SE EL156 Penthode

Voor- en Eindversterkers

Moderator: Beheerdersteam

Gebruikersavatar
AatV
Berichten: 3350
Lid geworden op: wo 21 feb 2007, 18:33
Locatie: Delft

SE EL156 Penthode

Berichtdoor AatV » vr 10 jul 2015, 12:34

Een nieuw seizoen, een nieuw geluid...
Ben van plan een SE buizen eindversterker te maken met een uitgangsvermogen van ca. 20 Watt.
Ben normaal niet van het SE-gebeuren, maar heb een ontwerp gevonden dat lage vervormingscijfers belooft.
Ga gebruik maken van de volgende buizen.

1. Als gelijkrichter de EYY13, een buis die flink wat stroom aankan.
2. Als eindbuis de EL156 van Telefunken.
3. Voor de spanningsversterking een C3g buis en een MPSA92 :-$ .

Heb een plaatje gemaakt van de vier actieve onderdelen :
actief.jpg


Normaal heeft de C3g als hf buis een metalen omhulsel, heb deze eraf gehaald, staat mooier en voor audio niet nodig.
Het is onderhand te doen gebruikelijk om de versterker een naam te geven. Zit zelf te denken aan een soort Mullard benaming, dus zoiets als AV Three Twenty.

Zal wel een langdurig topic worden - het meeste gaat in de winter gebeuren - maar toch maar een beginnetje gemaakt.
Wordt vervolgd.

groet,
Aat
Je hebt niet voldoende permissies om de bijlagen van dit bericht te bekijken.
Laatst gewijzigd door AatV op di 23 feb 2016, 21:21, 1 keer totaal gewijzigd.
That which can be asserted without evidence, can be dismissed without evidence.

Gebruikersavatar
dre
Berichten: 14432
Lid geworden op: di 23 nov 2004, 20:55
Locatie: nerdwijk

Re: SE Pentode eindversterker

Berichtdoor dre » vr 10 jul 2015, 12:47

Kijk,een buizenbak met vermogen! 8)

Hoeveel eindbuizen heb je dan eigenlijk nodig?
Потому что это возможно!

Gebruikersavatar
pappaleo
Berichten: 7827
Lid geworden op: wo 25 sep 2013, 14:30
Locatie: verder dan Delft of Drievliet

Re: SE Pentode eindversterker

Berichtdoor pappaleo » vr 10 jul 2015, 12:50

één (per kanaal)

Volgmodus aan. Ik hoop dat je lekker uitgebreid post, daar leer ik weer wat van. :goedzo:

Gebruikersavatar
AatV
Berichten: 3350
Lid geworden op: wo 21 feb 2007, 18:33
Locatie: Delft

Re: SE Pentode eindversterker

Berichtdoor AatV » vr 10 jul 2015, 14:04

Heb de schakeling van deze versterker (helaas) niet zelf uitgevonden maar kwam het tegen in de onvolprezen uitgave "Linear Audio" van Jan Didden en dan met name uitgave no. 6 : Hier te vinden en het vervolg hierop : Hier dus.

Zal niet al te veel uitweiden over de schakeling, maar het belangrijkste is het gebruik van een transistor om de stroom van een buis te versterken, een voor een buizenschakeling forse open loop versterking te verkrijgen en vervolgens stevig tegen te koppelen, met als gevolg een lage tot zeer lage vervorming. De ontwerper (Frank Blöhbaum) noemt dit "Multiplied Transconductance Amplifiers".
Een het artikel uit uitgave 6 wordt bijvoorbeeld een lijnversterker gepresenteerd met een vervorming van 0,0003% bij een spanning van ruim 7 Veff. bij een belasting van 10 Kohm.
Nog een voorbeeld : een SE eindversterker met een uitgangsvermogen van 7 Wat bij een vervorming 0,05%!
In uitgave 8 wordt deze schakeling toegepast op een zendbuis met 100 Watt bij een eveneens zeer lage vervorming.
Al met al interessant leesvoer en ik kan Linear Audio bij een ieder met een electronica achtergrond van harte aanbevelen!
Heb trouwens gelezen dat ook Menno van der Veen tegenwoordig halfgeleiders gebruikt voor wat hij noemt "trans versterkers".
Tot zover de reclame. :mrgreen:

Hoe gaat de schakeling er vervolgens uit zien?
Het principeschema ziet er als volgt uit :
SE EL156 principe.gif


groet,
Aat
Je hebt niet voldoende permissies om de bijlagen van dit bericht te bekijken.
That which can be asserted without evidence, can be dismissed without evidence.

