijn veel tegenstanders van metaalfilm weerstanden in buizenversterkers. Ik gebruik meestal een mengelmoesje van weerstanden die ik nog heb liggen. Voor grotere vermogens kom je al snel op koolweerstanden uit. Als je straks het idee hebt dat je versterker een beetje "klinisch" klinkt, kun je eens wat metaalfilms vervangen door koolweerstanden. Verder moet je gewoon het advies van Tubejack volgen, lekker laten inspelen, wennen aan het geluid en pas na een paar maanden eens een weerstandje of condensatortje vervangen.

Heb je al foto's ?

audioot
In memoriam †
Berichten: 1242
Lid geworden op: za 21 mei 2005, 21:26
Locatie: eke belgie

Berichtdoor audioot » zo 11 mei 2008, 12:58

het zij zo
audioot

Gebruikersavatar
PA4URK
Berichten: 1330
Lid geworden op: ma 21 apr 2008, 17:32
Locatie: Urk

Berichtdoor PA4URK » zo 11 mei 2008, 17:20

Wanneer ik alle artikelen op internet lees, kun je een goede versterker alleen maar bouwen met zéér hoogwaardige en dure componenten. Een zucht van verlichting stijgt bij me op nu ik ook eens hoor dat het beslist anders kan. Die ene van 100 pF zit opgenomen in een spanningsdeler in de anode van de voorversterker (een EF86), samen met die andere (1000 pF) hebben ze als doel 'de openlus-versterking voldoende laag te houden en om de stabiliteit te waarborgen. Daartoe dienen C4 en R8, en ook C5 speelt een rol. De waarde van deze componenten is proefondervindelijk bepaald met behulp van blokgolven'. Aldus de bouwbeschrijving. Hier wat fotoos van de printen en de andere onderdelen die al klaar liggen. Ik sta nu op een punt dat ik moet besluiten hoe de behuizing samen te stellen en dat wil ik ook goed doen. Dus doe ik kalm aan, ook gezien de temperaturen in de hobbykamer...
Je hebt niet voldoende permissies om de bijlagen van dit bericht te bekijken.

audioot
In memoriam †
Berichten: 1242
Lid geworden op: za 21 mei 2005, 21:26
Locatie: eke belgie

Berichtdoor audioot » zo 11 mei 2008, 20:11

tja met deze temperaturen zijn de buizen reeds een beetje "voorverwarmd"
mvg
audioot

Gebruikersavatar
RobertD
Berichten: 3806
Lid geworden op: di 10 jul 2007, 19:52
Locatie: Alphen a.d. Rijn

Berichtdoor RobertD » ma 12 mei 2008, 10:19

Met die weerstanden en condensatoren is niets mis, zo op het eerste oog.

Gewoon lekker bouwen, die componenten kunnen best een goed resultaat geven. Een andere opzet van de schakeling zal wellicht veel meer verschil maken.

Soldeerbout mee de tuin in aan een verlengsnoer?

Gebruikersavatar
PA4URK
Berichten: 1330
Lid geworden op: ma 21 apr 2008, 17:32
Locatie: Urk

Berichtdoor PA4URK » ma 12 mei 2008, 20:34

De tuin in? Onze tuin meet 45 x 15 centimeter, dat nodigt niet echt uit om te gaan zitten, laat staan te gaan solderen... Maar ik heb wel eens gelezen dat het solderen aan buizenversterkers bij temperaturen van 30 graden in de felle zon en liefst in de tuin waar een betere samenhang tussen zuurstof en CO2 is een betere doorstroming van de elektronen geeft zodat de versterker een veel diepere klank krijgt en vooral de lage tonen veel beter tot hun recht komen. Een andere opzet is trouwens moeilijk met printen zodat ik na dit project toch de gewone pleur-maar-in-elkaar-methode zal proberen. De buisvoeten komen trouwens aan de soldeerzijde te zitten zodat de componenten ondersteboven hangen.