Gebruikersavatar
ray5150
Berichten: 23691
Lid geworden op: vr 13 apr 2007, 23:56
Locatie: s-Gravenhage

Re: SE Pentode eindversterker

Berichtdoor ray5150 » vr 10 jul 2015, 14:33

Leuk, ga ik ook volgen, Aat kennende is hij vaak in de uitvoering een tikje onconventioneel, maar wel altijd goed doordacht.
Heb je al enig idee wat voor UGT's je gaat toepassen ? die lijken me niet makkelijk te verkrijgen.
Laatst gewijzigd door ray5150 op vr 10 jul 2015, 17:47, 1 keer totaal gewijzigd.

edje
Berichten: 301
Lid geworden op: zo 22 apr 2007, 19:13
Locatie: Geel

Re: SE Pentode eindversterker

Berichtdoor edje » vr 10 jul 2015, 15:52

Kan dat ook met een 300B als eindpit ?
Die heb ik namelijk zat incl ugt en voedingen allerhande
Ed
mvg
ed

Gebruikersavatar
AatV
Berichten: 3350
Lid geworden op: wo 21 feb 2007, 18:33
Locatie: Delft

Re: SE Pentode eindversterker

Berichtdoor AatV » vr 10 jul 2015, 15:57

ray5150 schreef:Heb je al enig idee wat voor UGT's je gaat toepassen ? die lijken me niet makkelijk te verkrijgen.

Heb ik al een tijdje in huis hoor! "Gewone" SE UGT's, wel van goede kwaliteit met een primaire van 3,5K 3,8K.
Heb ik eerder een plaatje van gepost, maar ten overvloede (inclusief voedingstrafo) :
trafo's omderzijde.jpg

trafo's bovenzijde.jpg


groet,
Aat
Je hebt niet voldoende permissies om de bijlagen van dit bericht te bekijken.
Laatst gewijzigd door AatV op vr 10 jul 2015, 19:45, 1 keer totaal gewijzigd.
That which can be asserted without evidence, can be dismissed without evidence.

Gebruikersavatar
AatV
Berichten: 3350
Lid geworden op: wo 21 feb 2007, 18:33
Locatie: Delft

Re: SE Pentode eindversterker

Berichtdoor AatV » vr 10 jul 2015, 16:06

edje schreef:Kan dat ook met een 300B als eindpit ?
Die heb ik namelijk zat incl ugt en voedingen allerhande
Ed

In de door mij aangehaalde uitgave no.6 van Linear Audio staan zelfs twee ontwerpen met een 300B volgens het MTA principe. Je kan er € 3,49 tegenaan gooien en het artikel bestellen (of downloaden) dat weet ik niet precies..
Een linkje ernaar :http://linearaudio.net/article-detail/2156

groet,
Aat
That which can be asserted without evidence, can be dismissed without evidence.

Gebruikersavatar
ray5150
Berichten: 23691
Lid geworden op: vr 13 apr 2007, 23:56
Locatie: s-Gravenhage

Re: SE Pentode eindversterker

Berichtdoor ray5150 » vr 10 jul 2015, 16:13

2 aparte voedings trafo's, begrijp ik ?
Zal een looiig bakkie worden, denk aan je rug. :lol:

Gebruikersavatar
AatV
Berichten: 3350
Lid geworden op: wo 21 feb 2007, 18:33
Locatie: Delft

Re: SE Pentode eindversterker

Berichtdoor AatV » vr 10 jul 2015, 16:16

Dacht meer aan twee monoblokjes. Bij elkaar is het inderdaad nauwelijks te tillen. :mrgreen:

groet,
Aat
That which can be asserted without evidence, can be dismissed without evidence.