audioot
In memoriam †
Berichten: 1242
Lid geworden op: za 21 mei 2005, 21:26
Locatie: eke belgie

Berichtdoor audioot » ma 12 mei 2008, 21:00

dat ik dat nou net niet wist
mvg
audioot

Gebruikersavatar
Paul Jenner
Berichten: 524
Lid geworden op: za 20 nov 2004, 0:36

Berichtdoor Paul Jenner » ma 12 mei 2008, 21:35

PA4URK schreef:De tuin in? Onze tuin meet 45 x 15 centimeter, dat nodigt niet echt uit om te gaan zitten, laat staan te gaan solderen... Maar ik heb wel eens gelezen dat het solderen aan buizenversterkers bij temperaturen van 30 graden in de felle zon en liefst in de tuin waar een betere samenhang tussen zuurstof en CO2 is een betere doorstroming van de elektronen geeft zodat de versterker een veel diepere klank krijgt en vooral de lage tonen veel beter tot hun recht komen. Een andere opzet is trouwens moeilijk met printen zodat ik na dit project toch de gewone pleur-maar-in-elkaar-methode zal proberen. De buisvoeten komen trouwens aan de soldeerzijde te zitten zodat de componenten ondersteboven hangen.

Ha,

eindelijk iemand die dat ook weet :)


Paul.
http://www.rolleiflexclub.nl

We've got everything you need - Satisfaction guaranteed !

Gebruikersavatar
PA4URK
Berichten: 1330
Lid geworden op: ma 21 apr 2008, 17:32
Locatie: Urk

Berichtdoor PA4URK » ma 12 mei 2008, 22:02

Oh ja, hier even het schema van de 'Straight' die bij mij straks trouwens de naam 'Lucío' zal krijgen. Een bevriende eigenaar van een metaalbewerkingsbedrijf en tevens sponsor van mijn voetbalclub zal zorg voor het chassis dragen. Twijfel, twijfel, een houten behuizing met een enkele plaat bovenop, een aan voor- en achterzijde gebogen plaat met de linker en rechterzijde van hout of een compleet metalen omgekeerde bak.
Je hebt niet voldoende permissies om de bijlagen van dit bericht te bekijken.

Gebruikersavatar
RobertD
Berichten: 3806
Lid geworden op: di 10 jul 2007, 19:52
Locatie: Alphen a.d. Rijn

Berichtdoor RobertD » di 13 mei 2008, 9:36

Dit is een leuk schema, waarschijnlijk heeft Elektuur het rechtstreeks gejat uit het oude Philips boekje van mijnheer Rodenhuis.
De EF86 staat gelukkig in triode, dat scheelt een hoop gedoe met ruis en vervorming.

Lekker bouwen en luisteren. Daarna is er nog ruimte genoeg voor tweaks. Zeker met de AE trafo's kun je er een versterker zonder tegenkoppeling van maken, maar probeer eerst dit maar eens uit. Met die printen en een mooi chassis heb je binnen de kortste keren een prachtige versterker.

(Ik ben wel jaloers op jouw tuin !)

Gebruikersavatar
PA4URK
Berichten: 1330
Lid geworden op: ma 21 apr 2008, 17:32
Locatie: Urk

Berichtdoor PA4URK » di 13 mei 2008, 19:17

Inderdaad RobertD, volgens de bouwbeschrijving is de versterker gebaseerd op een ontwerp van Philips eind vijftiger jaren met enkele aanpassingen zoals voorgesteld door Claus Byrith. Misschien een beetje domme vraag, maar waar zie je aan dat de EF86 in triode staat? Ik heb trouwens voor de potmeters voor het afregelen keuze uit gewone instelpotmeters van Piher (die zwart met witte) en precisie-instelpotmeters bij Conrad vandaan, kleine blauwe maar ik kan geen merknaam ontdekken. Ik vraag me af wat beter is, voor beide types is rekening gehouden op de print. Alleen door P1 lijkt me een flinke spanning te lopen.
Mijn tuin wordt trouwens morgen uitgebreidt met nog een keer 35 x 35 cm voor de kweek van wat tijm, basilicum en rozemarijn. Groter gaat ie beslist niet worden :lol:

audioot
In memoriam †
Berichten: 1242
Lid geworden op: za 21 mei 2005, 21:26
Locatie: eke belgie