Gebruikersavatar
Ah!buis
Berichten: 14649
Lid geworden op: ma 15 nov 2010, 22:36
Locatie: Overijse

Re: SE Pentode eindversterker

Berichtdoor Ah!buis » vr 10 jul 2015, 21:10

Hoera, iets nieuws is altijd leuk experimenteren.
Heb wat rond gezocht, niet echt open, nogal veel blabla.
Voor zover ik het zie, een oud verhaal van tegekoppeling vanuit de anode maar naar een transistor ipv een triode en ook PNPtransistor gebruiken bij gebrek aan omgekeerde buizen.
Zoals je dat tekend kan natuurlijk niet, één stroombron voor voorversterker en eindbuis.Zou de voorversterker even veel stroom moduleren als de eindtrap.
Denk ook niet dat je 20W haalt (wel in de buurt), tenzij je de EL156 buiten de toegelaten waardes gebruikt.
Ben benieuwd, wel spannend :D
Anne
Eén plaatje > 1000 woorden :-)

Gebruikersavatar
AatV
Berichten: 3350
Lid geworden op: wo 21 feb 2007, 18:33
Locatie: Delft

Re: SE Pentode eindversterker

Berichtdoor AatV » vr 10 jul 2015, 22:41

@Anne,

Snap je opmerking van de tegenkoppeling niet helemaal, heb er voor de duidelijkheid nog maar een tekeningetje van gemaakt :
mta 156.jpg


Het aardige is verder dat beide buizen in dezelfde fase staan, inderdaad op dezelfde stroombron. Het is maar een eenvoudige schets, maar in het uiteindelijke schema staat aan de stroombron een forse condensator parallel.
Verder is de spanning over de anodeweerstand van de Cg3 bepaald door de Vbe van de transistor. Dus de stroom door de Cg3 is al bepaald door een (imperfecte, dat wel) stroombron.
Voor beide buizen zijn de stromen dan gedefinieerd. De roosterspanningen zijn verder a.h.w. zelf instellend.
Wat betreft de belastbaarheid; Telefunken geeft een uiterst te bereiken uitgangsvermogen aan van 25 Watt. Zal zelf zover niet gaan, maar 20 Watt lijkt me geen probleem. Zie ook dit datasheet:
EL156.gif


groet,
Aat
Je hebt niet voldoende permissies om de bijlagen van dit bericht te bekijken.
That which can be asserted without evidence, can be dismissed without evidence.

Gebruikersavatar
Pjotr
Berichten: 22900
Lid geworden op: do 26 aug 2004, 18:34
Locatie: bollenstreek

Re: SE Pentode eindversterker

Berichtdoor Pjotr » vr 10 jul 2015, 22:47

Als je nu toch wild gaat en met transistoren gaat werken: De EL156 lineariseren met feedback op het schermrooster. (Kan natuurlijk ook met een aftakking op de trafo, maar die heb je al kant en klaar.)
Peter de Jong

Gebruikersavatar
AatV
Berichten: 3350
Lid geworden op: wo 21 feb 2007, 18:33
Locatie: Delft

Re: SE Pentode eindversterker

Berichtdoor AatV » vr 10 jul 2015, 22:54

Een transistor kan ik nog wel behappen, maar twee? Dan wordt het moeilijk voor mij hoor! :mrgreen:
Bovendien trekt de tegenkoppeling dat wel glad. :hide:

groet,
Aat
That which can be asserted without evidence, can be dismissed without evidence.

Gebruikersavatar
Pjotr
Berichten: 22900
Lid geworden op: do 26 aug 2004, 18:34
Locatie: bollenstreek

Re: SE Pentode eindversterker

Berichtdoor Pjotr » vr 10 jul 2015, 22:59

Als er 1 tor over de dam is volgen er meer :D

AatV schreef:Bovendien trekt de tegenkoppeling dat wel glad. :hide:

groet,
Aat

Dat is een misvatting: Hoe "gladder" de afzonderlijke componenten zijn, des te galdder kan de overall tegenkoppeling het trekken. Oftewel "kromme" componenten kan het maar in beperkte mate "glad" trekken.
Peter de Jong

Gebruikersavatar
AatV
Berichten: 3350
Lid geworden op: wo 21 feb 2007, 18:33
Locatie: Delft

Re: SE Pentode eindversterker

Berichtdoor AatV » vr 10 jul 2015, 23:11

Moet door je opmerking denken aan de bekende grafiek van de vervorming bij toepassing tegenkoppeling in dB uitgedrukt van Baxandall. Hij ging (dacht ik) uit van een percentage van ruim 7 procent.
De EL156 is een voor eindbuisbegrippen behoorlijk lineaire buis. Ik zal denk ik net niet aan dit percentage toekomen, zeker niet bij iets lagere vermogens.

groet,
Aat
That which can be asserted without evidence, can be dismissed without evidence.