Berichtdoor audioot » di 13 mei 2008, 20:56

dit is eigenlijk het befaamde "mullard" schema uit de jaren(begin)50 denk ik
ik gebruik dit schema met el84 en dit is heel mooi
nog veel succes met de bouw
mvg
audioot

Gebruikersavatar
RobertD
Berichten: 3806
Lid geworden op: di 10 jul 2007, 19:52
Locatie: Alphen a.d. Rijn

Berichtdoor RobertD » wo 14 mei 2008, 10:43

PA4URK schreef:Misschien een beetje domme vraag, maar waar zie je aan dat de EF86 in triode staat? Ik heb trouwens voor de potmeters voor het afregelen keuze uit gewone instelpotmeters van Piher (die zwart met witte) en precisie-instelpotmeters bij Conrad vandaan, kleine blauwe maar ik kan geen merknaam ontdekken. Ik vraag me af wat beter is, voor beide types is rekening gehouden op de print. Alleen door P1 lijkt me een flinke spanning te lopen.


Domme vragen bestaan niet hoor.
Bij de EF86 is het schermrooster verbonden met de anode. Hiermee zet je een penthode in triode (pen 1 is dus verbonden met pen 6)

Je kunt later met de eindbuizen hetzelfde doen, wanneer je voldoende hebt aan pakweg de 75% van het vermogen kun je de EL34's in triode zetten.
Aan het schermrooster van de EL34's ( pen 4 ) zit een weerstand van 1K die verbonden is met V3g of V4g op de uitgangstrafo. Wanneer je die 1K weerstand verbindt met V3a resp V4a dan staan je eindpitten in triode. Dit levert in de meeste gevallen een veel schoner geluid op.
In sommige versterkers wordt een schakelaartje ingebouwd om het verschil te kunnen beluisteren. Ik zou er wel op letten dat je dat schakelaartje alleen bedient wanneer de versterker uit staat.
Wanneer je de eindbuizen in Triode hebt staan kun je misschien de tegenkoppeling verminderen door R7 te vergroten, maar dat is tweaken voor wanneer je de versterker al een poosje hebt beluisterd.

Wat betreft die potmeters:
Er staan geen hele grote spanningen tussen twee punten van de potmeter, dat ze op een hoge potentiaal staan maakt dan niet zoveel uit.
Het gaat er vooral om dat er niet teveel stroom door die dingen mag lopen.
De stroom door de triodes van de ECC83 is hooguit 1 à 2mA, dus voor P1 is dat geen enkel probleem.
Met P2 stel je de negatieve roosterspanning voor de eindbuizen in. In de beschrijving van het schema zal wel ergens een waarde zijn opgegeven.
Met P3 zorg je ervoor dat je de beide eindbuizen evenveel stroom laat trekken, zodat ze keurig in balans staan. Met je voltmeter in een lage stand kun je de spanning tussen TpV3 en TpV4 op nul afregelen met P3.
De spanning over de kathodeweerstanden is een maat voor de stroom door de eindbuizen. Je meet dan de spanning tussen TpV3 en Tp0 en de spanning tussen TpV4 en Tp0. Bij een ruststroom van 50mA o.i.d. zou er dan 500mV ( DC !) over die kathodeweerstanden moeten staan.
Maar waarschijnlijk herhaal ik nu alleen maar wat er in de bouwbeschrijving staat.
P2 en P3 regelen alleen maar spanning, er gaat nauwelijks stroom door, dus ik zou daar lekker die mooie blauwe 10 slagen potjes in zetten, dan kun je de boel heel nauwkeurig afregelen.