Gebruikersavatar
Pjotr
Berichten: 22900
Lid geworden op: do 26 aug 2004, 18:34
Locatie: bollenstreek

Re: SE Pentode eindversterker

Berichtdoor Pjotr » vr 10 jul 2015, 23:23

Waarom het dan zo ingewikkeld maken? Gewoon recht-toe-recht-aan is dan goed toch genoeg? :P :D

Overigens met tegenkoppeling op het schermrooster verlaag je ook de Ri van de buis. Lijkt mij niet ongunstig.
Peter de Jong

Gebruikersavatar
AatV
Berichten: 3350
Lid geworden op: wo 21 feb 2007, 18:33
Locatie: Delft

Re: SE Pentode eindversterker

Berichtdoor AatV » vr 10 jul 2015, 23:35

Pjotr schreef:Waarom het dan zo ingewikkeld maken? Gewoon recht-toe-recht-aan is dan goed toch genoeg? :P :D

Ho, ho, wie stelde voor er nog meer transistors te gebruiken? :mrgreen:

groet,
Aat
That which can be asserted without evidence, can be dismissed without evidence.

Gebruikersavatar
Ah!buis
Berichten: 14649
Lid geworden op: ma 15 nov 2010, 22:36
Locatie: Overijse

Re: SE Pentode eindversterker

Berichtdoor Ah!buis » vr 10 jul 2015, 23:43

AatV schreef:@Anne,

Snap je opmerking van de tegenkoppeling niet helemaal, heb er voor de duidelijkheid nog maar een tekeningetje van gemaakt :
Je koppelt terug vanuit de anode van de eindbuis,ipv naar het eigen stuurooster, een trap verder terug.Zelfde principe, wel lastiger stabiel te krijgen.
Het aardige is verder dat beide buizen in dezelfde fase staan, inderdaad op dezelfde stroombron. Het is maar een eenvoudige schets, maar in het uiteindelijke schema staat aan de stroombron een forse condensator parallel.
Verder is de spanning over de anodeweerstand van de Cg3 bepaald door de Vbe van de transistor. Dus de stroom door de Cg3 is al bepaald door een (imperfecte, dat wel) stroombron.
Voor beide buizen zijn de stromen dan gedefinieerd. De roosterspanningen zijn verder a.h.w. zelf instellend.
Min of meer.De kathode van de eindbuis moet wel op dezelfde spanning als die van de voorversterker komen,gaat met de toegevoerde negatieve roosterspanning.Die spanning (samen met de collectorweerstand) bepaald de stroomverdeling tussen de buizen.Door het grote verschil tussen beide komt 't nogal precies.
Wat betreft de belastbaarheid; Telefunken geeft een uiterst te bereiken uitgangsvermogen aan van 25 Watt. Zal zelf zover niet gaan, maar 20 Watt lijkt me geen probleem.
Had ik ook nagezien met je 3k5.Kom je net aan 20W maar wel met een Ia top zo goed als nul, niet iets voor in 't echt.
Anne
Je hebt niet voldoende permissies om de bijlagen van dit bericht te bekijken.
Eén plaatje > 1000 woorden :-)

Gebruikersavatar
Pjotr
Berichten: 22900
Lid geworden op: do 26 aug 2004, 18:34
Locatie: bollenstreek

Re: SE Pentode eindversterker

Berichtdoor Pjotr » vr 10 jul 2015, 23:52

AatV schreef:
Pjotr schreef:Waarom het dan zo ingewikkeld maken? Gewoon recht-toe-recht-aan is dan goed toch genoeg? :P :D

Ho, ho, wie stelde voor er nog meer transistors te gebruiken? :mrgreen:

groet,
Aat

Het is nu te laat voor ping-pong Aat :D
Peter de Jong

Gebruikersavatar
AatV
Berichten: 3350
Lid geworden op: wo 21 feb 2007, 18:33
Locatie: Delft

Re: SE Pentode eindversterker

Berichtdoor AatV » za 11 jul 2015, 0:04

Pjotr schreef:Het is nu te laat voor ping-pong Aat :D

Dan ga ik maar eens naar bed. :-$

groet,
Aat
That which can be asserted without evidence, can be dismissed without evidence.