Gebruikersavatar
RobertD
Berichten: 3806
Lid geworden op: di 10 jul 2007, 19:52
Locatie: Alphen a.d. Rijn

Berichtdoor RobertD » wo 14 mei 2008, 10:48

Nog een kleine aanvulling:

P1 zit in de signaalweg. Als ik jou was zou ik proberen het zonder potmeter op te lossen. Maak de weerstanden R12 en R14 één stapje groter ( 168K is denk ik de volgende stap ).
De ongelijkheid tussen de buishelften is nihil, te klein om een potmeter toe te passen die het geluid kan beïnvloeden.
Je kunt eventueel zelfs de 150K weerstanden laten zitten. Dan gaat er iets meer stroom door de ECC83, maar dat kan zelfs beter klinken. Soms staan die dingen gewoon te zuinig ingesteld.

Maar, zoals al eerder gezegd: gewoon proberen met het gegeven schema is een heel goed beginpunt.

Gebruikersavatar
PA4URK
Berichten: 1330
Lid geworden op: ma 21 apr 2008, 17:32
Locatie: Urk

Berichtdoor PA4URK » do 15 mei 2008, 17:59

Eigenlijk kan ik dus met eenvoudiger UGT's toe, zonder die aftakkingen, of zie ik dat verkeerd? Vermogen heb ik in principe niet nodig want de kleine Yarland kan mijn huiskamer al ruimschoots voorzien van geluid. Eigenlijk kan ik met die kleine buisjes wel toe maar vier EL34's of KT77's ogen wat mooier hè? :D
Hoe minder componenten in de signaalweg, hoe beter toch? Dan moet ik de potmeter gewoon helemaal weglaten en de drie verbindingspunten doorverbinden? Voor het afregelen heb ik trouwens het volgende bedacht: ik soldeer de potmeters net als de buisvoeten aan de koperzijde, boor drie (of twee :lol: ) kleine gaatjes in het chassis zodat ik er van bovenaf bij kan.

Gebruikersavatar
RobertD
Berichten: 3806
Lid geworden op: di 10 jul 2007, 19:52
Locatie: Alphen a.d. Rijn

Berichtdoor RobertD » do 15 mei 2008, 18:45

PA4URK schreef:Eigenlijk kan ik dus met eenvoudiger UGT's toe, zonder die aftakkingen, of zie ik dat verkeerd? Vermogen heb ik in principe niet nodig want de kleine Yarland kan mijn huiskamer al ruimschoots voorzien van geluid. Eigenlijk kan ik met die kleine buisjes wel toe maar vier EL34's of KT77's ogen wat mooier hè? :D


Eigenlijk wel, maar als je ooit nog eens aan andere luidsprekers begint is wat extra power soms handig.

PA4URK schreef:Hoe minder componenten in de signaalweg, hoe beter toch? Dan moet ik de potmeter gewoon helemaal weglaten en de drie verbindingspunten doorverbinden? Voor het afregelen heb ik trouwens het volgende bedacht: ik soldeer de potmeters net als de buisvoeten aan de koperzijde, boor drie (of twee :lol: ) kleine gaatjes in het chassis zodat ik er van bovenaf bij kan.


dat is altijd handig, als je tenminste ook bij de meetpunten kunt 8)
Let erop dat dat doorverbinden van de drie punten alleen werkt voor P1 !

Gebruikersavatar
PA4URK
Berichten: 1330
Lid geworden op: ma 21 apr 2008, 17:32
Locatie: Urk

Berichtdoor PA4URK » vr 16 mei 2008, 18:58

Mwaoh, deze luidsprekers bevallen me uitstekend, maar je weet maar nooit. Ik heb een prachtige oldfashioned meter van 100 mA liggen, waarschijnlijk afkomstig uit het Amerikaanse leger of zo. Die wil ik voorop plaatsen met een schakelaar om de diverse meetpunten te kunnen meten. Alleen jammer dat ik er geen twee van heb, dat was nog mooier geweest.
Je hebt niet voldoende permissies om de bijlagen van dit bericht te bekijken.


Terug naar “Versterkers”

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: CCBot en 0 gasten