Gebruikersavatar
ray5150
Berichten: 23691
Lid geworden op: vr 13 apr 2007, 23:56
Locatie: s-Gravenhage

Re: SE Pentode eindversterker

Berichtdoor ray5150 » za 11 jul 2015, 0:15

AatV schreef:Dacht meer aan twee monoblokjes. Bij elkaar is het inderdaad nauwelijks te tillen. :mrgreen:

Dat is geen gek idee, zo houd je het ook nog compact.
Ga je nu ook die Black Gates van stal halen ?

Gebruikersavatar
AatV
Berichten: 3350
Lid geworden op: wo 21 feb 2007, 18:33
Locatie: Delft

Re: SE Pentode eindversterker

Berichtdoor AatV » za 11 jul 2015, 14:10

ray5150 schreef:Ga je nu ook die Black Gates van stal halen ?

Heb naar aanleiding van je opmerking eens gekeken wat er zo betaald wordt voor Black Gates op Ebay.
Zie dat er voor soortgelijke typen als ik heb meer dan $150 per stuk wordt gevraagd (ook gebruikte).
Zou ze bij dergelijke (idiote) prijzen eigenlijk moeten verkopen.

groet,
Aat
That which can be asserted without evidence, can be dismissed without evidence.

Gebruikersavatar
ray5150
Berichten: 23691
Lid geworden op: vr 13 apr 2007, 23:56
Locatie: s-Gravenhage

Re: SE Pentode eindversterker

Berichtdoor ray5150 » za 11 jul 2015, 14:21

:shock: :shock: :shock:

Dat was nog eens een mooie investering. :mrgreen:

Gebruikersavatar
Ah!buis
Berichten: 14649
Lid geworden op: ma 15 nov 2010, 22:36
Locatie: Overijse

Re: SE Pentode eindversterker

Berichtdoor Ah!buis » za 11 jul 2015, 21:02

AatV schreef:Verder is de spanning over de anodeweerstand van de Cg3 bepaald door de Vbe van de transistor. Dus de stroom door de Cg3 is al bepaald door een (imperfecte, dat wel) stroombron.
Voor beide buizen zijn de stromen dan gedefinieerd. De roosterspanningen zijn verder a.h.w. zelf instellend.
Min of meer.De kathode van de eindbuis moet wel op dezelfde spanning als die van de voorversterker komen,gaat met de toegevoerde negatieve roosterspanning.Die spanning (samen met de collectorweerstand) bepaald de stroomverdeling tussen de buizen.Door het grote verschil tussen beide komt 't nogal precies.
Anne
Gisteravond wat vlug geweest, was laat,had beter eerst tijdje laten bezinken :oops:
De stroomverdeling wordt bepaalt door de stroombron en de anodeweerstand van de voorversterker.De negatieve spanning met de collector weerstand bepalen de stroom door de transistor.
Stel buisje Ia=15mA en dan steilheid 15mA/V en anodeweerstand 600/15=40 Ω, verder de transistor op 1mA (om niet te warm te worden, zie verder)geeft iets van 35mA/V.Krijg je een totale seilheid (ong.)van 15x35x0,04=~20mA/V,met zeg 25k collectorweerstand een versterking van 500x, niet gek.
Dat is nou net een schakeling die niet met buizen kan wegens ontbreken van een complementaire soort.
Over de anodeweerstand valt de Vbe van de transistor.Die Vbe verandert ong.2mV/°C en dat op 600mV ! Als de transistor 50° opwarmt is dat een verandering van zo'n 15%.Geen ramp maar ook niet erg fraai.
Anne
Eén plaatje > 1000 woorden :-)


Terug naar “Versterkers”

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: CCBot, elpeewee, HuaweiBots-114.119.160.x, HuaweiBots-114.119.167.x en 1 gast